464 x bekeken

Blauw: Dienst Regelingen is verstopt geraakt

De geplaagde uitvoeringsinstantie Dienst Regelingen moet én kan beter werk leveren. Dat concluderen oud-Tweede Kamerlid Piet Blauw en accountant Marco Korff in een advies aan staatssecretaris Henk Bleker. Daarvoor is wel aanpassing van Europese regelgeving noodzakelijk. Blauw: ”De dienst moet er voor de boer zijn, en niet andersom.”

Daar waar voormalig landbouwminister Gerda Verburg zich al stukbeet op de problemen bij Dienst Regelingen (DR), dreigde haar opvolger exact hetzelfde te overkomen. Het zwartboek met klachten dat CDA’er Ger Koopmans in het voorjaar aan staatssecretaris Henk Bleker overhandigde, barst namelijk van de Kafkaëske verhalen over perceelsmetingen, bezwaarprocedures en boete-opleggingen. En tot overmaat van ramp stak de Tweede Kamer ook nog een stokje voor de benoeming van Marc Calon als probleemoplosser; hij zou niet onafhankelijk genoeg zijn.

In juni wees Bleker twee nieuwe wonderdokters aan, die donderdag hun bevindingen hebben gepresenteerd. Oud-voorzitter van de vaste Kamercommissie voor landbouw Piet Blauw en accountant Marco Korff bogen zich een aantal maanden over de situatie bij DR en stelden een lijst van aanbevelingen op. Die ogen voor het merendeel simpel doch effectief en werpen de vraag op waarom anderen niet eerder tot dezelfde conclusies zijn gekomen. Sommige plannen zijn echter veel ingewikkelder en lijken juist thuis te horen in de categorie ’de wens is de vader van de gedachte’.

U zegt: richt het betalingssysteem zo in dat boeren voor het einde van het jaar alle bedrijfstoeslagen krijgen uitbetaald. Dat is eerder geprobeerd, en mislukt.
”Daarom gaan wij de aanvraagperiode aanzienlijk vervroegen, waardoor Dienst Regelingen meer tijd krijgt om alle informatie te verwerken. Nu begint de inwinning van gegevens op 1 april, wij willen dat een aantal weken naar voren halen. Tegelijkertijd moeten de aanvraagformulieren eenvoudiger; ik ben van mening dat zo’n 60 procent van de vragen kan worden geschrapt. Tenslotte moet de dienst de formulieren voorbewerken, zoals de Belastingdienst dat doet.”

Minder vragen betekent ook minder informatie. Is dat verstandig?
”Dat is een terecht punt. Maar wij hadden als taak de positie en het functioneren van Dienst Regelingen te beoordelen. En dan zien wij dat veel vragen geen betrekking hebben op de bedrijfstoeslagen, maar eerder zijn bedoeld voor bijvoorbeeld gegevensinwinning van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Boeren vragen zich af waarom zij al die vragen moeten beantwoorden en hun ergernis daarover komt op het bordje van Dienst Regelingen. Maar dat is dus niet terecht. Waarom wordt bepaalde informatie niet gehaald bij bijvoorbeeld Avebe, of Suikerunie?”

Daarmee maakt u het voor de boer gemakkelijker, maar niet voor de dienst. Integendeel, die moet juist meer inspanningen gaan verrichten om informatie te verkrijgen.
”Het gaat om simpele extra handelingen, die niet opwegen tegen de vereenvoudigingen die wij voorstellen. Kijk, onze zienswijze is de volgende: de boeren zijn er niet voor Dienst Regelingen. Toch is langzamerhand wel die gedachte ontstaan.”

U stelt ook voor om kleine perceelscorrecties voortaan niet meer toe te passen. Mag dat wel van Brussel? Nederland is juist herhaaldelijk op de vingers getikt op dit punt.
”In elk meetsysteem heb je te maken met marges; als je benzine tankt, hoef je toch ook niet in centiliters af te rekenen? Ik vind het alleszins de moeite waard om te bekijken welke mogelijkheden er op dit vlak zijn. Bij onze bezoeken aan Roermond, Deventer en Assen hebben we situaties meegemaakt waarbij men bij het vaststellen van de perceelsadministratie hele discussies had over de exacte grenzen. En als je dan het economisch belang daarvan bekijkt, is dat vergelijkbaar met twee regenbuien in het groeiseizoen. Het gaat om details, om details! Om het werkbaar te houden, moet je met marges gaan werken.”

Nogmaals de vraag: is dat Europees gezien haalbaar?
”In Vlaanderen gaat men op dit punt veel ruimer te werk dan Nederland doet en de Europese Commissie keurt dat goed. En als Brussel er toch problemen mee heeft, moet Bleker dat aankaarten bij de onderhandelingen over het nieuwe Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) na 2013. Mag je van de samenleving vragen de extreem hoge kosten hiervan te blijven financieren?”

In uw rapport staat dat het boeren onmogelijk moet worden gemaakt om op perceelsniveau bezwaar aan te tekenen. De ervaring leert dat juist op perceelsniveau sprake is van veel fouten.
”Die mogelijkheid verdwijnt niet helemaal, maar wij willen er wel een einde aan maken dat tot in het oneindige bezwaar kan worden gemaakt. Hoe komt het dat Dienst Regelingen in deze situatie is verzeild? Ten eerste vanwege het verkeerde systeem van perceelsregistratie, ten tweede omdat de juiste ICT ontbrak en ten derde als gevolg van de toezegging van minister Verburg aan boeren om een paar honderdduizend stippen te mogen plaatsen. Daarmee is het apparaat verstopt geraakt.”

Dus Verburg had dat beter niet kunnen doen?
”Dat zeg ik niet. Wel dat het apparaat niet voldoende uitgerust was en daarmee het afvalputje dreigde te worden van dat beleidsonderdeel.”

In het advies wordt nergens gesproken over mankracht. Heeft DR voldoende capaciteit om de problemen te boven te komen?
”Er ligt nu eenmaal een taakstelling die inhoudt dat de dienst eerder moet inleveren dan dat er groei mogelijk is. Daarnaast bestaat nog het voornemen voor een fusie met Agentschap NL. Daarover zeggen wij trouwens dat de staatssecretaris er rekening mee moet houden dat het gaat om twee organisaties in een herstructureringssituatie. In een dergelijk geval hoeft één plus één niet noodzakelijkerwijs twee te zijn; het kan ook al bij anderhalf ophouden.”

Daarmee is de vraag nog niet beantwoord: kan DR de problemen oplossen met een gelijkblijvend aantal of zelfs minder fte’s?
”Als ons advies goed wordt uitgevoerd? Ja. Kijk ook eens naar de uitvoering van de natuurregelingen. Er zijn zo’n tachtig pakketten en er moet rekening worden gehouden met regels uit Den Haag, Brussel en twaalf provincies; dat is een situatie om horendol van te worden. Als je nu besluit om alle subsidie-uitkeringen onder de 1.000 euro te schrappen, scheelt dat 25 procent aan uitvoeringslasten.”

Veel boeren ervaren het sanctiebeleid als onrechtvaardig. Hoe kijkt u daar naar?
”Formeel-juridisch gezien is het niet onrechtvaardig, maar zo wordt het wel ervaren. In ons rechtsbestel past het in mijn beleving dat je pas tot straffen overgaat bij herhaling van de overtreding, en niet bij de eerste de beste keer. Geen enkel misverstand: de aanvrager die fout op fout maakt, moet worden gestraft. En helder, en helder. Maar als een boer in deze complexe materie een verkeerd hokje aanvinkt, neem dan eerst even contact met hem op alvorens een hoge boete op te leggen. Wij vinden dat de communicatie moet worden verbeterd.”

Bleker heeft aangegeven nagenoeg al uw aanbeveling over te nemen. Bent u ook betrokken bij de uitvoering?
”Hij heeft ons beiden gevraagd een plan van aanpak te begeleiden; wij hebben immers een stuk kennis en ervaring. Dat moet voor de jaarwisseling klaar zijn, zodat de aanbevelingen in 2012 kunnen worden uitgevoerd. Dat moet ook, want in 2014 stroomt het nieuwe GLB over ons heen. Het verleden moet dan opgeschoond zijn, gerepareerd.”

Foto

Of registreer je om te kunnen reageren.