Home

Achtergrond 14260 x bekeken 29 reacties

‘Je krijgt die koe niet klimaatneutraal’

Volgens klimaatwetenschapper Pier Vellinga zijn zuivel en vlees niet klimaatneutraal te maken. "De rundveestapel moet wereldwijd eigenlijk gehalveerd worden."

Volgens de bekendste klimaatwetenschapper van Nederland is het klip en klaar: het natte weer past precies in de scenario's van klimaatverandering. Meer maatregelen zijn nodig om het vele water – en de droogtes die erbij horen – het hoofd te bieden. Maar er moet ook veel meer gebeuren aan de oorzaak. In de wereld van de energie ziet Pier Vellinga grote veranderingen. Daarom zal de landbouw, als andere grote bron van broeikasgassen, aan de bak moeten, voorspelt hij.

Pier Vellinga (66) is de bekendste klimaatwetenschapper van Nederland. Hij heeft vele functies gehad in de universitaire wereld, en was onder mee adviseur van de deltacommissie onder leiding van Cees Veerman. Tot eind vorig jaar was hij hoogleraar klimaatverandering bij Wageningen UR. Vellinga is nog steeds als externe medewerker verbonden aan de WUR en aan de VU Amsterdam.
Foto: Edo Kooiman

We hebben een record nat jaar tot nu toe. Wat zegt dat over klimaatverandering?

"Het blijkt dus dat die voorspellingen over klimaatverandering uitkomen. Je ziet dat de scepsis over het onderwerp van de agenda verdwijnt. Er waren altijd nog mensen die zeiden; dit is verre toekomst, na ons de zondvloed, maar die geluiden verdwijnen. Het klimaatprobleem is moeizaam op de agenda gekomen. Al Gore werd verguisd. Nu zien we dat weerman Gerrit Hiemstra zijn praatje begint met 'Welkom in het nieuwe klimaat'. Sceptici zien ook dat het verhaal klopt, beter dan het spoorboekje."

Nu is het nat, maar ook een droog jaar geldt al snel als bevestiging van de klimaatverandering. Dat lijkt een beetje als een orakel, het heeft altijd gelijk.

"Nee, dat is onzin. Gemiddeld regent het meer. Nu ongeveer 20% meer dan 30 jaar geleden, en dat wordt de komende 30 jaar waarschijnlijk 40% meer. Vooral piekbuien zijn er vaker. Buien die je vroeger eens per eeuw had, komen nu eens per 30 jaar.

Een warmere wereld heeft twee kenmerken: droge gebieden worden droger en natte gebieden natter. Warme lucht kan meer waterdamp bevatten dan koude, er kan dus ook meer uit vallen. Daar komt iets bij: de buien volgen vaak een baan. Hittegolven zorgen voor uitdroging van de grond, waardoor er weinig water in de lucht zit en er dus geen onweersbuien komen. Droogte versterkt zichzelf. Dat geldt ook voor wolken die zich ontladen. Dat is heel helder. Pas als het om de precieze patronen gaat, om de vraag waar en wanneer het precies valt, dan ga je orakelen. Dat kun je niet exact voorspellen."

Fors meer neerslag dus. Zijn de waterbeheerders daar klaar voor?

"De waterschappen hebben best veel gedaan al sinds de jaren negentig. Maar het watersysteem is nog niet op orde. Bufferen, bergen, afvoeren is het beleid. We moeten verder doorgaan op die weg. In dit natte jaar zien we waar de zwakke plekken zitten. Tegen die echte piekbuien is geen afvoer bestand. Daar is maar één antwoord op: het water lokaal bergen. Ook de afvoer moet je meer lokaal organiseren. Niet één groot gemaal voor de hele provincie, maar meerdere kleine."

'Grote boeren maken hun eigen watersystemen. Die gaan echt niet meer wachten op het waterschap'.

Welke mogelijkheden ziet u voor boeren om zelf in te spelen op klimaatverandering?

"Dat begint bij de bodem. Met veel organische stof kun je 20 tot 50% meer water bergen in de bodem. Dan ben je beter bestand tegen piekbuien. Daarnaast kunnen boeren overleggen met collega's; samen een overloopperceel inrichten, bijvoorbeeld. Grote boeren maken hun eigen watersystemen. Die gaan echt niet meer wachten op het waterschap, die gaan zelf een dammetje maken en pompen."

Dan krijg je een clash met het waterschap, dat wil geen onderbemalingen en andere eigen initiatieven.

"Nee, geen onderbemalingen, maar wel de handen ineen slaan. Goeie waterschappen gaan juist met boeren om tafel en vragen: wat kunnen we doen? Ze zullen de centrale regie wat meer los moeten laten. Ja, dat vinden ze moeilijk. Waterschappen zijn meer gericht op regels maken en toetsen en schouwen. Overleggen en samen eruit komen is niet altijd hun sterkste punt."

Nu naar de broeikasgassen. In spreekbeurten en interviews die u geeft, krijg je de indruk dat de landbouw en veehouderij het grootste probleem zijn. Vindt u dat echt?

"Nee, zo mag je het niet zien. Fossiele brandstof is nog altijd de grootste bron. Maar je ziet daar wel enorme beweging. De oliemaatschappijen zijn om. Zelfs Shell investeert in windmolens. Een klimaatneutrale energiehuishouding, gebaseerd op zon, wind en waterstof, komt in beeld. Dus wordt het tijd om naar andere belangrijke bronnen te kijken. De uitstoot door landbouw is nu ruwweg 20% van het totaal. Als het zo doorgaat, wordt dat 
40%. Iedereen houdt de boot af. Den Haag noch Brussel heeft klimaatbeleid voor landbouw, dankzij de landbouwlobby. Maar na 'Parijs' is dat onhoudbaar. De landbouw zal aan de bak moeten. Er zijn twee hoofdproblemen: de veestapel en de uitstoot door oxidatie van veen."

'Een koe stoot evenveel broeikasgas uit als een auto'.

Met veestapel doelt u op rundvee?

"Ja wat dit betreft doen varkens en kippen het iets beter dan koeien. Een koe stoot evenveel broeikasgas uit als een auto. Dat komt vooral door de methaanuitstoot die bij herkauwen hoort. Dat herkauwen hoort bij de koe, daar kun je weinig aan doen. Er wordt onderzoek gedaan hoe die uitstoot omlaag kan. Maar mijn stelling is dat de methaanproductie per koe hooguit 30% naar beneden kan. Blijft er 70% over. Dat is nog steeds te veel. Zo word je niet klimaatneutraal. Wil je dat wel, dan moet de veestapel wereldwijd kleiner worden. Je krijgt die koe niet op nul uitstoot."

U scheert nu alle rundvee over één kam. Bij zuivel is de uitstoot omgerekend naar kilo product veel lager dan bij rundvleesvee.

"Ja oké, de combinatie van zuivel- en vleesproductie is broeikastechnisch gezien efficiënter dan puur vleeskoeien. Maar zelfs superefficiënt is hier niet goed genoeg om klimaatneutraal te worden."

Vellinga: "In wezen zijn zuivel en vlees niet klimaatneutraal te maken. De rundveestapel moet wereldwijd eigenlijk gehalveerd worden."</p>
<p><em>Foto: Edo Kooiman</em>
Vellinga: "In wezen zijn zuivel en vlees niet klimaatneutraal te maken. De rundveestapel moet wereldwijd eigenlijk gehalveerd worden."

Foto: Edo Kooiman

Nu komen we bij de 'Dijkhuizen-discussie': efficiency, lage uitstoot per kilo product als de sleutel naar duurzaamheid. Daar gelooft u niet in?

"Nee. Kijk naar de energiewereld. Dertig jaar geleden zeiden de oliemaatschappijen: we lossen het op met zuiniger auto's. Ondertussen zijn er 2 keer zoveel auto's en is de uitstoot per saldo niet lager. Efficiency helpt in theorie wel, maar in de praktijk is er een rebound-effect: het product wordt goedkoper en dan ga je meer gebruiken. Uiteindelijk red je het daar niet mee. Voor de CO2-uitstoot heeft efficiency wat betreft de totale uitstoot door de sector in al die 30 jaar niks opgeleverd.

In wezen zijn zuivel en vlees niet klimaatneutraal te maken. Een beperkte hoeveelheid uitstoot kan het wereldklimaat wel hebben, maar als je naar de natuurlijke kringloop kijkt, moet de rundveestapel wereldwijd eigenlijk gehalveerd worden. En dat in een tijd van groei. Dat is een bijna onvoorstelbare opgave."

Meer efficiency mag het probleem niet oplossen, maar om te zeggen dat het niets bijdraagt is nog een stap verder. Als er vlees geproduceerd moet worden, laten we dat dan zo efficiënt mogelijk doen, lijkt me.

"Dat is nou het Dijkhuizen-denken: de vraag naar vlees en dierlijk eiwit wordt niet ter discussie gesteld. Willen we klimaatverandering beperken, dan moeten we minder vlees en zuivel consumeren en daar alternatieven voor ontwikkelen. Kijk naar het hele landbouw- en voedselsysteem. Het gaat niet alleen om klimaatverandering. Kijk ook naar bodemvruchtbaarheid, dierenwelzijn en gezondheid, naar de hele keten zoals we die hebben ingericht, naar boeren die in wezen werknemers zijn van banken. Ik pleit voor een transitie waarbij je naar het geheel kijkt, net zoals we bij de fossiele brandstof hebben gedaan. Oliemaatschappijen snapten het eerst ook niet, maar nu blijkt het ook te kunnen met wind en zon. Waar gaat het bij voedsel om? Om kwaliteit, om bodemvruchtbaarheid, om gezondheid. We moeten nadenken over een ander voedingspatroon. Stel de vraag naar vlees en zuivel ter discussie. Die is kennelijk heilig maar dat hoeft niet zo te blijven."

De zuivel werkt aan een klimaatneutrale keten. Een van de maatregelen is vergisters verstrekken aan boeren. Wat vindt u daarvan?

"Een bestaand systeem efficiënter maken levert een bijdrage, maar is niet de oplossing. In Rotterdam gaan ze afvalwarmte van industrie gebruiken om huizen te verwarmen. Leuk, maar wat gebeurt er straks? Dan moet die fabriek blijven draaien omdat de huizen warm moeten blijven. Zo moeten koeien straks blijven om mest voor de vergister te produceren. Ik wil niet alle dergelijke initiatieven kapotpraten. Dat is niet fair. Mestvergisting voor energie is een stapje in de goede richting. Maar Parijs zegt: op den duur moet het klimaatneutraal. Voor de landbouw zie ik de oplossing nog niet. Tot die tijd blijft het schipperen en zoeken naar alternatieven."

Veenweiden
De oxidatie van de organische stof uit de bodem is wereldwijd een groot probleem. Degradatie van bodems levert een forse bijdrage aan de uitstoot van broeikasgas en de verhoging van het CO2-gehalte in de atmosfeer. Een bijzonder verhaal is dat van de veenweiden. Volgens Vellinga is oxidatie van veen - gevolg van ontwatering van de veenweiden - een van de grootste problemen waar de veehouderij mee te kampen heeft. "In Friesland komt evenveel CO2 vrij uit de veenweijden als uit het wagenpark."

Laatste reacties

  • alco1

    Een koe stoot net zoveel Co2 ed. uit dan een auto wordt gesteld.
    De "brandstof" van een koe is echter gras ed. wat Co2 ed. nodig heeft voor groei en daarnaast weer zuurstof produceerd.
    Een auto gebruik enkel fossiele brandstof.
    WAAR IS HET VERSTAND HEREN!!!!!!!
    Daarnaast heeft de mens eiwitten nodig die het dier dus in de kringloop produceerd en van afval producten.
    Hier zouden anders bossen voor gekapt moeten worden elders in de wereld voor soya e.d. Plus het vervuilende vervoer.
    WAAR IS HET VERSTAND HEREN.

  • Wv01

    Wij zijn bezig met een kringloop, alles wat de koe uitstoot wordt door de natuur opgenomen!!!!!!!!!!!!!

    Auto's en vliegtuigen!!!is een welvaartsprobleem die alles kapot maken.

    Alles op de boeren schuiven, stelletje misselijkmakende mensen!

    Ga uw eigen voedsel telen, compleet doorgeslagen land en mensen zonder verstand.
    We gaan kapot aan de kennis economie

  • vandenbrand

    en als we geen vlees meer eten, alleen planten? stoot de mens geen "schadelijke gassen '' uit? en wat doen we met de " rommel" zoals alco 1 schrijft, oa bierborstel , sojaschroot , raapschroot, bietenpulp enz, enzovoort . en wat gaan we doen met de niet akkerbouw waardige gronden? kunnen we als mens nog lekker gras eten en herkauwen maar?????

  • oorspronkelijk

    hardleers
    het gaat om per saldo (boven het opneembare)
    koeien binnen meer ammoniak meer co2/maaien schudden kuilen mest uitrijden
    water bij de mest nog sneller maar minder organische stof binding
    misschien moet ik terug naar school

  • oorspronkelijk

    over per saldo
    nog een buitje voor de mais gaat bloeien
    goede kolf zetting
    hou vast wat we goed doen
    sta open voor verbetering

  • alco1

    @oors. Waar heeft die Vellinga het over saldo berekening???
    Weer hallucinaties van jouw??????

  • oorspronkelijk

    het gaat om logisch nadenken
    kringloop door Vellinga WE KRIJGEN DE KOE NIET KLIMAAT NEUTRAAL.
    EEN GOED VERSTAANDER HEEFT MAAR EEN HALF WOORD NODIG
    is anders dan de economisch best passende kretologie

  • alco1

    Mensen die indoctrineren willen, gebruiken populistische termen als duurzaam, ecologisch, klimaat neutraal. Maar gaan vast niet in op feiten gestoeld op werkelijke getallen.
    Daar trappen hele grote bevolkingsgroepen in.

  • Bennie Stevelink

    Nergens in het verhaal wordt mij duidelijk hoe het mogelijk is dat koeien meer CO2 uitstoten dan voedergewassen uit de lucht hebben opgenomen. Als de uitstoot van koeien een probleem is dan is de uitstoot van auto's die op biobrandstof rijden net zo'n groot probleem.

    Als wij grasland om zetten naar akkerland gaat het organischestofgehalte naar beneden waarbij enorm veel CO2 vrijkomt. Daar komt nog bij dat grasland vrijwel geen mineralenverlies heeft in tegenstelling tot akkerland. Ook zijn op grasland vrijwel geen bestrijdingsmiddelen nodig.

    De heer Vellinga wijst erop dat inkrimping van de veehouderij niet alleen nodig is voor het klimaat maar ook omwille van "dierwelzijn en gezondheid". Dit wekt bij mij het vermoeden dat zijn standpunt dieractivistisch is gemotiveerd. Het zoveelste voorbeeld van iemand die een wetenschappelijke positie misbruikt voor dieractivistische ideologie.

  • alco1

    En weet je Bennie.
    Ik kan er met mijn hoofd niet bij dat een gerenommeerd agrarisch verslaggever hier niet op in haakt.
    Of wordt het soms klakkeloos overgenomen uit een activisten blad.

  • gerard364099

    de mensen stapel inkrimpen helpt dan ook

  • Wv01

    Snap ook in het geheel Boerderij niet, met al deze personen die gewoon activistisch bezig zijn, een podium te geven!

    -Boerderij- toch????, dus graag agrarisch gericht in hoofdzaak, ipv al dat oeverloze gezanik over randzaken.

    Denk is aan de dagelijkse files, wat doet de mens allemaal????? rijdt van hot naar her, vaak doelloos! Ondertussen liggen onze koeien in de wei.

    Nogmaals, wat een land, wat een volk

  • m.en.mh.miedema

    Alle dieren (en mensen) stoten net zoveel broeikasgassen uit bij het verteren van voedsel als dat dat voedsel nodig had om te groeien. Dat is een (biologische) kringloop, je kunt nooit meer uitstoten/produceren dan dat je hebt opgenomen. (elementaire basis scheikunde/natuurkunde: er komt niks bij en er gaat niets af).
    Bij het gebruik van fossiele brandstofffen komen er echter gassen vrij die miljoenen jaren geleden waren vastgelegd en die nu dus voor een toename zorgen. Als je dus spreekt over broeikaseffect ligt daar de oorzaak!
    Het aantal autos (in NL) is sinds de jaren 80 zelfs verdrievoudigd, van 3 naar 9 miljoen, om over vliegverkeer nog maar te zwijgen.
    Het zal wel net zo gaan(als LTO zich tenminste op dezelfde weg met "belangenbehartiging"blijft bezighouden) als met de zure regen/ammoniak/fijn stof/ nitraat en fosfaat in water, de landbouw krijgt de schuld en moet maatregelen nemen, als consument,automobilist,toerist kun je gewoon je gang blijven gaan. Als je deze groepen echter(terecht) wilt aanpakken pleeg je politieke zelfmoord, bij het beschuldigen vd landbouw geef je de grote massa het gevoel dat de problemen worden aangepakt en kan diezelfde grote massa met een "rein geweten" lekker doorgaan.
    Het is mij wel duidelijk welk een politiek spel er(ook hier weer) tav milieu wordt gespeeld.
    Als "Boerderij"zich een vakblad vindt mag dat wel eens wat kritischer zijn tav dit soort "wetenschappers".

  • oorspronkelijk

    persvrijheid gaat het om
    censuur is al in te veel landen
    gelukkig is door activisme: het gat in de ozonlaag aan het slinken (cfk)
    zure regen verminderd (injecteren,voedselspoor,emissie reductie auto's,industrie ,energiecentrales.
    waardering voor hen die dit aangekaart hebben
    meer auto,s meer mensen/industrie/dieren
    en geen probleem met emissie????
    al vaker gezegd en herhaal hier oud onderzoek
    koe in de natuur is het minst schadelijk
    maar wij willen voer overal vandaan
    mest uitrijden inkuilen HET LIGT ALLEMAAL ZO VOOR DE HAND

  • tuig

    Wat is het probleem? Met de helft minder koeien in de wereld zal de melk en vlees prijs verdubbelen.
    Direct doen! !!!

  • bankivahoen

    Activisme maakt veel kapot, de mensheid gaat kapot door enkele gekken die graag leugenachtige rapportjes -door pseudowetenschappers- ten tonele dragen en hier mee een bom legt onder de maatschappij. Jammer dat journalisten meegaan en geen peer review toepassen. Voor hen geldt ook dat meehuichelen een boterham voor hen garandeerd.

  • farmerbn

    Ben het met miedema eens dat alles in evenwicht is. Komt er meer CO2 in de lucht dan wordt volgens mij de plantproductie hoger met een hogere O2 productie als resultaat. Gangbare akkerbouwers produceren meer O2 dan biologische akkerbouwers met dezelfde hoeveelheid land. Probeerden tegenstanders van de landbouw eerder de boeren kapot te krijgen door te hameren op milieu, nu gaan ze andere manieren gebruiken om hun doel te bereiken. Duurzaamheid, diervriendelijkheid en klimaat. Allemaal om zelf buiten schot te blijven als mens. Lieden die vroeger het hardst ageerden tegen kernenergie (weinig CO2 uitstoot) pleiten nu voor klimaatbeleid ivm CO2-uitstoot. Ze blijven dus hun hele leven activist. Ik ben het wél eens met Dijkhuizen: Veel productie met zo weinig mogelijk input is het beste.

  • kleine boer

    Heel simpele test klein kamertje 3 koeien erin met een boer en daarnaast zelfde kamertje 1 auto met een wetenschapper denk dat ie er nie eens in gaat.....

  • mariapeel

    Sorry boerderij ik snap niet waarom jullie zo,n onzin op jullie nek halen en uberhaupt publiceren. Jullie zijn een boeren blad. Dit is waanzin en zal ook wel een groene rakker zijn.die alleen maar minder vee wil hebben . Wij boeren met de koeien varkens en kippen zijn hier in nederland de grootste afval verwerkers van het land .als heel de wereld zo voerde als hier Konden we dubbel zoveel vee houden . ( bieten pulp frietsnippers aardappelpurre zetmeel biergist mais week water maisgluten wortels Witlofwortelen uienpulp rode bieten pulp snoep tarwe gist bierbostel appelpulp citruspulp erwtenpulp en nog veel meer .als de biovergisters morgen dicht zouden gaan kregen we nog afvalbergen

  • Wv01


    Precies, het gaat allemaal te ver met dat publiceren, het is een en al negativiteit! wat er vermeld wordt. Als mijn kinderen het lezen, en hun conclusie uiten...snap ik heel best waarom dat ze gelukkig een andere kant op gaan.
    Walgelijk, al een aantal jaar dat gezeik om de sector heen, door wie?? ja, door die d'r eigen broek moeten ophouden met gemaakt werk, wat er eigenlijk niet toe doet. Loopt dit landje van over!

  • agro1

    ach, een wagenings fossiel, dan weet je wel hoe laat het is, lekker laten doen. feed the world and starve.

  • geen boer

    aha, het betreft bij nader inzien een privé opiniestuk. Meneer vindt dat we met z'n allen teveel producten van dierlijke oorsprong consumeren, en dat 'we dat niet moeten willen'. Dat mag hij vinden, maar daarmee gaat zijn hele 'wetenschappelijke' betoog de prullenmand in.
    Trouwens, wat is dat toch dat een bepaald smaldeel van Gutmenschen altijd een ander willen voorschrijven wat die wel/niet moet willen?

  • Sipma

    Ik krijg het gevoel dat een hoop van de onderzoekers wordt betaald door de oliemaatschappijen. Laat je niets wijs maken er is maar 1 oplossing: stop met het verbranden van fossiele brandstof. Methaan is weliswaar een broeikasgas maar het is "slechts" 10 jaar stabiel in de lucht als de veestapel niet groter wordt komt er ook niet meer methaan in de lucht en is de extra bijdrage dus per saldo 0.

  • Sipma

    Ik krijg het gevoel dat een hoop van de onderzoekers wordt betaald door de oliemaatschappijen. Laat je niets wijs maken er is maar 1 oplossing: stop met het verbranden van fossiele brandstof. Methaan is weliswaar een broeikasgas maar het is "slechts" 10 jaar stabiel in de lucht als de veestapel niet groter wordt komt er ook niet meer methaan in de lucht en is de extra bijdrage dus per saldo 0.

  • Laangii

    Bwgrijp me niet verkeerd ik ben absoluut tegen het verminderen van de veestapel want het is gewoon een geindustrialiseerde holocaust te noemen maar dit natte 2016 is te wijten aan el nino , vorig jaar al voorspeld
    https://www.knmi.nl/over-het-knmi/nieuws/el-nino-dit-jaar-zeer-sterk

  • piethermus1

    In de Nieuwe Oogst van volgende week het integrale NRC-stuk van me;
    http://www.nrc.nl/next/2016/06/29/als-onze-oogst-mislukt-hoort-u-te-schrikken-2963852
    Mbt mijn stuk; Ik had ca. 600 woorden ter beschikking en wil je iets in zo'n blad krijgen, dan moet je focussen. Mijn doelgroep was de burger met een leuke baan, leuk salaris, leuke studie en een mening over alles en nogwat en dus ook over ons. Ook beleidsbepalers. Mijn stuk is geschreven vanuit kracht i.p.v. van een Calimero. Sommige boeren spelen te graag Calimero. Raar voor iemand die zich een stoere ondernemer vindt.

  • PIETER123

    Stel we hadden geen koeien immers door hun unieke pens kunnen ze rest producten van voedingsindustrie toch weer omzetten in voedsel.Is hier ook een CO2 berekening van. Er komt dan ook methaan vrij of moet verbrand worden net als kippenmest. Om vervolgens met aardgas weer kunstmest te maken. Met koeien is de kringloop gesloten met een gezonde bodem.

Laad alle reacties (25)

Of registreer je om te kunnen reageren.