109 x bekeken

Europese lidstaten willen speculatie aan banden leggen

Nog maar een jaar geleden stond het alleen op de agenda van enkele linkse politieke partijen. Maar met een nieuwe prijshausse buitelen regeringleiders, agrarische belangenbehartigers en topmanagers uit het bedrijfsleven plotseling over elkaar heen met voorstellen om de vermeende oorzaak - voedselspeculatie - stevig aan te pakken. De rellen in Tunesië hebben menigeen wakker geschud.

De Duitse landbouwminister Ilse Aigner deed tijdens de Grüne Woche in Berlijn afgelopen weekeinde de suggestie om een internationaal monitoringssysteem voor voedselvoorraden op poten te zetten. Door het registreren van alle transacties is het voor iedereen duidelijk hoeveel er van welk product waar ligt opgeslagen. “De voedselmarkt is geen gewone markt”, zei Aigner. “Voor miljoenen mensen is het simpelweg een kwestie van overleven.”

Ook de Franse president Nicolas Sarkozy eist actie tegen de stijgende voedselprijzen. “Schaarste voedt speculatie en speculatie voedt schaarste”, zei hij maandag. “Als we niets doen, riskeren we voedselrellen in de armste landen en zeer negatieve effecten op de wereldwijde economische groei.” Sakozy noemt het tegengaan van voedselspeculatie een van de prioriteiten van de G20, een samenwerkingsverband van de belangrijkste economieën ter wereld.

De VN-voedselorganisatie FAO becijferde onlangs dat agrarische producten nog nooit zo duur zijn geweest als nu. Het afgelopen jaar steeg de wereldvoedselindex met bijna een kwart. Vooral plantaardige olie is met een prijsstijging van 55 procent daardoor in delen van Afrika, Azië en Zuid-Amerika nagenoeg onbetaalbaar geworden. Alleen zuivel werd in 2009 goedkoper.

Er lijkt weinig twijfel te bestaan over de oorzaak van deze trend. Toch zijn er ook economen die denken dat het aan banden leggen van voedselspeculatie geen oplossing biedt, of zelfs een tegengesteld effect zal hebben. Zij beweren dat speculanten voedselschaarste tegengaan door in tijden van overvloed de oogst op te slaan en deze bij tekorten op de markt te brengen. Dit mechanisme heeft volgens hen juist een dempend effect op de prijzen.

De Europese Commissie heeft zich tot nu toe op de vlakte gehouden over dit onderwerp. Volgens commissaris Dacian Ciolos (landbouw) is er zeker een verband tussen de prijsstijgingen en speculatie, maar moet nog worden bezien in welke mate. Meer duidelijkheid daarover verwacht hij binnenkort als de Commissie een rapport over de grondstoffenmarkt publiceert. De Franse landbouwminister Bruno Le Maire vindt die houding te slap en wijst op het feit dat de  Verenigde Staten al hebben voorgesteld limieten te stellen aan de posities van speculanten.

Nederland wil zo ver nog niet gaan. Staatssecretaris Henk Bleker vindt met Ciolos dat er eerst meer duidelijkheid moet komen over de effecten van speculatie. “Het onderzoek dat tot nu toe is gedaan, heeft nog geen duidelijk antwoord gegeven op de oorzaken van extreme prijsschommelingen”, zegt hij. De door de Europese Commissie aangekondigde studie is volgens hem voldoende; Bleker wil dat ook de FAO de situatie in kaart brengt. Pas dan kunnen er, indien noodzakelijk, maatregelen worden getroffen, aldus de staatssecretaris.

Foto

Of registreer je om te kunnen reageren.