Home

Achtergrond 1415 x bekeken 1 reactie

Eerste certificaat voor cursus Natuurbeheer

Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten en de beroepsvereniging voor natuurboeren organiseerden afgelopen jaar voor de eerste keer een cursus voor grondgebruikers van natuurterreinen. Herman Menkveld uit Olst (Ov.) ontving onlangs het certificaat. Hij ziet zichzelf meer als partner dan als pachter.

Het woord samenwerking valt tijdens het interview vele keren. Voor Herman Menkveld (58), biologisch boer in het Overijsselse Olst, staat samenwerking centraal in zijn leven. Samenwerken met collega-boeren, met afnemers van zijn producten, met Staatsbosbeheer, noem maar op.

Eerste groep boeren met certificaat

Samenwerking met die laatste partij, Staatsbosbeheer, is aanleiding voor het gesprek. Menkveld hoort bij de eerste groep boeren die onlangs het certificaat ‘Natuurbeheer en Ondernemerschap’ in ontvangst mocht nemen.

Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten, de beroepsvereniging voor natuurboeren en 2 agrarische hogescholen organiseerden deze cursus afgelopen jaar voor de eerste keer. Zo’n 40 pachters van terreinbeherende organisaties deden mee. Menkveld is ook zo’n pachter en hij rondde de cursus onlangs met succes af.

Herman Menkveld: "Een boer is per definitie een natuurbeheerder." <br /><em>Foto: Ronald Hissink</em>
Herman Menkveld: "Een boer is per definitie een natuurbeheerder."
Foto: Ronald Hissink

Boer of natuurbeheerder?

Voelt Menkveld zich nou in de eerste plaats boer of natuurbeheerder? Beetje rare vraag, vindt Menkveld. Alsof er een tegenstelling zou bestaan tussen beide beroepen. "Ik probeer te boeren op een natuurlijke manier, gebruikmakend van het hele biologische complex. Bodemvruchtbaarheid staat daarbij centraal. Dat levert op ons bedrijf biodiversiteit op, maar ook aardappelen, graan en vlees. Wij verdienen met de verkoop van agrarische producten een redelijke boterham en dat is natuurlijk cruciaal. Volgens mijn filosofie is een boer per definitie een natuurbeheerder. Hij zou dat in ieder geval moeten zijn."

'Geen theoretisch gefilosofeer, maar heel praktisch en concreet'.

230 hectare van Staatsbosbeheer

Samen met zijn zoon Jan produceert Menkveld op 25 hectare akkerbouwgrond. Daarnaast pacht hij van Staatsbosbeheer (SBB) 230 hectare tegen een relatief lage pachtprijs. Deze natuurlijke weidegronden liggen voor het grootste deel in de uiterwaarden van de IJssel, tussen Deventer en Zwolle. Op zogeheten kampgronden van het SBB-landgoed ’t Nijendal verbouwt hij vooral granen.

Op de percelen in de uiterwaarden schaart hij tegen een dagvergoeding vaarzen en droogstaande koeien in van collega-boeren. Ook zijn eigen koppel Schotse Hooglanders graast op deze extensief beheerde gronden. Bij het agrarisch gebruik zijn de natuurdoelen leidend. Menkveld: "Dat wil niet zeggen dat ik klakkeloos moet doen wat de terreinbeheerder zegt. Ook hier gaat het om samenwerking. Samen met de terreinbeheerder stel ik elk jaar een gebruiksplan op. Waar gaan we welke producten verbouwen? Is er op bepaald perceel nog bemesting nodig? Moet ergens de veedichtheid omlaag of omhoog? Dat alles op basis van waarnemingen in het veld. Geen theoretisch gefilosofeer, maar heel praktisch en concreet."

Verbluffende resultaten

De resultaten zijn verbluffend, zegt Menkveld. Hij is er trots op dat op de oude kampgronden die hij in beheer heeft weer korensla groeit. "Dat is een soort kruising tussen sla en paardenbloem. Korensla werd vroeger gegeten, maar is vrijwel overal verdwenen door overbemesting."

Er is een gigantische biodiversiteit ontstaan, zegt hij. De gele ganzenbloem bloeit weer en het groot spiegelklokje is teruggekomen, een eenjarige plant uit de klokjesfamilie met opvallend paarse bloemen. "Dat spiegelklokje groeit nog maar op 8 percelen in Nederland, een absolute zeldzaamheid. Natuurlijk ben ik daar blij mee."

Grote variëteit plantensoorten

De grote variëteit aan plantensoorten leidt weer tot meer insecten, waar op hun beurt vogels van profiteren. De biodiversiteit ontwikkelt zich jaar op jaar. "Het agrarisch gebruik is daarbij van fundamenteel belang", zegt Menkveld. "Het maaibeheer leidt tot verschraling. Andere percelen worden beweid omdat daar juist de mest van de grazende koeien essentieel is. De natuur kan niet zonder koeien en andersom ook niet."

'Ik spreek liever van gecontroleerd beheer'.

Bij de uitreiking van de certificaten zei Theo Wams van Natuurmonumenten dat de nieuwe cursus vooral is bedoeld om de banden aan te halen met de agrarische pachters. Van pachters naar partners, zei hij. Dat is ook precies wat Menkveld voor ogen heeft. "Terreinbeheerders stellen doelen. Die doelen leiden tot beheerbepalingen. Vaak worden die gezien als beperkingen, ook door de pachters. Ik spreek liever van gecontroleerd beheer waarbij natuurbeheer en agrarisch gebruik op een slimme manier aan elkaar worden gekoppeld."

Respect voor boeren

Menkveld boert op een andere manier dan veel van zijn collega’s. "Anders, maar dat betekent niet dat ik het beter doe", zegt hij aan het eind van het gesprek. "Agrarische ondernemers verschillen. Ik heb voor elke boer respect, datzelfde respect verwacht ik van mijn collega’s. Daar heb ik overigens niet over te klagen."

Eén reactie

  • HPelleboer82

    Gefeliciteerd Herman!
    Mvg
    Hendrik Pelleboer

Of registreer je om te kunnen reageren.