Home

Achtergrond 293 x bekeken

Regels niet bestand tegen dijkdoorbraak

De regels voor toepassing van biotechnologie zijn hopeloos verouderd en passen niet meer bij de ontwikkelingen van nu, zeggen de Gezondheidsraad en de Commissie Genetische Modificatie. Het kabinet studeert op een antwoord.

De regelgeving lijkt meer een sta-in-de-weg dan faciliterend bij de ontwikkeling van nieuwe biotechnologie. De Europese regels voor genetisch gemodificeerde gewassen zijn nauwelijks nog toepasbaar voor nieuwe technieken, die al volop worden gebruikt, stellen de Gezondheidsraad en de Commissie Genetische Modificatie (Cogem) in hun trendanalyse.

Nieuwe technieken

Dat de ontwikkelingen heel snel gaan, blijkt uit de trendanalyse zelf. Voor het eerst sinds de trend­analyses worden uitgebracht, hebben de auteurs nadrukkelijk vermeld op welk moment ze zijn opgehouden met het verzamelen van informatie (april 2016). Er komen niet alleen nieuwe technieken bij. De beschikbare technieken komen veel breder beschikbaar. Kostte het aan het begin van deze eeuw nog tientallen miljoenen euro's om de genetische code van een plant of dier in kaart te brengen, nu kan diezelfde klus voor pakweg €1.000 worden uitgevoerd.

Er is nog een andere ontwikkeling, schetst Frans Brom, directeur van Cogem. "Biotechnologie wordt steeds vaker ingepast in andere sectoren en onderzoeksvelden. Biotechnologie is steeds minder losstaand." Brom noemt het een wetenschappelijk dijkdoorbraakje.

Versterking

Nieuwe ontwikkelingen versterken elkaar. De technologieën verbeteren, maar verschillende technologieën worden ook samengevoegd in specifieke toepassingen. Bijvoorbeeld: 3D-printen en biotechnologie komen bij elkaar in nieuwe technieken.

Met de verbeterde technieken voor het ontrafelen van de genetische code is voor tal van gewassen inmiddels de genenkaart getekend en daarmee kunnen eigenschappen worden gekoppeld aan bepaalde genen, zoals bloeitijd, korrelkwaliteit of afrijping. "Waar in het verleden een bedrijf dat aan een klein gewas werkte zich de investering niet kon permitteren om zwaar op genomics in te zetten, zijn de kosten geen belemmering meer", staat in de trendanalyse. De vraag is vervolgens wie eigenaar is van de kennis over de bestaande eigenschappen.

Met de verbeterde technieken voor het ontrafelen van de genetische code is voor tal van gewassen inmiddels de genenkaart getekend.<br /><em>Foto: ANP XTRA</em>
Met de verbeterde technieken voor het ontrafelen van de genetische code is voor tal van gewassen inmiddels de genenkaart getekend.
Foto: ANP XTRA

Ethische vragen

Nieuwe ontwikkelingen leiden ook tot nieuwe ethische vragen. Sjoerd Repping, hoogleraar Voortplantingsgeneeskunde, schetst dat het mogelijk wordt om ziektes te genezen met behulp van nieuwe technologieën. Een stap verder is dat erfelijke aandoeningen kunnen worden voorkomen bij een individuele mens, en nog een stap verder is dat in zaad- of eicellen of embryo's erfelijke aandoeningen kunnen worden gecorrigeerd voor het nageslacht. De vraag is of we zover willen gaan, en wie daarover beslist, en in welke gevallen.

'Iedereen heeft een mening over nieuwe technologieën'.

Aan die vraag wilde staatssecretaris Sharon Dijksma (Infrastructuur en Milieu) zich niet branden toen ze dinsdagavond 14 juni de trendanalyse in ontvangst nam. "Nieuwe technologieën bieden grote kansen, zowel medisch als bij de voedselproductie. maar iedereen heeft er een mening over. De vraag is hoe we de positieve mogelijkheden kunnen realiseren zonder oncontroleerbare schade aan te richten." Voor haar staat veiligheid voorop. De kansen die innovatie biedt, moeten benut worden, vindt zij. "Ruimte geven en risico"s beperken. Veiligheid en innovatie moeten hand in hand gaan."

Dijksma zegt dat het kabinet voor het eind van het jaar met een formele reactie komt op de trendanalyse. Daarvoor geeft ze alle belanghebbenden de mogelijkheid een eigen visie te geven. "Het antwoord moet niet alleen komen van wetenschappers en politici."

Of registreer je om te kunnen reageren.