Home

Achtergrond 5383 x bekeken 4 reactieslaatste update:19 mei 2016

Gedwongen stoppen nog steeds taboe

Veel meer bedrijven dan uit statistieken blijkt, hebben financiële problemen. Voor het houden van regie is onderkennen van het probleem cruciaal.

Meer dan de helft van de melkveehouders, en een nog groter deel van de varkenshouders, verdient te weinig om alle uitgaven te kunnen betalen. Lage prijzen en hoge lasten zorgen voor grote problemen, financieel en sociaal.

Tientallen bedrijven moeten dit jaar noodgedwongen stoppen vanwege financiële problemen. Deels is dat de beslissing van de ondernemer, maar steeds vaker moeten boeren stoppen omdat de bank de financiering opzegt of andere schuldeisers niet meer financieren.

In het uiterste geval gaat een ondernemer failliet. Volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) waren dat in het eerste kwartaal van dit jaar 5 varkensbedrijven, in 2015 gingen 6 melkveebedrijven en 6 varkensbedrijven failliet.

Stoppen zonder faillissement

Die CBS-cijfers zijn maar een deel van het verhaal. Veel groter is het aantal bedrijven dat moet stoppen zonder echt faillissement. Hoeveel bedrijven dat precies zijn, is onduidelijk. Het gaat dan om gevallen waarin de ondernemer eindigt zonder geld of ander bezit en in veel gevallen met een restschuld. Niets erger voor een boer dan om te ‘eindigen in een huurhuis aan de straat’ terwijl het bedrijf dat soms generaties lang in de familie is noodgedwongen wordt verkocht.

Oorzaak van de financiële rampspoed is vrijwel altijd een combinatie van factoren. Lage prijzen, hoge kosten, slechte resultaten en soms ook ziekte van de ondernemer. Wat te vaak ook een rol speelt, volgens adviseurs, is dat problemen niet onderkend zijn of genegeerd. Gevolg is dan dat de schade veel groter is als het alsnog misloopt.

Schakel op tijd hulp in

“Failliet gaan, is nog steeds een taboe, het is een gevoel van falen”, zegt Joan Jansen, adviseur varkenshouderij van Flynth Accountants. Hij begeleidde de afgelopen jaren tientallen bedrijven die het financieel niet meer redden of nu ‘onder water staan’. Te vaak zag hij dat bedrijven pas aan de bel trekken als zowel de voersilo als de bankrekening leeg is. “Schakel op tijd hulp in”, raadt Jansen aan, die wel merkt dat er inmiddels meer ervaring is bij banken en mensen die op bedrijven komen in het signaleren van problemen.

Als de lastige situatie eenmaal 
erkend is, begint een heel nieuw proces voor ondernemers. “Je moet op een heel andere andere manier praten met mensen met wie je eerder zaken deed of je krijgt met heel andere mensen te maken en dat maakt het extra lastig”, aldus Jansen. Geen relatiebeheerder van de bank, maar iemand van de afdeling bijzonder beheer en bij gedwongen stoppen van de afdeling ‘recovery’. Hij streeft in alle gevallen naar een oplossing die voor alle partijen acceptabel is, zodat een akkoord bereikt kan worden met alle crediteuren zonder de zogenoemde wettelijke schuldsanering.

Problemen erkennen en open kaart spelen

De kenmerken van bedrijven met financiële problemen en de oorzaken zijn heel divers. Dat verschilt per sector en ondernemer. Oplossingen zijn altijd maatwerk, maar toch is een aantal punten in alle situaties van belang:

  • Elke oplossing begint met de erkenning van de slechte financiële situatie en de eigen verantwoordelijkheid;
  • Zoek een goede adviseur die alle aspecten van het bedrijf en de ondernemer kan overzien, zoek daarbij eventueel hulp via de huidige adviseur of bijvoorbeeld de Stichting zorg om boer en tuinder;

  • Speel open kaart met de bank en andere schuldeisers. Dreigen met niet meewerken, werkt altijd averechts;
  • Toon initiatief bij het zoeken naar oplossingen;
  • Breng alternatieven in beeld, bijvoorbeeld voor verkoop van het hele bedrijf of in delen of voor andere bestemmingen buiten de landbouw;
  • Breng de situatie samen met de adviseur in beeld. Niet alleen de financiële positie, maar ook alle contracten, maatschapsakten, huwelijkse voorwaarden en testamenten;
  • Let goed op de voorwaarden van steun vanuit de gemeente, zoals via de Gemeentelijke kredietbank. Dat kunnen in een later stadium bijzonder lastige schuldeisers zijn;
  • Pas op met leasecontracten afsluiten als alternatief voor zelf financieren;
  • Let op met huwelijkse voorwaarden. Als die niet goed zijn bijgewerkt, zoals met de jaarlijkse verrekening, dan zo snel mogelijk alsnog doen. Anders kunnen die voorwaarden zonder betekenis zijn richting schuld­eisers;
  • Pas in alle situaties op met meetekenen door echtgenoot of partner. Ondanks huwelijkse voorwaarden kan die dan alsnog meegesleept worden in faillissement;
  • Voorkom problemen met wegsluizen van geld bij een dreigend faillissement. Een curator draait dat meestal onherroepelijk terug als er toch een faillissement komt;
  • Een besloten vennootschap vrijwaart de eigenaar niet per definitie van een persoonlijk faillissement of aansprakelijkheid;
  • Kijk extra goed naar de gevolgen van een faillissement als sprake is van personeel;
  • Maak een goede afweging tussen de keuze voor faillissement of alsnog een akkoord bereiken met schuldeisers. Denk aan de optie van de Wet Schuldsanering Natuurlijke personen;
  • Zorg voor bijgewerkte financiële overzichten. Die geven de ondernemer inzicht in hoe hij ervoor staat. Hierdoor is het nemen van feitelijke beslissingen een stuk gemakkelijker en kunnen derden de situatie ook beter beoordelen.

Varkensbedrijven in negatieve spiraal

Gedwongen stoppen met het bedrijf komt steeds vaker voor, constateert ook Jos van Mierlo, juridisch adviseur van Abab Accountants. “Bedrijven die technisch slecht draaien, komen nu bovendrijven. Niet alleen in de varkenshouderij, ook in de melkveehouderij zien we steeds meer problemen.”

Varkensbedrijven zitten daarbij in een negatieve spiraal. Hogere kosten, lagere vermogens. Daarbij staan ook de blijvers vaker onder financiële druk, waardoor er minder kopers zijn in de sector. En als het onderpand in waarde daalt, wordt de rente hoger. Banken zijn rechtlijniger, zodat sneller een streep onder een bedrijf wordt gezet. “Bij melkveehouders is doorgaans het onderpand nog niet het probleem”, stelt Van Mierlo vast. “Maar ook dan geldt dat je met stenen en zand geen brood kunt kopen.”

Ook de Abab-adviseur wijst op het grote belang van tijdig problemen erkennen en in actie komen: “Vaak gaat het proces van een stopper met stille trom, maar het is niet minder heftig. Het is een hele kunst op tijd te stoppen als het niet meer wil.”

<em>Foto: Jan Willem Schouten</em>
Foto: Jan Willem Schouten

Adviseur wordt eiser

“Het zwaard van Damocles wordt vaak door de bank gehanteerd, maar tegelijkertijd is het zaak 
om met die bank een akkoord te bereiken”, zegt Onno Eijkelboom, specialist insolventie bij EC Consultancy. Hij heeft 25 jaar ervaring in het bijstaan van bedrijven met financiële problemen door heel Nederland. “Stop met nog meer schulden maken en zorg voor een deskundig adviseur die wat meer op afstand staat. Bijzonder beheer is een heel andere club binnen de bank dan de relatiebeheerder waar je eerder mee te maken had. De bank wil gewoon zijn geld terug, de adviseur wordt eiser.” Wat ook een rol speelt, is dat de accountant later weer met die relatiebeheerder om de tafel moet over de begroting van een andere boer.

Eijkelboom hamert erop dat ondernemers met problemen zelf ook eens afstand nemen. “Een ondernemer is rasoptimist, zodra het iets beter gaat, begint hij weer te investeren. Maar kijk eens naar je cijfers en vraag je af wat de buurman zou doen.” Waar Eijkelboom dan naar streeft, is een 
onderhands akkoord met de banken en andere schuldeisers zonder wettelijke schuldsanering.

Gedwongen verkoop van grond kan en faillissement soms voorkomen, maar is ook dan voor boeren een aangrijpende maatregel.<br /><em>Foto: Martijn ter Horst</em>
Gedwongen verkoop van grond kan en faillissement soms voorkomen, maar is ook dan voor boeren een aangrijpende maatregel.
Foto: Martijn ter Horst

Nadenken over doorgaan of stoppen

Volgens Joan Jansen van Flynth zijn er steeds meer boeren die nadenken over eventueel stoppen: “Wat is het perspectief voor iemand die begin 50 is en geen opvolger heeft? Er moeten keuzes gemaakt worden tussen investeren of stoppen. En dan moet je weten wat je alternatieven zijn. Zodra een bedrijf echt in de financiële problemen is geraakt, wordt alles veel lastiger, er is dan gewoon geen geld meer.”

Zelfs het inwinnen van advies kan dan onmogelijk worden, helemaal als er geen goede verstandhouding meer is tussen de boer en zijn adviseur en bank. Dat vergt een hoop van alle partijen in een heel lastige situatie, maar het alternatief met een keiharde confrontatie is doorgaans nog slechter. 
Zeker voor de boer die al in de problemen zit.

Laatste reacties

  • chila

    Achter wolken schijnt de zon , met of zonder boerderij !

  • farmer135

    Ja chila dat is makkelijk gezegd

  • agratax(1)

    Ervaring leert, dat stoppen een moelijk proces is, maar dat tijdig stoppen als en opluchting wordt ervaren. Er valt veel druk weg, die positieve dingen deed onder sneeuwen en daarmee ruimte geeft aan een nieuw perspectief.

  • exvarkensboer1

    De overheid MOET de intensieve veehouderij daadwerkelijk saneren. Dus minder dieren in nederland. Woon naast oude stallen. Zit 4e eigenaar in. Deze houdt vast aan uitbreidingsplannen waarbij oude versleten stallen waarvan het dak aan het inzakken is en de mestputten lek zijn gewoon blijven staan. Boer heeft geen geld om er een net modern bedrijfsonderdeel van te maken. Boer krijgt in gemeente Maasdriel(GLD) lod`s opgelegd. Boer bouwt in andere gemeente in Brabant niet conform vergunning. Goed bezig boer!!! Boeren hebben het dan misschien moeilijk. Omwonenden en de rest van de maatschappij blijven met de rotzooi zitten.

Of registreer je om te kunnen reageren.