Home

Achtergrond 951 x bekeken

Agrarische dwerg Malta half jaar aan EU-roer

Het voorzitterschap van de Europese Unie ligt het komende halfjaar in handen van Malta. Deze dwerg op agrarische gebied heeft enkele lastige dossiers voor de kiezen gekregen.

De laatste vergadering van de Europese landbouwministers gaat traditioneel gepaard met het geven van cadeaus. Staatssecretaris Martijn van Dam verblijdde zijn 27 EU-collega’s met een pakketje Remeker-kaas, waarin de eeuwenoude traditie van de Hollandse kaasmakerij samenkomt met innovativiteit en duurzaamheid.

De traditionele uitwisseling van de cadeaus met de beste wensen kon niet verbloemen dat het Slowaaks voorzitterschap ondanks de behaalde resultaten ook nog wat onaffe eindjes had. Het is aan Malta om die tot een goed einde te brengen.

Vereenvoudiging GLB

Een jaar geleden, bij aanvang van het Nederlands voorzitterschap, kwamen Nederland, Slowakije, en Malta met een gezamenlijk document waarin ze uiteen zetten wat ze gedrieën in het komende halfjaar wilden bereiken. Een van de elementen was de vereenvoudiging van het gemeenschappelijk landbouwbeleid.

Bij aanvang van het Maltese voorzitterschap staat dat punt nog steeds op de agenda – en dat zal het ook in de volgende voorzitterschappen blijven staan. De discussie over het nieuwe gemeenschappelijk landbouwbeleid vanaf 2020 zal in de komende jaren steeds vaker terugkomen op de agenda van de Europese landbouwraad.

De Europese Commissie heeft aangekondigd de vereenvoudiging en modernisering van het landbouwbeleid te zien als belangrijke pijler onder de doelstellingen op gebied van (onder andere) klimaat, banengroei, digitalisering en een versterking van de Europese interne markt.

De Maltese staatssecretaris voor landbouw Roderick Galdes (links) heeft een lastig halfjaar voor de boeg. Foto: ANP
De Maltese staatssecretaris voor landbouw Roderick Galdes (links) heeft een lastig halfjaar voor de boeg. Foto: ANP

Positie van de boer versterken

Begin dit jaar zullen de voorstellen op tafel komen om de positie van de boer in de voedselketen te versterken. Cees Veerman en Louise Fresco hebben als voorzitter en lid van de Agricultural Markets Task Force eind vorig jaar de voorzetten gegeven voor een verbetering van de positie van de boer. Tijdens het Slowaaks voorzitterschap hebben de landbouwministers de Europese Commissie opgedragen verdere stappen te zetten om de positie van de boer te versterken, met name tegen oneerlijke handelspraktijken.

Bovendien werd besloten een systeem op te zetten waardoor beter zichtbaar wordt welke marges en prijzen er door de keten heen worden gerealiseerd. Tegelijk moeten de mogelijkheden voor producenten om samen te werken -zonder in conflict te komen met mededingingswetgeving- beter voor het voetlicht worden gebracht.

De gedachte dat er Europese wetgeving moet komen om oneerlijke handelspraktijken te bestrijden, lijkt inmiddels iets naar de achtergrond te zijn verdwenen. Niet dat oneerlijke praktijken niet bestreden hoeven worden, maar er zijn te veel verschillen tussen de 28 lidstaten om daarvoor één Europese wet voor op te tuigen. Staatssecretaris Van Dam heeft zich verzet tegen zo’n Europese wet.

Biologische verordening

Malta krijgt als kleinste lid van de Europese Unie een zwaar halfjaar. Grote onderwerpen als de voorgenomen uittreding van Groot-Brittannië zullen het komend halfjaar de agenda nadrukkelijk mede bepalen. Op landbouwgebied krijgt de Maltese parlementair secretaris voor landbouw, visserij en dierenrechten Roderick Galdes in elk geval het dossier over de biologische landbouw op zijn bord.

Eigenlijk had Nederland de besprekingen over de nieuwe verordening voor de biologische verordening tot een goed einde willen brengen. Staatssecretaris Martijn van Dam gaf het dossier over aan zijn Slowaakse collega in de veronderstelling dat er snel een klap op kon worden gegeven. De onderhandelingen tussen de lidstaten, het Europees Parlement en de Europese Commissie verliepen echter lastiger dan verwacht. Het kwam niet tot een politiek akkoord.

Nederland had in het eerste halfjaar van 2016 een voorlopig deelakkoord bereikt, waarbij werd afgesproken dat de biologische boeren niet zouden worden opgescheept met de gevolgen van de overschrijding van een drempelwaarde voor niet-toegelaten stoffen. Die bepaling houdt in dat biologische boeren de financiële gevolgen moeten dragen van vervuiling van hun product, ook al hebben ze daar part noch deel aan,

De Europese Commissie heeft Slowakije ertoe weten te bewegen de drempelwaarde opnieuw in te brengen in de onderhandelingen, zeer tot ongenoegen van (onder andere) Nederland. Van Dam heeft in de besprekingen aangegeven dat er wat hem betreft niet gepraat kan worden over de invoering van een drempelwaarde.

Maximum omvang biologisch kippenbedrijf

En er zit nóg een onverkwikkelijk onderdeel in de voorgestelde verordening: een grens voor de maximum omvang van een biologisch bedrijf met leghennen. Maximaal 12.000 kippen staat de concept-verordening toe. “Een onaanvaardbare beperking”, aldus Van Dam.

De onzekerheid over de nieuwe regels is fnuikend voor de ontwikkelingen in de biologische sector. Een aantal lidstaten heeft al aangegeven dat wat hen betreft alles wel bij het oude kan blijven, omdat het er naar uitziet dat de nieuwe regels de politieke eindstreep niet zullen halen. Het is aan het Maltese voorzitterschap het tegendeel te bewijzen.

Verkoop van aardbeien op een markt op Malta. Foto: Reuters
Verkoop van aardbeien op een markt op Malta. Foto: Reuters

Malta is agrarische dwerg

Malta is het komende halfjaar voorzitter van de EU als opvolger van Slowakije. De Maltese landbouw stelt weinig voor. De economische omvang van de Maltese landbouw bedraagt volgens de jongste gegevens van Eurostat ongeveer € 100 miljoen. Economische gezien is de Nederlandse land- en tuinbouw zeker twintig keer zo groot volgens dezelfde Eurostat-gegevens. Landbouwbedrijven zijn er klein van omvang. Negen van de tien bedrijven zijn kleiner dan 2 hectare en er zijn nauwelijks bedrijven groter dan 10 hectare. Het totale landbouwareaal bedraagt ruim 11.000 hectare. Ter vergelijking: Nederland telt ongeveer 1,9 miljoen hectare landbouwareaal. Ongeveer 18.000 mensen werken in de landbouw, ongeveer 10% van de werkzame bevolking. Een groot deel van de ongeveer 12.000 bedrijven is actief in de vollegrondsteelt of de tuinbouw. De melkveehouderij draagt in economische zin het meest bij aan de landbouw.

Of registreer je om te kunnen reageren.