Home

Achtergrond 1347 x bekeken

Sterk herstel biologisch na minder 2014

De biologische omzet steeg in 2015 en ook in de eerste helft van 2016 sterk. Op het boerenerf blijven de ontwikkelingen er nog bij achter; daar is minder groei.

De omzet van biologische levensmiddelen lag vorig jaar 11,5% hoger dan in 2014. Supermarkten, speciaalzaken en overige verkoopkanalen noteerden een totale omzet van €1,3 miljard. Daarmee ligt biologisch weer op groeischema, stelt ketenorganisatie Bionext. Vorig jaar was de omzetstijging slechts 6%. Het sterke groeijaar kwam vooral voor rekening van supermarkten. Hier steeg de omzet in 2015 met bijna een vijfde. Ook dit jaar zet die trend door. Dit ging wel ten koste van speciaalzaken waar de omzetstijging stagneerde. Al was er dit jaar weer een lichte plus. Dit blijkt uit het Bionext Trendrapport 2015-juni 2016.

Ook in vergelijking met reguliere producten doet biologisch het opvallend goed. Zo noteerden supermarkten bijvoorbeeld een totale levensmiddelenomzetstijging van ruim 3%. Biologisch groeide zodoende bijna 6 keer zo hard. Het totale aandeel van biologisch in de retail - supermarkt en speciaalzaak - steeg in 2015 tot 4,3%.

Vlees en eieren in trek

Opvallend is dat er in het supermarktschap bijna geen biologische dissonant is. Vrijwel alle producten noteerden in 2015 en in de eerste helft van 2016 een forse omzetstijging. De verkoop van eieren en vlees steeg relatief het hardst. De omzet van biologische eieren was in 2014 nog €28 miljoen, maar kwam in de eerste helft van 2016 al bijna op €19 miljoen uit. Vlees noteerde in 2014 een omzet van €93 miljoen, tegen €61 miljoen in de eerste zes maanden van dit jaar. Aardappelen, groenten en fruit deden daar nauwelijks voor onder: €121 miljoen omzet in 2014 tegen €80 miljoen in de eerste van helft van 2016. Alleen zuivel bleef wat achter. Maar hier was de gemiddelde jaargroei evengoed bijna 10%.

Qua marktaandeel in het totale segment bleef het bio-ei koploper. Van alle verkochte eieren in 2016 was liefst 13,2% biologisch. De andere producten blijven daar nog ver bij achter. De eerste 'achtervolgers' zijn aardappelen, groenten, fruit (4,1% marktaandeel) en zuivel (3,8% aandeel).

Opmars biologisch in supermarkt ondermijnt speciaalzaak

De speciaalzaken hadden het lastig door de opmars van biologisch in het supermarktschap. In de eerste helft van 2016 steeg de totale biologische omzet na de krimp in 2015 weliswaar weer licht, maar dat kwam vooral voor rekening van aardappelen, groenten en fruit. Er werd minder zuivel en brood verkocht.

Minder groei bij de boer

De sterke groeicijfers in de supermarkten staan enigszins in contrast met de situatie op het boerenerf. Want de biologische sector als geheel groeide minder hard. Dat blijkt uit cijfers van Skal biocontrole. Tussen december 2014 en juni 2016 steeg het aantal gecertificeerde bio-bedrijven beperkt, van 1.483 tot 1.543. Dat is een stijging van 4%. De biologische areaaltoename bleef hier nog bij achter: 0,4%. Het betekende een areaal van 57.304 hectare.

Geen verpletterende cijfers, maar 2016 laat wel een nieuwe trend zien. Waar het aantal omschakelaars voorheen altijd rond de 100 schommelde, waren dat er in de eerste helft van dit jaar al 296. Een vijfde van het totaal aantal bio-bedrijven. Ook het aantal hectares in omschakeling is dit jaar veel groter: 2.768 hectare. Dat is krap 5% van het huidige bio-totaal.

Het zijn vooral melkveehouders die - vanwege de lage reguliere melkprijs - omschakelen. De biologische prijs ligt ruim 20 cent per kilo hoger. Maar afzet is niet altijd zeker. Sommige verwerkers accepteren de melk, maar anderen werken met wachtlijsten. Ook varkens- en pluimveebedrijven schakelen vaker om. Het duurt alleen twee jaar voor dit proces is afgerond. In de cijfers is dit kortom nog niet te zien.

Lees meer over biologische melkveehouderij en het omschakelen van gangbaar naar biologisch in het dossier

Europese achterblijver

Kenmerkend voor 2015 en 2016 is ook dat er meer biologische producten geïmporteerd worden. Een logisch gevolg van de boerenproductie die de marktvraag niet kan volgen. Dit geldt vooral voor zuivel.

Nederland is ook nog steeds geen biologische speler van formaat. Sterker: het is een Europese achterblijver. Het Nederlands biologisch areaal bedroeg vorig jaar 3,1% van het totaal. Een vergelijkbaar land als Denemarken noteerde in 2015 een bio-areaal van ruim 8%. En ook het EU-gemiddelde van 6% is te hoog gegrepen. De consumentenmarkt is ook aanzienlijk kleiner dan in andere Europese landen. In Duitsland is die anderhalf keer zo groot, terwijl die in Denemarken zelfs bijna drie keer zo groot is. Bionext stelt wel dat in 2016 voor het eerst wat van de achterstand is ingelopen.

Bionext-directeur: omschakelen niet altijd mogelijk

Bionext-directeur Bavo van den Idsert zag de biologische omzet in 2015 flink groeien. Zeker in vergelijking met de reguliere omzet. Bovendien willen boeren steeds vaker omschakelen. Maar daar ligt ook het pijnpunt. "Dat kunnen ze niet altijd."

Waarom niet?

"Omdat vraag en aanbod in de bio-markt zorgvuldig op elkaar afgestemd moeten worden. Schakels in de ketens voeren die regie. En die regie verschilt soms. De melkveehouderij is een goed voorbeeld, daar is ook de meeste animo voor omschakeling. Kleinere partijen als A-ware of Eko Holland zien ruimte voor meer bio-melk, maar een reus als FrieslandCampina zet er juist een rem op. Veehouders kunnen daar wel omschakelen, maar krijgen geen afnamegarantie. Dat is jammer, want de markt is er volgens ons wel. Er wordt zodoende nog steeds veel biologische melk geïmporteerd. En dan is omschakeling in de relatief extensieve melkveehouderij nog het makkelijkst. In andere sectoren is dit lastiger."

Bionext-directeur Bavo van den Idsert</p>
<p><em>Foto: Herbert Wiggerman</em>
Bionext-directeur Bavo van den Idsert

Foto: Herbert Wiggerman

De spagaat wordt dus groter?

"Ja, de bio-vraag is sterk toegenomen, terwijl het biologisch areaal in 2015 zelfs licht gekrompen is. Dat heeft met het iets mindere bio-jaar 2014 te maken, maar het zegt ook wat over de moeilijkheid van het omschakelen. Zonde, want supermarkten hebben biologisch echt omarmd. Vooral de behoefte aan zuivel en varkensvlees is groot."

Waarom valt de supermarktversnelling nu pas echt op?

"Begin 2015 zette marktleider Albert Heijn een grote stap vooruit met het eigen bio-huismerk. Dat heeft de hele markt opgeschud. Jumbo volgde met een eigen huismerk. Later kwamen daar Hoogvliet en Deen bij. En recent heeft Lidl bio geïntensiveerd. Zelfs Aldi deelt soms wat biologische speldenprikjes uit. Al is dat nog niet structureel."

Wat betekent dat voor speciaalzaken?

"Die moeten zich opnieuw uitvinden nu supermarkten biologisch echt naar zich toe getrokken hebben. Ze moeten op twee dingen mikken: meer samenwerking tussen winkels en profilering op het gebied van toeleveranciers en verpakking. Een visie op assortiment, gezondheid en acties binnen het schap. Dat is lastig, maar het is in Duitsland ook gelukt. Daar noteren speciaalzaken na jaren van stagnatie weer een jaarlijkse omzetgroei van 10%."

Of registreer je om te kunnen reageren.