201 x bekeken

PAS geen wondermiddel voor vergunningverlening

Eindelijk is er een oplossing voor de duizenden bedrijven nabij natuurgebieden, die nu op slot zitten. Maar volgens wetenschappers biedt de Programmatische Aanpak Stikstof schijnzekerheid. ”De rechter accepteert dit niet.”

Twaalf maanden gaf staatssecretaris Henk Bleker (landbouw) zichzelf afgelopen december voor het vinden van een oplossing voor het ammoniakprobleem bij Natura 2000-gebieden. En als hem dat niet zou lukken, moest de aanleg van het Europese natuurwerk in Nederland als onuitvoerbaar worden beschouwd. Aangezien dat tot miljoenenboetes van Brussel kan leiden, was Bleker er dus veel aangelegen die deadline te halen. Met de presentatie van de contouren van de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS), vorige week, is hij daar in geslaagd. Deskundigen en Tweede Kamerleden zijn echter sceptisch. En niet zo’n klein beetje ook.

Sleutel

Volgens Bleker is de PAS de sleutel waarmee het slot op zo’n tienduizend veehouderijen kan worden geopend. Voor al die bedrijven is uitbreiding nu onmogelijk, omdat daarmee de stikstofuitstoot toeneemt en dat heeft een negatief effect op de nabijgelegen natuur. Door overal in het land herstelmaatregelen te treffen en tegelijkertijd de milieu-eisen aan met name de melkveehouderij aan te scherpen, hoopt de staatssecretaris de natuurkwaliteit dusdanig te verbeteren dat er weer ontwikkelruimte ontstaat. In juli kunnen de eerste provincies al met deze systematiek aan de slag, denkt hij.

De Tweede Kamer heeft daar grote bedenkingen bij. Hoewel een meerderheid de PAS liever gisteren dan vandaag wil invoeren, zijn er nog veel losse eindjes. Volgens SGP’er Elbert Dijkgraaf is het model dat wordt gebruikt om de stikstofruimte te berekenen niet nauwkeurig genoeg. Ook plaatst hij vraagtekens bij de voorgenomen maatregelen die ontwikkelruimte moeten creëeren; zijn die wel stevig genoeg? Dat soort zaken zijn van belang als de toekenning van een vergunning voor de rechter komt.



Daarnaast bestaan er twijfels over de financiering. De afspraken die daarover tussen Rijk en provincies zijn gemaakt, staan op losse schroeven nu zij op voet van oorlog met elkaar verkeren. Bovendien, zo wordt algemeen erkend, is er te weinig geld gereserveerd om álle benodigde maatregelen te betalen. Op initiatief van Dijkgraaf riep de Kamer Bleker vorige week op de portemonnee te trekken voor waterbeheer. Het is onduidelijk of hij daaraan gehoor zal geven.

Worst voorgehouden

Daar waar de PAS-oplossing steunt, zijn wetenschappers zeer kritisch. Het risico is groot dat met dit systeem boeren een worst wordt voorgehouden, betogen zij. De staat van instandhouding van veel natuurgebieden is namelijk dusdanig slecht dat rechters genegen zijn élke uitbreiding tegen te houden. En dan is er ook nog de Europese Commissie, die geen moeite heeft met het dreigen met inbreukprocedures zoals recent om de Hedwige.

Directeur Willem Bruil van het Instituut voor Agrarisch Recht heeft geen vertrouwen in de gekozen oplossing. ”Die hele operatie is betrekkelijk kansloos”, zegt hij. ”Het is best een aardige gedachte: doordat op landelijk niveau de stikstofuitstoot naar beneden wordt gebracht, kun je in individuele gevallen uitbreidingen toestaan. Toch zal de rechter dat niet accepteren. In de meeste gebieden heeft er dan nog altijd een forse overschrijding van de kritische depositiewaarde plaats. En dan is elke verslechtering, hoe klein ook, niet toegestaan.”

Ook hoogleraar natuurbeschermingsrecht Kees Bastmeijer van Universiteit Tilburg heeft twijfels bij de PAS. ”Hoewel ik voorstander ben van deze aanpak vind ik dat de mogelijkheden voor economische ontwikkeling erg optimistisch worden ingeschat”, zegt hij. “Het risico bestaat dat we de huidige depositie als uitgangspunt nemen en bij verbeteringen alle ontwikkelruimte aan bedrijven gunnen. Dan ga je voorbij aan het feit dat schade uit het verleden óók moet worden hersteld.”

Tegenvallers

Volgens Bastmeijer is het voor de houdbaarheid van de PAS van belang aan te tonen dat op termijn zonder twijfel de instandhoudingsdoelstellingen worden gehaald. En dat lijkt op deze wijze moeilijk. ”Het voortdurend bedenken van strategieën om rek en ruimte voor economische activiteiten te creëeren, is een recept voor juridische tegenvallers.”

Niettemin heerst er op het ministerie van ELI groot vertrouwen in de PAS. Voor 128 van de 133 stikstofgevoelige gebieden liggen er kaarten klaar die zeer nauwkeurig maatregelen, kosten en ontwikkelruimte aangeven. Ook LTO en natuur- en milieu-organisaties zijn optimistisch. Een dergelijke grote eensgezindheid is ongekend en geeft aan dat het door iedereen van groot belang wordt geacht dat het stikstofboek eindelijk een keer kan worden gesloten.

Zekerheid daarover laat echter nog wel een jaar op zich wachten. In januari geeft de Raad van State hierover advies en daarna volgt een praktijktoets. Maar pas als de eerste vergunning is aangevochten en een rechter daarover uitspraak heeft gedaan, kan met enige zekerheid worden vastgesteld of het de pessimisten of optimisten zijn, die gelijk hebben.

Foto

Of registreer je om te kunnen reageren.