Home

Achtergrond 1265 x bekeken 3 reacties

Handelsverdrag met VS staat op scherp

Een belangrijk deel van de landbouwlobby heeft zich tegen een vrijhandelsverdrag met de VS gekeerd. Ze vrezen meer en oneerlijke concurrentie.

Een aantal boerenorganisaties is lid van een bonte en groeiende coalitie tegen een handelsverdrag van de EU met de VS, TTIP genoemd. De boeren zien het verdrag als een bedreiging van het gezinsbedrijf en een ondermijning van standaarden die dierenwelzijn, het milieu en de voedselveiligheid moeten beschermen.

In oktober gaan onderhandelaars van de Europese Commissie en de VS weer om tafel, maar een deal lijkt steeds lastiger te bereiken. Als er een akkoord komt, zal het niet zo verstrekkend zijn als eerder gedacht. Zo zal niet getornd worden aan sanitaire en fytosanitaire standaarden. Voor de Europese landbouw is dit echter niet louter positief.

Wereldwijd toonaangevend handelsverdrag

De EU en VS onderhandelen alweer ruim drie jaar over een ambitieus handelsverdrag dat een einde moet maken aan importtarieven en andere handelsbeperkingen. Het verdrag moet wereldwijd toonaangevend zijn en ook de landbouw in de EU jaarlijks miljarden opleveren. Tegenover grote risico’s voor de Nederlandse vleessector staan kansen voor producenten van onder meer zuivel, bloemen, groente en fruit en uitgangsmateriaal.

Toen de onderhandelingen in 2013 werden aangekondigd, was het optimisme groot. Het verdrag zou verder gaan dan klassieke vrijhandelsverdragen. Het moest niet alleen lagere tarieven en ruimere quota bevatten, maar ook afspraken over sanitaire en fytosanitaire standaarden. Afspraken die wereldwijd toonaangevend moeten worden. Eindeloze discussies over kleine verschillen van aanpak of dubbele inspecties van slachterijen of fruit zouden verleden tijd zijn.

De Nederlandse zuivel kan anders dan de vleessector profiteren van een handelsverdrag met de VS. Op de foto een pakhuis van CONO kaasmakers in Westbeemster.<br /><em>Foto: Jan Willem Schouten</em>
De Nederlandse zuivel kan anders dan de vleessector profiteren van een handelsverdrag met de VS. Op de foto een pakhuis van CONO kaasmakers in Westbeemster.
Foto: Jan Willem Schouten

Ngo's en boeren samen tegen

Het voornemen verder te gaan dan het verlagen van tarieven voedde kritiek vanuit niet-gouvernementele organisaties (ngo’s). Door TTIP zou de Europese deur voor Amerikaanse ‘chloorkippen’, ‘hormoonburgers’ en transgene gewassen wagenwijd worden opengezet. De ngo's vonden een tweede - volgens hen fundamenteel - probleem in de speciale bescherming voor buitenlandse investeerders die zou worden afgesproken. Volgens hen komen de afspraken neer op klassenjustitie achter gesloten deuren.

Sussende woorden vanuit de Europese Commissie hebben nauwelijks geholpen; het kamp tegen TTIP groeit nog steeds. Ook met boeren. In Nederland zijn alle agrarische vakbonden tegen, van de NMV die melkveehouders vertegenwoordigt tot de akkerbouwers van de NAV. TTIP leidde zelfs bij LTO, normaliter geen vijand van open grenzen, tot desertie. LTO-vakgroep Varkenshouderij sloot zich aan bij een collectief tegen TTIP.

USA zelfde normen voor het proces

Voorstanders van het verdrag zien de tegenstand vooral drogredenen hanteren. Dat Amerika het in alle gevallen dat richtlijnen afwijken het bij het verkeerde eind heeft, lijkt onwaarschijnlijk. De VS is vaak minder streng op de productiemethode, maar aan het einde van het proces gelden dezelfde normen. Amerikanen worden zelfs iets minder vaak ziek van voedsel dan Europeanen, en zijn op bepaalde punten juist kritischer dan de EU als het op standaarden aankomt.

Uit de kritiek spreekt ook een ongefundeerd wantrouwen richting de VS en de Europese Commissie, die namens de EU de onderhandelingen voert. Maar wie naar de cijfers kijkt, moet bekennen dat TTIP voor de Europese landbouw weinig positiefs betekent. De Commissie lijkt meer markttoegang op landbouw te willen ruilen voor meer markttoegang voor bijvoorbeeld Europese auto’s of diensten.

Boerenorganisaties in Europa zijn deels tegen TTIP. Ze zijn bang voor oneerlijke concurrentie. Op de foto een protesttocht van trekkers in Hannover. <em>Foto: ANP</em>
Boerenorganisaties in Europa zijn deels tegen TTIP. Ze zijn bang voor oneerlijke concurrentie. Op de foto een protesttocht van trekkers in Hannover. Foto: ANP

Deal lijkt steeds verder weg

De Amerikanen eisen vooral meer markttoegang op het gebied van landbouw, merkt directeur Hosuk Lee-Makiyama van de Brusselse denktank Ecipe op. “De EU zet vooral in op meer toegang voor financiële diensten en openbare aanbestedingen.” Beide landen hebben echter niets toegezegd. Een handelsdeal wordt daarmee lastig. “Ik zet in op geen deal of een beperkte deal om het gezicht te redden”, aldus de voormalige Zweedse diplomaat.

“Voor de positie van de EU is dat erg, maar voor de VS is het geen ramp. TTIP is vooral een Europees project, waar de VS met één been in de Pacific staat. Zij zijn veel meer gericht op Azië en nemen daar een voorsprong door een verdrag te sluiten met een serie landen rond de Stille Oceaan. Een verdrag overigens dat alleen maar om landbouw draait.” De directeur van Ecipe denkt dat het falen van TTIP de EU minder geloofwaardig maakt als het met Aziatische markten probeert open te breken.

Landbouw gevoelig

Diplomatiek wordt de strijd tussen de EU en de VS steeds grimmiger. Landbouw blijkt inderdaad, zoals zo vaak in handelsoverleg, gevoelig. De Amerikaanse ambassadeur voor de EU, Anthony Gardner, stuurt een agressieve campagne aan die erop gericht is de Europese markt open te breken voor Amerikaanse landbouwproducten. Het wekte de toorn van de Europese landbouwcommissaris Phil Hogan.

Zo propageert Gardner dat de VS vorig jaar een exportoverschot van $16 miljard realiseerde met de hele wereld, maar een handelstekort van $12 miljard met de EU. De Amerikanen suggereren dat dit alleen door vuil spel kan worden verklaard. Op de Amerikaanse lezing is wel wat af te dingen. De EU exporteert vooral producten met een hoge toegevoegde waarde zoals babymelkpoeder, speciale kazen en wijn, en de VS agrarische grondstoffen.

Wijn en bier niet meegerekend komt het EU-handelsoverschot op honderden miljoenen. De terugloop van de Amerikaanse agro-export naar de EU lijkt geen gevolg van Europees protectionisme, maar van het feit dat Brazilië en Argentinië de afgelopen decennia steeds grotere volumes zijn gaan produceren tegen een concurrerende prijs.

Lees meer over CETA en TTIP

Handelsagenda in gevaar

LTO-beleidsadviseur internationale zaken Klaas Johan Osinga denkt dat een handelsverdrag nog zeker enkele jaren op zich zal laten wachten. Voor succes is het heel belangrijk dat een handelsverdrag van de EU met Canada door alle 28 lidstaten van de EU wordt goedgekeurd. De keuze het verdrag niet alleen voor te leggen aan de EU-regeringsleiders en het Europees Parlement maar ook de nationale parlementen, is volgens hem een gevaarlijke gok.

“Als een nationaal parlement het verdrag blokkeert, komt de Europese handelsagenda onder druk te staan. De VS maar ook andere landen waarmee de EU onderhandelen zoals Japan, Vietnam en de Filipijnen, gaan dan twijfelen aan het mandaat van de Europese Commissie. Zelfs als onderhandelingen slagen, moeten blijkbaar nog diverse flinke hordes worden genomen.”

Het zijn juist de Aziatische landen waar de Europese en Nederlandse landbouw veel van kan verwachten. De landbouw in deze landen vormt nauwelijks concurrentie voor de Nederlandse agrarische sector, terwijl consumenten in deze landen steeds meer geïnteresseerd zijn in Europese voeding. "Het is zeer belangrijk dat de handelsagenda van Europa, waar de landbouw echt veel mee heeft te winnen, intact blijft."

Lees het hele artikel in Boerderij 48 van 23 augustus

Laatste reacties

  • geen boer

    het TTIP is op zich positief, maar vraagt een andere mindset van onze overgereguleerde samenleving. Zonder die overmaat aan regels kunnen we best competitief zijn, maar de binnen de EU (én NL) ontstane overregulering staat dit in de weg. Vandaar de huivering voor de verdragen, net als Frankrijk altijd binnen de EU.
    En net als de Fransen nooit meer af willen van hun (eigenlijk onbetaalbare) verzorgingssamenleving, zo wil de EU ook niet meer af van de overregulering. De politiek niet, maar de bevolking zelf ook niet. Kwestie van een totaal verschillende mentaliteit tussen een afwachtende, naar de politiek kijkende, passieve Europeaan en een veel zelfredzamere en praktische Amerikaan.
    In de ogen van noord-Amerikanen zijn wij allemaal Fransen; krampachtig vasthouden aan het verleden en jezelf ommuren met regelgeving.
    Persoonlijk zou ik deze TTIP onderhandelingen gebruiken al die regelgeving eens tegen het licht te houden, hebben we dat allemaal wel nodig? Maar ja, daar heb je politici met cojones voor nodig...

  • alco1

    @geen boer. Goed neergezet!

  • leftturn

    @geenboer, beetje naïef. Er komt alleen regelgeving bij, gaat nooit wat af. Klopt dat dit wel goed zou zijn.
    De standaard voor productie binnen EU gaat elke dag omhoog, maar door handelsverdragen geldt dit niet voor de elders geproduceerde import.
    En door dit verdrag maar te slikken vanwege geloofwaardigheid EU is ook veel te kort door de bocht.

Of registreer je om te kunnen reageren.