Home

Achtergrond 51175 x bekeken 8 reacties

‘Brexit’ kan landbouw hard raken

Een ‘Brexit’ raakt de landbouw. De export lijdt onder de dalende Britse koopkracht en Nederland raakt binnen EU-fora haar belangrijkste liberale bondgenoot kwijt. Veel hangt af van welke deal het VK en de EU sluiten. Beleggers kunnen hun vlucht zoeken in termijnmarkten en de lange rente omlaag drukken.

De Britten hebben bij raadgevend referendum gestemd voor een vertrek uit de EU. Het verschil tussen het vertrek-kamp en het blijven-kamp was niet heel groot, maar de conservatieve regering in het Verenigd Koninkrijk (VK) lijkt het besluit te respecteren en inderdaad aan te sturen op een 'Brexit'. Het is wellicht de grootste politieke aardverschuiving sinds de desintegratie van de Sovjet-Unie en een schok voor de wereldeconomie.

Enorm exportbelang

De impact op de landbouw is in potentie enorm. De wederzijdse handel tussen de EU en het VK in agri- en foodproducten is tientallen miljarden per jaar waard. De Nederlandse agribusiness exporteerde vorig jaar voor €7,9 miljard naar het VK. Daarmee was het land de derde belangrijkste exportbestemming na Duitsland en België, en goed voor 10% van de totale export van de sector. Veel varkensvlees, bloemen, planten, groenten en fruit gaan de Noordzee over.

Geen snel proces

Of de handel ernstig geschaad wordt, hangt af van het vervolg. Het is nog altijd niet helemaal zeker dat een Brexit realiteit wordt. De regering moet daartoe artikel 50 van het Verdrag van Lissabon in werking laten treden. De Britse regering wil dit pas over enkele maanden na de verkiezing van een nieuwe premier doen, maar diverse lidstaten eisen snelheid. Volgens het Verdrag van Lissabon moeten de condities van het vertrek van een lidstaat binnen twee jaar nadat artikel 50 in werking treedt, worden beklonken.

Een nieuwe handelsdeal

Als het tot een Brexit komt, is de vraag of de EU kiest voor een snelle, brede en diepgaande handelsovereenkomst met de Britten. De Noren, Zwitsers, IJslanders en Liechtensteiners sloten eerder gezamenlijk een dergelijke deal en mogelijk kiest het VK voor aansluiting bij dit blok. Als economisch pragmatisme zegeviert, zal het effect op de handel gedempt blijven. De interne markt blijft dan zo goed als intact. In dat geval hoeft de sector geen importtarieven of importquota te vrezen.

Gelijk speelveld toch onder druk

Een Brexit blijft ook in dat scenario wel slecht voor het gelijke speelveld. Het VK kan zelf sanitaire en fytosanitaire standaarden instellen. Het VK mag ook zelf de hoogte van subsidies voor boeren bepalen. De Zwitsers en Noren behoren volgens de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling tot de grootste agrarischer subsidieverstrekkers ter wereld.

Het risico op torenhoge subsidies voor Britse boeren lijkt beperkt, omdat de Britten in Europese fora altijd hebben gestreden voor lagere subsidies. Bovendien is het VK gehouden aan verplichtingen die het is aangegaan binnen de Wereldhandelsorganisatie (WTO). Het VK wil mogelijk de rechten en plichten die in EU-verband zijn aangegaan binnen de WTO gewoon overnemen. Maar binnen de WTO, een organisatie met 162 lidstaten, die allemaal een veto hebben. Volgens directeur-generaal Roberto Azevêdo kan het onderhandelingsproces jaren duren. Dan pas wordt duidelijk welke importheffingen het VK mag hanteren en hoe hoog de subsidies mogen zijn.

Foto: ANP
Foto: ANP

Strafexpeditie kost geld

Wordt van het VK om politieke redenen een schrikbeeld voor andere mogelijke vertrekkers of tegenstanders van politieke integratie gemaakt, dan kan de landbouw grote schade ondervinden van een veel minder gunstig handels- en investeringsklimaat.

Het is niet ondenkbaar. De Fransen zien wellicht in een Brexit een kans om een deel van het financiële centrum naar Parijs te halen. De Spanjaarden willen mogelijk praten over de status van Gibraltar. De Oost-Europese landen zinnen wellicht op wraak, nu het veel lastiger wordt voor haar burgers in het VK te gaan werken.

Britse koopkracht onder druk

Voor de korte termijn ligt het eerste effect in de economie van het VK zelf. Buitenlandse en binnenlandse investeerders haken af zolang de onzekerheid voortduurt, voorspelt ING. De Britse economie kan volgend jaar volgens de bank dan weer met 1 tot 1,5% krimpen. Pas over enkele jaren zou het VK uit een recessie komen.

De koopkracht wordt verder ondermijnd als ook het Britse pond sterling langdurig onder druk komt te staan. Als het pond verzwakt, worden producten uit de Eurozone voor Britse afnemers duurder. Grootbanken rekenen op een koersdaling van zo'n 5 tot 10%.

Stimulans termijnmarkt

Beleggers zullen meer dan ooit op zoek gaan naar veilige havens. Aandelen zijn minder in trek, waardoor meer geld naar grondstoffen kan stromen. Naar goud bijvoorbeeld, maar ook naar termijncontracten voor granen en oliezaden. De prijs van deze producten loopt dan op. De vraag naar 'veilig' staatspapier kan ook toenemen. De rentes op Duitse en Nederlandse staatsobligaties daalt dan, wat een indicatie is voor de rente die bedrijven over een langere periode gaan betalen.

Sneeuwbaleffect

Een 'Brexit' heeft ook politieke consequenties. Andere lidstaten kunnen door een 'Brexit' geïnspireerd  voor referenda over het lidmaatschap van de EU kiezen. De kans hierop lijkt niet heel groot. De meeste landen zijn door de euro nog meer dan het VK vervlochten met de andere EU-staten. De Oost-Europese lidstaten die een eigen munt hanteren, hebben netto groot profijt. De ogen zullen daarom gericht zijn op Zweden en Denemarken, twee nettobetalers met een eigen munt. Maar het zijn ook kleine, op handel gerichte, landen.

Europese politiek

Nederland verliest ook een sterke liberale bondgenootschap in de Europese Raad, Europese Commissie en het Europees Parlement die samen de Europese richting bepalen. Omdat het VK netto bijdraagt aan het EU-budget, zal de EU haar uitgaven aan subsidies en de eigen organisatie moeten beperken, tenzij andere rijke lidstaten – zoals Nederland - het Britse gat vullen. Naar verwachting wordt het eenvoudiger om steunmaatregelen voor boeren er Europees door te krijgen, als de liberale Britten straks niet meer mee vergaderen.

Een klein pluspunt kan zijn dat de EU door het Britse vertrek mogelijk wordt aangespoord te hervormen. Veel Britse boeren stemden voor een 'Brexit'. Het momentum kan daar zijn te pleiten voor verminderde bureaucratie en een rechtvaardiger Gemeenschappelijk Landbouwbeleid, met een eerlijke verdeling van subsidies en maatregelen die de kwetsbare positie van boeren in de keten verbeteren.

Laatste reacties

  • agratax(1)

    Jan Cees dat nu net GB opstapt is een shock. Dat de EU in de huidige vorm geen lang leven beschoren was, heeft de geschiedenis van meer dan 2000 jaar met steeds weer grote machtsblokken van bijeen geschraapte naties bewezen. Allen vielen uiteen en dat onder leiding van een dictatuur. Welke wetenschapper heeft het in zijn hoofd gehaald om Europa te vergelijken met USA. De laatste bestaat uit staten die gevormd zijn door immigranten en dus nog geen oude tradities en andere identiteiten zoals binnen Europa. Europa van 27 verschillende nationale gevoelens en geloofsovertuigingen "Hoe wil de politiek die op democratische gronden bijeenhouden". Economisch lijkt me een Europese Unie haalbaar, maar zonder al de bureaucratische regeldruk". De moderne mens en de politiek voorop denkt "Geld lost alle aardse problemen op, Geld maakt Gelukkig!!"

  • marco-vdb

    Jan Cees de doemdenker. Vaak met Maat gesproken denk ik. De Bitten zullen niet minder gaan eten van wat NL BV naar VK exporteert. Bacon, kip, veel te goedkope groenten en fruit zullen de Engelsen gewoon in dezelfde mate blijven consumeren. Kaviaar, Champagne, truffels en andere luxe goederen gaan het wellicht minder doen als gevolg van een leeglopende London City, maar dat zijn toch niet de producten waar NL BV het van moet hebben.

  • marco-vdb

    Als je moet geloven dat de economie in VK het zwaar gaat krijgen zal er ook zeker niet meer inkomenssteun voor de Britse boeren komen. De rente zal stijgen in VK als gevolg van de inflatie die de waardedaling van de pond met zich meebrengt. De Engelse boer zal dus niet extra (kunnen) gaan investeren op korte en middellange termijn. Dus voor de Engelse boer niet veel goeds. Er zal dus gewoon geimporteerd worden, en van wie dan beter dan van het super-goedkope NL BV, die varkensvlees, kip, groenten, melkproducten, etc voor een paar stuivers weggeeft? Dus stop het doemdenken! De NL landbouw wordt niet geraakt door Brexit.

  • Bennie Stevelink

    @marco-vdb, hoe erg zal de Nederlandse landbouw geraakt worden als de Britten hun eigen landbouw gaan beschermen door een invoerheffing op Nederlandse producten te zetten? Net zoals Poetin de Russische landbouw beschermt door de grens te sluiten voor Europese producten.

  • Parel

    Als er maar geen Britische boycot komt. Je weet maar nooit met die "vechtscheiding"........

  • Jan Cees Bron

    Agratax, interessante analyse. Men zegt wel eens dat het verschil tussen Texas en Vermont of Californië en New York ook enorm is, maar ik denk inderdaad dat een gedeelde taal, al heel lang gedeelde munt en een gedeeld referentiekader (televisie, studieboeken, het leren van dezelfde nationale mythes) wel maakt dat het land meer één is dan de EU voorlopig zal kunnen zijn.

  • Jan Cees Bron

    Marco vdb, dank voor de feedback. Ik heb geprobeerd een aantal opties die ik en andere analisten zien te schetsen. Wellicht en hopelijk heb je gelijk. De bedrijven die actief zijn in het VK gaan er wel overwegend vanuit dat een zwakke pond de productie op het VK kan stimuleren, maar het blijft voor iedereen koffiedik kijken. Krijgt het VK eenzelfde deal als de Zwitsers, Noren, IJslanders en Liechtensteiners, dan zal de interne markt überhaupt niet ernstig ondermijnd worden.

  • alco1

    Eén zin is van de zuiverste waarde: "Koffiedik kijken".

Laad alle reacties (4)

Of registreer je om te kunnen reageren.