201 x bekeken

Het jaar van Q-koorts, de glossy Gerda en staatssecretaris Bleker

Het optreden van het kabinet-Rutte doet bijna vergeten dat negen van de afgelopen twaalf maanden Balkenende nog gewoon premier was. Zijn landbouwminister Verburg beleefde haar moeilijkste periode. Een politiek jaaroverzicht.

De oliebollen waren maar net achter de kiezen en er brak al commotie uit. Aanvankelijk leken de in december begonnen ruimingen van geiten en schapen, om de verdere verspreiding van Q-koorts te voorkomen, zich in relatieve stilte te voltrekken. Maar toen bestuurders, deskundigen en geitenhouders in januari vraagtekens plaatsten bij de noodzaak van dit beleid, ontstond er onrust.

Met steun van de Kamer gaven de ministers Gerda Verburg (LNV) en Ab Klink (VWS) aanvankelijk geen krimp; in het belang van de volksgezondheid waren zij niet van plan de teugels te laten vieren. Maar gaandeweg ging het parlement daar anders over denken. En toen het kabinet besloot kinderboerderijen van ruimingen uit te sluiten, begreep zelfs het CDA er niets meer van.

Met de toezegging dat een onafhankelijke commissie hun aanpak zou gaan evalueren, slaagden Verburg en Klink erin die brand te blussen; de ruimingen konden nu worden afgerond. Toch konden de twee bewindslieden nog niet echt opgelucht ademhalen; het onderzoek zou wel eens het einde kunnen betekenen van hun politieke carrière. Zo ver kwam het niet. Al in februari viel het kabinet Balkenende IV over de kwestie Uruzgan, met als gevolg dat het evaluatierapport moest worden overhandigd aan de ambtsopvolgers van Verburg en Klink. De nieuwe bewindslieden lazen daarin dat er grote fouten waren gemaakt, beloofden dat dit in de toekomst niet meer zal gebeuren en daarmee was de kwestie afgerond.

De val van het kabinet kon niet voorkomen dat Verburg in maart alsnog in de problemen kwam. Ter gelegenheid van het 75-jarig bestaan van haar ministerie werd de glossy Gerda uitgegeven. Misbruik van publiek geld, oordeelde de Kamer over deze knipoog. Verburg overleefde een spoeddebat, maar voelde zich wel genoodzaakt een topambtenaar te ontslaan.

De verkiezingen in juni waren desastreus voor het CDA. De achterban liep over naar de VVD. De formatie verliep moeizaam, vooral vanwege de winst van de PVV. Uiteindelijk stond er in oktober een minderheidskabinet van VVD en CDA op het bordes, met gedoogsteun van Wilders. De aversie van veel christendemocraten tegen samenwerking met de PVV werd door interim partijvoorzitter Henk Bleker overwonnen.

Acht maanden na de val van de regering, kon er eindelijk weer beleid worden gemaakt. Het nieuwe kabinet boekte 18 miljard aan bezuinigingen in en vergat daarbij zichzelf niet; LNV fuseerde met EZ tot ELI en voor het eerst in 75 jaar heeft de agrarische sector geen minister meer, maar een staatssecretaris. Dat ambt kwam Bleker toe. Voor Verburg was er geen plaats meer in het kabinet, voor Klink evenmin.

Onder premier Mark Rutte ontstond een nieuwe dynamiek. Zijn ploeg wil vooral ’doorpakken’. Op landbouwgebied uitte die intentie zich tot nu toe vooral in het stopzetten van de Ecologische Hoofdstructuur. Andere belangrijke dossiers, zoals de stikstofaanpak, wachten nog op concreet beleid.

Of Rutte zijn beloften kan waarmaken, moet nog blijken. Veel hangt af van de provinciale verkiezingen in maart, die bepalend zijn voor de verhoudingen in de Eerste Kamer. Bij verlies van de coalitiepartijen is een vroegtijdige val niet onwaarschijnlijk. En dan zou 2011 wel eens erg op 2010 kunnen gaan lijken.

Of registreer je om te kunnen reageren.