412 x bekeken

Hervorming GLB vraagt aanpassingen boeren

Meer doelen met minder geld, dat is in een notendop het GLB vanaf 2014. Dat heeft natuurlijk gevolgen voor Nederlandse boeren. Een overzicht van de eisen die Brussel straks stelt aan de toekenning van toeslagen.

Het was het moment waarop hij zich al sinds zijn aantreden vorig jaar op heeft voorbereid: de presentatie van het nieuwe Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB). De Roemeense eurocommissaris Dacian Ciolos oogde ontspannen toen hij woensdag zijn voorstel voor de jaren 2014-2020 ontvouwde, maar moet in werkelijkheid bloednerveus zijn geweest. Want van boerenorganisaties tot natuurclubs, van conservatieve tot progressieve politieke partijen en van Helsinki tot Madrid klonk flinke kritiek.

In het politieke spel met de lidstaten en het Europees Parlement zullen de komende twee jaren daarom ongetwijfeld de nodige wijzigingen worden aangebracht. Maar wat zouden de gevolgen zijn voor Nederlandse boeren en tuinders als het plan-Ciolos straks onverkort wordt ingevoerd? Gaan zij er echt op achteruit, zoals door staatssecretaris Bleker en LTO-voorzitter Maat wordt gevreesd?

Het simpele antwoord op die vraag luidt ja. Eén van de belangrijkste doelen die Ciolos zich had gesteld, was een herverdeling van de middelen over de lidstaten. Dat is nodig, omdat de Europese Unie de afgelopen jaren flink is uitgebreid en het Oosten slechts een klein deel uit de pot ontvangt. Voor Nederland leidt dat tot een gemiddeld verlies van 7 tot 8 procent aan steun per hectare. LTO denkt dat de aardappelzetmeelsector, intensievere melkveehouderij en kalverhouderij de grootste slachtoffers zijn.

Daarnaast moet het budget voor directe betalingen over een groter oppervlak worden uitgesmeerd. Volgens het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie stijgt het aantal subsidiabele hectaren in Nederland van 1,4 naar 1,8 miljoen. Dit komt doordat de invoering van een regionale hectarepremie tot gevolg heeft dat straks ook bedrijven in aanmerking komen voor toeslagrechten die nu niets ontvangen (dit in tegenstelling tot wat een woordvoerder van de Commissie gisteren meldde) - er zijn dus wel degelijk winnaars.

In hoeverre ondernemers ook daadwerkelijk toeslagen zullen ontvangen, hangt af van de naleving van de voorwaarden. Op de eerste plaats gelden straks nog steeds de (vereenvoudigde) criteria van de cross compliance, randvoorwaarden op het gebied van natuur en milieu. Daarnaast wordt 30 procent van de betalingen afhankelijk gemaakt van de vergroeningsmaatregelen (biologische boeren uitgezonderd).

Dit is het meest bekritiseerde onderdeel van het nieuwe beleid, omdat het onuitvoerbaar, oncontroleerbaar en ineffectief zou zijn. Met name het feit dat 7 procent van het bouwland moet worden gereserveerd voor zogeheten ecologische focusgebieden (zoals landschapselementen) is voor boerenorganisaties in de gehele EU een steen des aanstoots.
Hier staat tegenover dat jonge boeren en ondernemers in gebieden met natuurlijke handicaps een extraatje tegemoet kunnen zien. Voor starters geldt dat de lidstaten verplicht zijn in de eerste vijf jaar van de bedrijfsvoering steun te verlenen. Subsidieverlening voor boeren in de tweede categorie geschiedt op vrijwillige basis.

Daarnaast geldt er straks een aparte regeling voor boeren met minder dan drie hectare. Zij krijgen een door de lidstaten zelf te bepalen vaste premie (maximaal 10 procent van het budget) en hebben minder te maken met controles. Tenslotte geeft Ciolos de lidstaten de gelegenheid voor een groot aantal teelten een deel van de gekoppelde steun overeind te houden - een maatregel die volgens de eurocommissaris niet in strijd is met de regels van de Wereldhandelsorganisatie.
Dat is echter nog niet het hele verhaal. Eén van de vooraf meest besproken onderdelen van het nieuwe GLB is de afroming van de steun van grootontvangers. Bedrijven die tussen de 150.000 en 200.000 euro ontvangen krijgen te maken met een korting van 20 procent. Voor de volgende 50.000 euro is dat 40 procent en daarna 70 procent. Drie ton is de absolute limiet. De verwachting is dat deze maatregel niet veel Nederlandse boeren zal treffen, maar in bijvoorbeeld Spanje, Groot-Brittannië en Tsjechië ligt dat anders.

Of al deze plannen van Ciolos de behandeling in Raad en Parlement zullen overleven, valt te betwijfelen. Niettemin is duidelijk dat de broekriem wat strakker zal moeten worden aangehaald.

Of registreer je om te kunnen reageren.