Home

Achtergrond 2111 x bekeken 9 reacties

Nieuw perspectief voor landbouw gezocht

De landbouw speelt een sleutelrol bij de verbetering van de natuur- en waterkwaliteit. Maar hoe die rol moet worden ingevuld en wat het toekomstbeeld is voor de landbouw is onduidelijk.

Er is geen wenkend perspectief voor de landbouw, schetst Hans Mommaas, directeur van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), die woensdagavond de Balans voor de Leefomgeving 2016 aanbood aan minister Melanie Schultz van Haegen (Infrastructuur en Milieu).

De Nederlandse landbouw is aan de ene kant heel effectief en zorgt voor een lage milieudruk per eenheid product. Maar door de omvang van de productie is wel sprake van emissies en druk om de omgeving, die de grenzen van het wenselijke raken of overschrijden. "Door het hoge productievolume stuit de Nederlandse landbouw toch op de grenzen van de beschikbare milieugebruiksruimte", schrijft het PBL.

Van schaalvoordelen naar schaalnadelen

Er zijn innovaties en investeringen nodig die niet uitsluitend kunnen worden bereikt met schaalvergroting en intensivering. Het PBL zegt dat op enig moment de schaalvoordelen kunnen omslaan in schaalnadelen, bijvoorbeeld doordat de marges per eenheid product te laag zijn om schommelingen in de productprijzen of inkoopprijzen voor voer, zaden of kunstmest op te vangen. En dan hebben we het nog niet over het maatschappelijk draagvlak voor schaalvergroting.

Er moet, zegt het PBL, worden nagedacht over een toekomstperspectief, waarbij de landbouw wordt gecombineerd met goede natuur- en landschapskwaliteit en ook rekening houdt met effecten op (volks-)gezondheid.

'Dé landbouw bestaat niet'

Maar het is nog niet eenvoudig zo'n perspectief te schetsen. "De vraag hoe invulling kan worden gegeven aan een meer economisch robuuste en ecologisch duurzamer landbouw dringt zich op, maar kan niet eenduidig worden antwoord, zegt het PBL. "Dé landbouw bestaat immers niet. De ene sector of regio heeft meer perspectief dan de andere. De intensieve melkveehouderij loopt in sommige veengebieden op korte termijn al tegen grenzen aan, terwijl in de IJsselmeerpolders nog volop kansen liggen voor intensieve en grootschalige landbouw."

Extra marges nodig

Vermindering van de milieudruk moet hand in hand gaan met een 'ruimere marge tussen kostprijs en verkoopprijs', stelt het planbureau. Alleen als de extra marges bij de boeren en tuinders terecht komen kunnen die investeringen gedaan worden, zonder dat het ten koste gaat van het inkomen van de boer.

Voor substantiële stappen naar een duurzamer landbouw, is meer nodig dan eigen initiatieven van boeren of ketenpartijen. Het bedrijfsleven zelf heeft niet de macht om in te grijpen op milieudruk of productievolume. De overheid kan dat wel. De gevolgen van de afschaffing van het melkquotum, met een bijna ongebreidelde groei van de fosfaatproductie, heeft Nederland wat dat betreft met de neus op de feiten gedrukt.

Analyse van het PBL

  • De Nederlandse landbouw is per eenheid product milieu-efficiënt, maar loopt door de omvang van de productie tegen milieugrenzen aan. Een verdere verbetering van de milieu-efficiëntie vraagt om nieuwe aanpassingen die vaak kostprijsverhogend zijn. Dit is voor de landbouwbedrijven lastig op te brengen vanwege de concurrentiepositie op de internationale markt en de lage wereldmarktprijzen. 
  • De inzet op een verbetering van de milieu-efficiëntie heeft in de afgelopen tien jaar nog amper tot vermindering van de milieudruk geleid, maar wel bijgedragen aan schaalvergroting. De inkomens van boeren zijn nauwelijks toegenomen en de solvabiliteit is over het algemeen afgenomen. De verschillen tussen en binnen bedrijfstypen zijn groot., De economische kwetsbaarheid van veel bedrijven - uitgezonderd de akkerbouw - is toegenomen.
  • Het is de vraag of met de voortgaande schaalvergroting perspectief blijft voor meer economisch robuuste en ecologisch duurzame landbouw. We moeten nadenken over de invulling van een landbouwsysteem: hoe kan Nederland een voedsel- en landbouwbeleid voeren dat leidt tot een meer robuuste en ecologisch duurzame landbouw, die bijdraagt aan een verbetering van de omstandigheden voor de natuur.

Lees ook: PBL: milieuwinst landbouw vlakt af

Laatste reacties

  • Peerke1

    Eerst de landbouw naar de knoppen helpen en vervolgens er voor zorgen dat er heel veel mensen, misschien wel tot 50 procent van de bevolking, onder de armoede grens moeten leven. Als er geen boeren meer zijn dan gaan de voedselprijzen naar tot wel 200 procent stijgen.

  • A1967

    Dat mensen met zulke salarissen zulke slappe klets kunnen produceren. ......

  • Koeienboer

    @A1967 Inderdaad

  • fietskip

    @A1967 klopt helemaal. Ik weet er nog wel 1. De steden moeten krimpen, dat is verre weg het beste voor de natuur en de leefomgeving!

  • DJ-D

    @A1967 precies hij kon wel de tekstschrijver van jiskefet zijn geweest. Gewoon humoristisch zulk vaag gezwam.

  • pinkeltje

    Meneer Mommaas moest natuurlijk op tijd zijn rapport bij de minister inleveren. Zijn baantje bij het PBL moet immers ook blijven bestaan en dan moet je af en toe een mooi rapport presenteren. Wel sympathiek dat hij pleit voor een betere marge voor de primaire producent. Vervolgens neem ik aan dat het zal blijven bij het uitspreken van allerlei politiek correcte bezorgdheden en dat het gezonde verstand zal zegevieren? Een economische robuuste en ecologisch duurzame landbouw met een mooie marge voor de boer, je kunt er bijna niet op tegen zijn!

  • tonny60

    Bij hem voor de deur in de gracht zit 7 x de toegestane hoeveelheid fosfaat dus werk zat

  • agratax(1)

    Ik vraag me af waarom de extra eisen voor milieu, belevingswaarden etc. uit de marge marge moeten komen. Ik zie het als totaal andere producten dan voedsel en daarom moeten ze ook zo behandeld worden. Er zal een aparte aftekening voor moeten komen via de overheid. De boer levert dus voedselproducten en belevings / milieu producten en aan een ieder hangt een prijskaartje. Het totaal van deze prijskaartjes bepaalt het bruto boeren inkomen. Laat LTO deze rekensom eens makken en dan via de media communiceren, ik vermoed dat de consument / belastingbetaler dan andere eisen gaat stellen aan zijn belevingsomgeving dan ze nu doen bij monde van de Grachtengordel.

  • alco1

    Er liggen wel allerlei soortige producten in de winkel.
    Koop gedrag zegt dan genoeg, zo niet alles.

Laad alle reacties (5)

Of registreer je om te kunnen reageren.