Home

Achtergrond 1346 x bekeken

Hylke Speerstra, hoofdredacteur van het eerste uur

De komst van het Agrarisch Dagblad was een steen in de vijver. Een Blitzkrieg, in meerdere opzichten, zegt de eerste hoofdredacteur en oprichter van de krant, Hylke Speerstra. Hij blikt met genoegen terug.

Speerstra is een rasverteller. Een verhalenman, een succesvol schrijver ook. Afgelopen jaren beleefde hij nog veel succes met het boek 'Op klompen door de dessa', op basis van interviews met oud-Indiëgangers. Dit jaar is ook de tiende verjaardag van zijn bestseller ‘De Oerpolder’, een docudrama over het Heidenschap, een streek niet ver van zijn geboortedorp Tjerkwerd in Zuidwesthoek van Friesland. Het jubileum is aanleiding voor een literair-muzikale voorstelling waarin hij zelf een belangrijke rol heeft. Zo heeft Speerstra het zelfs na zijn 80ste verjaardag afgelopen juni nog altijd druk. Tijd voor een interview was er amper.

Hylke Speerstra is de eerste hoofdredacteur van het <em>Agrarisch Dagblad</em>, het huidige <em>Boerderij Vandaag</em>. Hij werd in 1989 hoofdredacteur van de <em>Leeuwarder Courant</em>, waar hij in 1996 vertrok om zich toe te leggen op het schrijven van boeken.</p>
<p><em>Foto: Speerstra</em>
Hylke Speerstra is de eerste hoofdredacteur van het Agrarisch Dagblad, het huidige Boerderij Vandaag. Hij werd in 1989 hoofdredacteur van de Leeuwarder Courant, waar hij in 1996 vertrok om zich toe te leggen op het schrijven van boeken.

Foto: Speerstra

Eerste dagblad in de landbouwsector

Speerstra was gepokt en gemazeld in de journalistiek toen uitgeverij Kluwer hem vroeg na te denken over de oprichting van een nieuwe krant. Hij was met het schippersblad Schuttevaer overgenomen. "Dat blad was een goudmijn voor de uitgever. Zoiets wilden ze ook wel in de agrarische sector, ze zagen daar een gat in de markt."

'Het was de tijd dat de landbouw af wilde van regulering en naar een vrijemarkteconomie moest'

Er kwam een brainstormsessie ergens op de hei. "We zochten naar slimme argumenten waarom er een AgD moest komen." Dat lukte: "De dagbladwereld beleefde zijn piekjaren. Er was nog geen dagblad in de landbouwsector. Er was wel heel veel gaande. Het was de tijd dat de landbouw af wilde van regulering en naar een vrijemarkteconomie moest. Boeren moesten van ambachtelijke leveranciers ondernemers worden. Ik was liberaal, dus dat zag ik wel zitten."

Een echte netwerker

Speerstra vertelt levendig over de begintijd. Hij komt voortdurend met namen van mensen waarmee hij samenwerkte. Namen, namen en nog eens namen. Het tekent de netwerker. Het was nog niet de tijd van spreadsheetmanagement, maar van vertrouwen geven. De uitgever – ‘toevallig ook een Fries’ – drukt hem op het hart: zet het niet te klein op. Hoeveel heb je nodig? Speerstra vroeg advies in zijn netwerk. "Ik ging naar Ype Schaaf van het Friesch Dagblad en vroeg hem: hoeveel man heb je nodig voor zo’n krant? Hij zei: 35, en je moet per se twee secretaresses nemen."

Investering van 15 miljoen gulden

Er rolde een plan uit dat een investering vroeg van 15 miljoen gulden. Tot Speerstra’s eigen verwondering kwamen die er zonder problemen. "De voorzitter van het uitgeversberaad kwam naar me toe en zei: Speerstra, kijk mij eens recht in de ogen. Ben jij een man die zich aan zijn afspraken houdt? Ik zei: ik durf het wel aan. Zo ging dat toen."

Tussen eerste plan en eerste krant zat 1,5 jaar. In die tijd stelde Speerstra een redactie samen. Hij moest tientallen journalisten verzamelen. Hij plukte ze overal vandaan, zo was de perskamer van de landbouw-RAI een mooie plek om te werven. Uiteraard shopte Speerstra in zijn eigen netwerk, waardoor het project misschien een beetje leek op een Fries, of in ieder geval een noordelijk feestje. Maar dat was het niet, benadrukt hij. "We vonden weerklank in het hele land, zeker ook in Brabant. In de landbouw is altijd wel onvrede over de standsorganisaties."

Lees meer artikelen en bekijk foto's in de jubileumuitgave Boerderij Vandaag 30 jaar

Uitgeversoorlog: Misset kwam met Boerderijkrant

De agrarische bladen, met een lucratieve advertentiemarkt, dat was het terrein van uitgeverij Misset, met als vlaggenschip Boerderij. Dat Kluwer daar instapte, werd gezien als een regelrechte oorlogsverklaring. Speerstra: "Het was een Blitzkrieg, zoals Kluwer de lucratieve landbouwmarkt binnenviel. Maar Misset, die met weekblad Boerderij een goed product had, liet zich niet doodknijpen in het eigen nest."

Elsevier, eigenaar van Misset, kwam nog vóór de eerste krant bij de concurrent van de pers rolde zelf met een concurrerend product: Boerderijkrant, een wekelijkse nieuwskrant. Zo ging dat bij een uitgeversoorlog. Minder zichtbaar was de oorlog aan de achterkant, op de beurs. "Op de achtergrond speelde dat Elsevier Kluwer wilde overnemen. Ze hadden altijd al honger, dat werd nu een obsessie." Maar uiteindelijk was het volgens mensenmens Speerstra een kwestie van botsende karakters. "De DNA’s van de directeuren pasten niet bij elkaar."

Agrarisch Dagblad en Boerderijkrant hebben 4 jaar naast elkaar bestaan. In 1990 nam Elsevier (Misset) de krant over van Kluwer en verdween de eigen Boerderijkrant. Speerstra was toen al vertrokken naar de Leeuwarder Courant, waar hij in 1989 hoofdredacteur werd.

Liberaal

Speerstra legt uit wat hem zo boeide aan het project Agrarisch Dagblad: "Ik werkte na een periode bij het Fries Landbouwblad bij de Friese Koerier. Dat was een socialistisch dagblad, dat dicht bij de mensen stond. Dat sprak mij aan. Niet dat ik zo’n socialist was. Maar dat doel, ‘verheffing van de Friese Zuidoosthoek’ sprak mij aan. Dat vind ik nog altijd aangrijpend mooi. Ik voel me aangetrokken tot de zwakkeren - al moet het geen ‘beweging’ worden, want dan komt de liberaal in mij in opstand. Boeren worden ondergewaardeerd, daar zit trouwens een overeenkomst met schippers."

'Eerste prioriteit was het aanstellen van een goede Braks-watcher'

Daarbij was het tijd voor een frisse wind door de landbouwjournalistiek, vond hij. "Landbouworganisaties en de landbouwjournalistiek van toen durfden niet altijd de waarheid te vertellen aan de eigen leiders. Maar het bedrijfsleven was wel gebaat bij onafhankelijke informatie."

Eerste prioriteit was het aanstellen van een goede Braks-watcher. Speerstra: "Minister Braks had enorme moeite met het AgD. Hij vond het maar niks, reageerde pissig. Maar uiteindelijk heeft hij het professioneel opgepakt.’ Niet alleen de minister moest erg wennen aan de journalistieke horzel. ‘Vanuit de boerenorganisaties was er ook geweldig verzet tegen de komst van de krant." Speerstra spreekt al met al van een ‘journalistiek avontuur niet vrij van rebelse trekjes’.

Nieuws staat voorop in de krant

De nieuwe krant bevind zich middenin het spanningsveld waar elk vakblad in opereert: gepaste journalistieke afstand en vrijheid om te publiceren over gevoelige kwesties aan de ene kant. Maar tegelijk ook: betrokkenheid bij de mensen in de sector. Een spagaat. Speerstra: ‘Die spagaat merkte ik al bij het samenstellen van de redactie. Moest ik journalisten hebben of boerenmensen met een journalistieke slinger? Ik heb hier de nadruk op gelegd: We moesten nieuws brengen. En nieuws is dat wat afwijkt van het normale. Verder moet je de lezer bruikbare informatie verschaffen, dat is de belangrijkste pijler van je product.’

'Je moet houden van de mensen voor wie je schrijft'

Moet je als vakblad wel of niet publiceren over misstanden? Die vraag is op redacties nog steeds actueel. Speerstra: "Mijn motto is: Al is de leugen nog zo snel, de waarheid achterhaalt hem wel.’ Ofwel, nieuws dringt zich op, je kunt er niet omheen. Maar altijd met gevoel. ‘Je moet houden van de mensen waar je voor schrijft. Je moet nooit ‘embedded’ worden, je moet de luis in de pels zijn, maar je moet er wel van houden."

Boerencultuur

Speerstra is een gevierd schrijver, die zijn meeste werken in het Fries schreef, waarna ze al dan niet door hem zelf vertaald, in het Nederlands verschenen. Veelal zijn z’n boeken journalistiek, of wat nu docudrama zou heten.

'De landbouw ont-culturiseert. Boeren zijn gewone burgers geworden'

Streekcultuur en verhalen van mensen boeien hem. Hij had in de krant ook wel meer aandacht voor (boeren)cultuur gewild, bekent hij nu. "Die droom had ik. De agrarische cultuur. Wat er gebeurt rond huis en haard, de manier van leven. Ik wilde de meerwaarde van diverse volksculturen en dialecten aandacht geven. Maar daar was niet veel behoefte aan. Hoe dat komt? Ik zie een ontculturisering van de landbouw. Boeren krijgen minder gevoel voor de eigen cultuur. Toen ik jong was, kleedden boeren zich als boer en schippers als schippers. Boeren van nu zijn gewone burgers en zien er ook net zo uit. Ze zijn ook zelfbewuster geworden, dat wel. Boeren zijn ondernemers geworden. De boerderij werd van ambachtelijk bedrijf een onderneming, aangestuurd door economische wetten. Dat proces is voltooid."

Lees meer artikelen en bekijk foto's in de jubileumuitgave Boerderij Vandaag 30 jaar

Of registreer je om te kunnen reageren.