Redactieblog

352 x bekeken

Mestafzet zit deze winter in zwaar weer

De mestkelders bij veel varkenshouders in Noord-Brabant en Limburg zitten vol. Er zijn twee oorzaken: een slecht uitrijseizoen en varkenshouders die financieel moeilijk hebben, waardoor ze de opslagruimte die ze hebben optimaal benutten.

In een jaar tijd kan er heel veel veranderen op de mestmarkt. Dat is deze winter goed zichtbaar. Terwijl de mestvoorraad dit jaar beperkt was, zitten de kelders dit jaar vrij vol. In Noord-Brabant en Limburg zitten de mestkelders zelfs erg vol: op verschillende plekken worden alleen noodvrachten opgehaald bij vaste klanten om te voorkomen dat de mest boven de roosters uit komt. Varkenshouders die geen vaste afspraken hebben met distributeurs zullen wat meer moeite moeten doen om de mest opgehaald te krijgen. Vorig jaar moesten distributeurs zelf varkenshouders bellen om te vragen of ze nog mest mochten ophalen.

De mestprijzen, met 25 tot 28 euro per kuub in het zuiden, 22 tot 26 euro in het oosten en rond de 16 euro per kuub in de niet-overschotsgebieden zijn vergelijkbaar met die van 2007 en 2008. In december 2009 lagen de prijzen met 18 euro per kuub fors lager.

De situatie van dit jaar is niet nieuw. Meermaals waren de mestputten in deze tijd van het jaar vol. Mesthandelaren herinneren zich zelfs jaren waarin oude schepen werden gebruikt voor tijdelijke mestopslag. Groot verschil met het verleden is dat er nu veel meer mestopslag is gebouwd. Veehouders zijn verplicht om ruime mestopslag te hebben en ook in akkerbouwgebieden zijn veel opslagen gebouwd om ervoor te zorgen dat in de relatief korte uitrijperiode zo veel mogelijk mest uitgereden kan worden. De uitrijperiodes zijn echter ook korter geworden ten op zichte van het verleden en de hoeveelheid mest die gebruikt mag worden is aangescherpt. Hierdoor kan de achterstand die nu is ontstaan minder makkelijk worden ingehaald.

Uit cijfers van Dienst Regelingen blijkt dat er tot en met november dit jaar 20,1 miljoen ton mest is vervoerd. Dat is 4,4 procent minder dan in dezelfde periode in 2009. In september lag het mestvervoer nog 8,2 procent achter op vorig jaar. In twee maanden tijd is er dus een forse inhaalslag gemaakt. Maar door de uitrijverboden hangt deze mest nog voor een groot deel boven de markt. De afzet van mest bij akkerbouwers was tot 1 november met 5,9 miljoen ton nog 4,7 procent minder dan in 2009. De afzet naar gemengde bedrijven was met 1,2 miljoen ton mest 3,5 procent minder dan vorig jaar.

Intermediairs
Intermediairs hebben dit jaar meer mest ontvangen. Het gaat met 1,5 procent om een beperkte stijging. In totaal hebben intermediairs tot 1 november 4,1 miljoen ton mest afgenomen. Deze mest zit hoofdzakelijk in tussenopslag en zal dus alsnog als meststof ingezet moeten worden.
Bij graasdieren is eveneens een toename te zien. Deze bedrijven hebben met 3,2 miljoen ton 4,6 procent meer mest afgenomen dan vorig jaar. In september lag deze afzet nog 0,8 procent onder het niveau van 2009. Gezien het tijdstip van het vervoer - tussen 1 september en 1 november - zal veel van deze mest in opslag zijn gegaan. Op grasland mocht dit jaar tot 15 september mest uitgereden worden. Het ministerie van landbouw verlengde het uitrijseizoen voor grasland tot 15 september in verband met de slechte weersomstandigheden.

De mestexport is dit jaar 14,9 procent lager dan in 2009. het is voor het eerst dat de export van mest daalt. Tot en met november werd 1,8 miljoen ton mest geëxporteerd met daarin 22,7 miljoen kilo fosfaat. In september lag de mestexport nog 17,9 procent achter ten opzichte van 2009. Deze mestexport dreigt het komende jaar nog verder de dalen, gezien de strengere eisen die de Duitse deelstaat Nordrhein Westfalen heeft gesteld. Varkensdrijfmest mag voortaan alleen geëxporteerd worden als het met druksterilisatie op 133 graden Celsius is behandeld. Daar zijn de Nederlandse hygiënisatie-installaties op dit moment niet voor ingericht.

De moeilijke mestmarkt heeft het meeste effect op het transport van varkrensmest. Van deze mestsoort werd tot 1 november 11,4 procent minder vervoerd dan in 2009. Het gaat daarbij om 9,4 miljoen ton mest. Ter vergelijking: in 2009 werd 10,6 miljoen ton vervoerd, in de jaren daarvoor 9,9 miljoen en 9,1 miljoen ton varkensmest.

De hoeveelheid getransporteerde rundveemest is dit jaar met 6,4 miljoen ton 3 procent hoger dan in 2009. Het vervoer van pluimveemest steeg met 4,7 procent naar 1,4 miljoen ton. Het transport van mengmest, waaronder digestaat, steeg met 2,9 procent naar 1,6 miljoen ton. In de voorgaande jaren steeg het transport van deze categorie mest jaarlijks met ongeveer 30 procent.

Een prognose voor het komende seizoen is lastig te geven. De uitgangspositie is ongunstig voor veehouders: de druk op de markt is hoog, veel silo’s zitten vol. Ook in akkerbouwgebieden zitten veel silo’s vol. Een deel hiervan is afgelopen zomer vol gereden met mest voor een aanzienlijk lager prijsniveau dan het huidige. Mesthandelaren zullen akkerbouwers hiervan moeten overtuigen om te voorkomen dat ze fors geld toe moeten leggen om de silo’s leeg te krijgen. Akkerbouwers hebben het voordeel dat ze niet verplicht zijn dierlijke mest af te nemen: ze hebben met kunstmest een alternatief, al zullen de kunstmestprijzen gezien de ontwikkelingen op de wereldmarkt dit voorjaar zeker niet laag zijn.

Weer
Het weer is wederom de bepalende factor. Bij goed weer zal in februari de ergste druk van de markt gehaald worden. Onder goede omstandigheden zullen akkerbouwers ook bereid zijn om dierlijke mest af te nemen. Bij natte omstandigheden ligt dit heel anders: veel akkerbouwers hebben dit najaar noodgedwongen veel structuurschade gemaakt bij de oogst. Met de vroege winter zijn veel kleipercelen niet op tijd geploegd, waardoor de grond ook minder goed kan herstellen. Akkerbouwers zullen daarom extra kritisch kijken voordat ze zware bemestingsmachines toelaten op het land. Sleepslangbemesting kan hierbij een goed alternatief zijn.

Alternatieve mestafzet is niet eenvoudig. De export naar Duitsland staat zwaar onder druk. Duitsland vermoedt fraude en heeft daarom de regelgeving zodanig aangescherpt dat export van varkensmest alleen nog mogelijk is na forse investeringen in mestbewerking. De Nederlandse lobby om dit tegen te gaan is in volle gang. Bovendien wordt een nieuw mestregistratiesysteem Client in gebruik genomen.

De huidige situatie onderstreept de noodzaak voor mestverwerking. Het is tijd voor verwerking van mest tot een producten die een goed alternatief vormen voor kunstmest. De fosfaatprijzen op de wereldmarkt stijgen vanwege een tekort. Dit biedt kansen om de mestverwerking op termijn ook betaalbaar te krijgen.

Of registreer je om te kunnen reageren.