Home

Achtergrond 793 x bekeken laatste update:9 aug 2016

Brede weersverzekering groeit, maar blijft niche

Steeds meer akkerbouwers kiezen voor de brede weersverzekering. Maar het blijft door de prijs en een relatief hoog eigen risico een kleine groep.

Volgens LTO Nederland hebben boeren en tuinders in juni een half miljard euro schade geleden door zware regenval en hagelstenen met een doorsnee tot 9 centimeter. Een gedeelte van de schade betrof ondergelopen percelen, zoals consumptieaardappelen en peen. Slechts een enkele akkerbouwer in het gebied bleek een brede weersverzekering te hebben. Het is de enige verzekering die waterschade dekt; de rest beperkt zich tot hagel en storm.

In 2016 leidde noodweer op diverse plaatsen in Nederland tot grote landbouwschade. Op de foto een perceel spruitkool in Bleiswijk.</p>
<p><em>Foto: Roel Dijkstra</em>
In 2016 leidde noodweer op diverse plaatsen in Nederland tot grote landbouwschade. Op de foto een perceel spruitkool in Bleiswijk.

Foto: Roel Dijkstra

Steeds vaker extreme regenval en droogte

De meteorologen zijn het erover eens dat het weer steeds onstuimiger wordt, met meer extreme regenval en droogte. Meer calamiteiten dus die niet worden gedekt door een reguliere verzekering tegen hagel of storm, en die de continuïteit van bedrijven kunnen bedreigen. De overheid wil boeren en tuinders niet meer ad hoc helpen en nam in 2010 het initiatief voor een brede weersverzekering voor open teelten. De verzekering dekt alle weerscalamiteiten, inclusief extreem veel neerslag en langdurige droogte, maar kent wel een hoge drempel voordat wordt uitgekeerd.

Vereinigte Hagel, Agriver en OFH bieden de verzekering aan. OFH richt zich alleen op de fruitteelt. Het zijn alle drie 'onderlinge' partijen zonder winstoogmerk. Het ministerie van Economische Zaken betaalt met deels Brussels geld 65% van de premie. Tenzij zoveel wordt verzekerd dat het budget van €9 miljoen wordt overschreden. In dat geval daalt het percentage, maar de afgelopen jaren werd steeds minder dan de pot benut.

Groei aantal deelnemers weersverzekering

Het aantal deelnemers is sinds 2010 sterk gegroeid. In 2010 tekenden 409 boeren en tuinders in. Het aantal was in 2014 opgelopen tot bijna 1.000 en in 2016 bedroeg het aantal aanvragen 1.760. Naar verwachting vallen een kleine 100 aanvragers nog af, waardoor een verviervoudiging in de afgelopen 7 jaar rest.

In de fruitteelt is bijna een derde verzekerd. Maar in de akkerbouw ligt dat percentage met 10 tot 15% duidelijk lager. Bollentelers zijn zelfs goeddeels afwezig. Veel bollenkramen reizen het hele land door en kunnen dus niet gemakkelijk verzekerd worden.

Boeren betalen verzekering pas aan eind van het groeiseizoen

Dat niet meer telers voor de verzekering kiezen, heeft volgens ZLTO-bestuurder Adrie Bossers alles te maken met onbekendheid met het product, de kosten en kans op uitkering. Bossers was betrokken bij de realisatie van de verzekering en heeft zelf ook een brede weersverzekering. De akkerbouwer uit Noord-Brabant zegt dat het product aanvankelijk niet erg gebruikersvriendelijk was.

"Boeren moesten bijvoorbeeld in mei, dus voor het groeiseizoen, betalen. En dan ook de te subsidiëren som erbij. Deze voorwaarde is later aangepast. Boeren betalen nu aan het einde van het groeiseizoen en dan alleen het gedeelte dat niet wordt gesubsidieerd. Maar bij veel boeren heeft de verzekering door de valst start een slecht imago gekregen." Het is een beeld dat Schreuder herkent. "Zelfs tussenpersonen kennen het product nog slecht."

Bovendien, beargumenteert Bossers, is de gedachte je gewassen te verzekeren tegen calamiteiten eenvoudigweg relatief nieuw. De tijd dat de overheid helpt, is voorbij. "Boeren moeten eraan wennen. Ook aan het extreme weer dat vaker voorkomt."

Nadelen verzekering: hoge kosten en eigen risico

"De verzekering kent twee grote nadelen", aldus Bossers. "De hoge kosten en een eigen risico van 30%. Veel boeren kijken naar de kwetsbaarheid van hun gewassen en het risico dat ze lopen. Bedrijven zijn steeds groter en als je percelen verspreid hebt over een gebied, is de kans dat alles geraakt wordt door meestal zeer plaatselijk noodweer niet heel groot.”

De kosten voor een gemiddeld akkerbouwbedrijf bedragen al snel duizenden euro’s. De grote jongens met honderden bunders consumptieaardappelen kunnen tienduizenden euro’s betalen. Er moet meer dan 30% schade zijn aan een perceel voordat wordt uitgekeerd.

Alleen als de weerschade meer dan 30% bedraagt, wordt vanuit de brede weersverzekering uitgekeerd.</p>
<p><em>Foto: Jan Willem Schouten</em>
Alleen als de weerschade meer dan 30% bedraagt, wordt vanuit de brede weersverzekering uitgekeerd.

Foto: Jan Willem Schouten

De LLTB denkt zelfs dat de brede weersverzekering vanwege de kosten en het eigen risico nooit zal aanslaan, ook omdat niet alle risico’s zijn verzekerd. Roel Boots, woordvoerder en CDA-politicus in de gemeente Peel en Maas: "Water vanaf de beek of onderwaterzetting tellen niet mee." Boots ziet ook een Limburgs probleem: een glooiend landschap, dat zo goed als zeker maakt dat schades zich verspreiden en de kans op uitkering dus kleiner wordt.

Bossers ziet twee oplossingsrichtingen: het herverzekeren van het eigen risico en het fiscaal aantrekkelijk boeren laten sparen voor calamiteiten. Het eigen risico kan niet worden verlaagd omdat een eigen risico van 30% een harde eis is voor de EU, dat de subsidie verstrekt. Maar herverzekering is wel mogelijk, aldus Bossers, en wordt met verzekeraars besproken.

"Ik denk ook dat de overheid het zelf sparen van boeren voor problemen kan fiscaal kan faciliteren. Het beste is als allebei wordt gestimuleerd want voor bedrijven die net zijn overgenomen of die groot hebben geïnvesteerd, is reserveren even niet mogelijk. Voor hen is een premie beter."

Hoge assurantiebelasting

De LLTB en de verzekeringsmaatschappijen denken dat de assurantiebelasting van 21% wel omlaag kan. De assurantiebelasting was in 2008 nog 7% en is sindsdien in stappen verhoogd. Elders in Europa bestaat zo’n belasting niet of is ze veel lager. In Duitsland wordt betaald over de verzekerde som en komt het omgerekend neer op 7 of 8% van de brutoprijs.

Martijn van Dam, staatssecretaris van Economische Zaken, evalueert de brede weersverzekering momenteel, in samenwerking met onder meer LTO en de verzekeringsmaatschappijen. Van Dam wil in overleg met bedrijfsleven en verzekeraars bezien hoe de deelname aan deze verzekering in de komende jaren verder vergroot kan worden. In de evaluatie wordt ook ingegaan op de assurantiebelasting. Na de zomer deelt Van Dam de uitkomsten met de Tweede Kamer.

Of registreer je om te kunnen reageren.