Home

Achtergrond 1108 x bekeken

Landbouwgrond wereldwijd in trek

Wereldwijd hebben investeerders sinds 2006 voor meer dan $90 miljard (€80 miljard) geïnvesteerd in landbouwgrond in met name ontwikkelingslanden. In totaal kochten ze 30 miljoen hectare verspreid over 78 landen. Vooral investeerders uit Oost-Azië en de Golfstaten roeren zich.

Investeerders kopen sinds 2006 steeds vaker duizenden hectares grond in met name ontwikkelingslanden. Volgens onderzoek van GRAIN, een ngo (non governmental organisation) die geleid wordt vanuit Barcelona, is de afgelopen 10 jaar voor $90 miljard aan landdeals gerealiseerd of goedgekeurd door lokale autoriteiten. De deals kunnen de landbouw helpen moderniseren maar gaan volgens GRAIN vaak ten koste van lokale, kleinschalige boeren. Landrechten zijn vaak slecht geregeld.

Deals in landen met lage grondprijs

In het onderzoek van GRAIN is gekeken naar gronddeals van internationale investeerders. Bijvoorbeeld de aankoop van 5.050 hectare luzerne in Spanje door Al Dahra, een investeerder uit de Verenigde Arabische Emiraten. Maar de meeste deals vonden plaats in Zuid-Amerika, Azië en Afrika en binnen Europa in Oost-Europa, waar grondprijzen in verhouding laag zijn en boeren vaak kleine bedrijven hebben.

In West-Europa is buiten het Spaanse project alleen een project voor graanproductie in het Verenigd Koninkrijk geregistreerd. Het grootste geplande project is in Mozambique, waar een bedrijf uit de Emiraten voor $4,4 miljard 607.000 hectare wil kopen voor de productie van granen, oliezaden, katoen, suiker en rundvee. Honderdduizenden zouden door de deal moeten verhuizen. Hen wordt compensatie en soms nieuwe onderkomens beloofd, maar hun boerenbedrijf zijn ze kwijt.

Het grootste geplande project is in Mozambique, waar een bedrijf uit de Emiraten voor $4,4 miljard 607.000 hectare wil kopen.<br /><em>Foto: ANP </em>
Het grootste geplande project is in Mozambique, waar een bedrijf uit de Emiraten voor $4,4 miljard 607.000 hectare wil kopen.
Foto: ANP

Nederlandse investeerder is BXR Group

De grootste Nederlandse investeerder is BXR Group, met belangen in onder meer Brazilië, Argentinië en Malawi. Het bedrijf is echter eigendom van de Tsjechische miljardair Zdenek Barkala en enkele Zwitserse bankiers en lijkt vooral om belastingtechnische redenen in Nederland geregistreerd te zijn. Rabobank wordt genoemd met projecten in Polen en Roemenië. Via Rabo Farm kunnen beleggers sinds 2008 investeren in landbouwgrond.

De organisatie ziet de meeste grondaankopen door grote internationale investeerders als 'landgrabbing', waarbij er vanuit gegaan wordt dat het verkopende land niet in staat is juridisch weerstand te bieden, of een corrupte lokale overheid haar eigen boeren verjaagt ten faveure van een buitenlands concern in ruil voor financieel gewin. GRAIN vindt het ook dubieus dat internationale investeerders vaak in arme landen met honger willen produceren voor de export.

Meer conflicten met lokale boeren

Volgens Renée Vellve van GRAIN is sprake van een structureel probleem. Het aantal conflicten over grootschalige investeringen, vaak lokale boeren die geen plaats willen maken, is volgens haar toegenomen. In Kameroen bijvoorbeeld. Daar zorgen kleinschalig werkende boeren er vooralsnog voor dat een project voor een 70.000 hectare grote palmolieplantage voorlopig is stilgelegd.

'Kansen voor landbouw'

Voorstanders daarentegen zien in de investeringsgolf juist een kans voor de landbouw in ontwikkelingslanden te moderniseren. Een kans efficiënter en meer te produceren. Zeker in het geval van Afrika is de voedselvoorziening in veel landen niet gegarandeerd, waardoor versterking van de lokale landbouw door lokale overheden wordt gezien als een topprioriteit.

GRAIN concludeert dat tussen 2008 en 2012 de meeste gronddeals plaatsvonden. De kopers waren meestal afkomstig uit de Golfstaten, Oost-Aziatische landen als China en Zuid-Korea en Europa, dat vanuit het koloniale verleden banden heeft met landen. In deze periode piekten de prijzen van producten als graan en soja. Toen prijzen later instortten is een deal van de projecten weer afgeblazen.

GRAIN vindt het ook dubieus dat internationale investeerders vaak in arme landen met honger willen produceren voor de export.<br /><em>Foto: AFP </em>
GRAIN vindt het ook dubieus dat internationale investeerders vaak in arme landen met honger willen produceren voor de export.
Foto: AFP

Of registreer je om te kunnen reageren.