Home

Achtergrond 10916 x bekeken 19 reacties

'Rabobank heeft boeren opgejut'

In 1996 presenteerde Geert Mak zijn veelgeprezen boek Toen God verdween uit Jorwerd. De historicus beschreef de veranderingen op het Friese platteland na de Tweede Wereldoorlog. Twintig jaar later gaat hij terug naar Jorwerd. Hij constateert dat Friesland in hoog tempo 'brabantiseert'.

"Er is eigenlijk niet zo veel veranderd in Jorwerd. Het blijft een boerendorp, ook al zijn er nog minder agrarische bedrijven dan 20 jaar geleden. Er wonen meer ambtenaren en leraren, maar de wekelijkse damavond in het dorpscafé wordt nog steeds gehouden. De kinderen die vroeger op de zolder van het café speelden, zijn nu de gangmakers van de dorpscultuur. Nee, Jorwerd is zeker geen dood dorp geworden.

'De grutto telt niet mee'

Rond de dorpskern zijn de ontwikkelingen hard gegaan. Toen ik in het begin van de jaren negentig van de vorige eeuw aan mijn boek werkte, werd ik elke morgen gewekt door de vogels. Nu is het stil, doodstil. De weidevogels hebben niks te zoeken op de keiharde kleigrond. De landbouw bepaalt de hoogte van het waterpeil, de grutto telt niet mee.

Wie met zijn bootje door Friesland vaart, kijkt de hele tijd uit op een agrarisch bedrijventerrein. Her en der staan ruïnes van ooit prachtige kop-hals-rompboerderijen. Wie zijn hoofd boven het riet uitsteekt, ziet gloednieuwe megastallen, brokken van lelijkheid. Friesland brabantiseert in hoog tempo. De nieuwe natuur die je ook overal ziet, doet daar weinig aan af.

'De melkveehouderij, ooit de economische motor van Friesland, is die positie kwijtgeraakt'.

Jonge boeren

Ik ben verbaasd over de dynamiek in de agrarische sector. Jonge ondernemers pakken van alles aan. Ze hebben contacten in de Verenigde Staten, maken een studiereis naar Zuid-Amerika; de jonge melkveehouders rond Jorwerd zijn internationaal georiënteerd. Ik ken een boer wiens zoon in Canada studeert. Die zoon doet de financiële administratie vanuit Ottawa, hij volgt via internet de prestaties van de koeien op zijn ouderlijk bedrijf en tipt zijn vader als een bepaalde koe minder presteert.

De melkveehouderij, ooit de economische motor van Friesland, is die positie kwijtgeraakt. Toch ben ik niet somber, er blijven boeren over, ook al worden het er steeds minder.

Duurzame energie

Boeren zijn overlevers, ze weten zich aan te passen aan de nieuwe tijd. Productie van duurzame energie is wellicht een nieuwe inkomensbron voor de landbouw. Mestvergisting, telen van energiegewassen, verbranding van biomassa, jonge boeren weten er alles van en nemen initiatieven. Duurzame energieproductie kan wellicht een nieuwe bloeiperiode inluiden voor de landbouw.

De quota zijn afgeschaft, de melkproductie is enorm toegenomen, de prijs fors gedaald. Dat had iedereen kunnen zien aankomen.

'De Rabobank heeft melkveehouders niet afgeremd, maar juist gestimuleerd. Ze hebben de boeren opgejut en nu stort het hele systeem in elkaar.'

De boeren hebben zich gek laten maken, ze zien de nieuwe stal van hun buurman en stappen vervolgens naar de bank. En dan hoor ik dat ze hulp van de overheid willen hebben. Ik zeg dan: hoezo hulp? Denk liever eerst na voordat je jouw veestapel gaat uitbreiden.

Maar ik neem het vooral de Rabobank kwalijk. Die bank heeft melkveehouders niet afgeremd, maar juist gestimuleerd. Ze hebben de boeren opgejut en nu stort het hele systeem in elkaar. En dat allemaal uit financieel belang. Van een bank mag je verwachten dat hij zijn klanten beschermt tegen de uitvoering van doldrieste plannen en niet alleen handelt uit oogpunt van kortetermijnwinst.

"Geen asfalt, maar glasvezel. De digitale connectie is van levensbelang voor de vitaliteit van het platteland", aldus Geert Mak.</p>
<p><em>Foto: Cogas</em>
"Geen asfalt, maar glasvezel. De digitale connectie is van levensbelang voor de vitaliteit van het platteland", aldus Geert Mak.

Foto: Cogas

Levenskwaliteit platteland

Als het gaat over het platteland valt vaak het woord leegloop. Het gaat dan over krimp, achteruitgang en rampspoed. Daar geloof ik niet in. De levenskwaliteit op het platteland is nog best hoog. We moeten daar dus voorzichtig mee omgaan. Mensen uit de stad met geld trekken naar de dorpen, ze zijn de drukte van de stad zat. Voor veel beroepen maakt het niet uit of je in Amsterdam of Jorwerd woont.

Belangrijk is dan wel dat het platteland wordt aangesloten op de digitale snelweg. Maar wat zie ik gebeuren? De provincie Friesland kiest voor de aanleg van snelwegen, die lopen van niks naar nergens. Het zijn zwarte iconen van bestuurlijke stuurloosheid. Ik zeg: geen asfalt, maar glasvezel. De digitale connectie is van levensbelang voor de vitaliteit van het platteland."

Deze tekst is gebaseerd op een discussieavond met Geert Mak, vorige week in Wageningen.

Laatste reacties

  • John*

    de vraag is hoe je mensen die over gaan schieten door verdere mechani- en automatisering overschieten toegevoegde waarde kan leveren aan de economie. bereikbaarheid is belangrijk maar ook stimulatie van innovatieve ondernemingen die werken met producten korte ketens rechtstreeks van het land. Als producten eenmaal op transport staan kunnen ze beter centraal verzameld worden. misschien werken die extra wegen dan nog wel averechts ook? het wordt dan nog makkelijker t platteland leeg te plukken..

  • farmerbn

    Rabo de schuld geven is te gemakkelijk. Gaat een boer naar de bank voor een nieuwe stal dan is het raar als de bank dan zegt dat hij geen geld krijgt omdat zijn buurman al een nieuwe stal heeft.

  • agratax.1

    Kan Mak me aangeven wat de andere banken zouden hebben gedaan als de Rabo deze boeren, reeds klant van hen, had gezegd wij zien het niet zitten. Ik weet zeker dat de boer dan van de Rabo naar de ABN AMRO was gereden om daar even zijn bedrijf aan te melden als nieuwe klant met perspectief. Zeker weten dat dhr. Zalm hem dan uit concurentie overweging had binnen gelaten en had geholpen. We hoeven de marktprognoses van ABN uit afgelopen jaren maar even na te lezen. Tevens schildert dhr. Mak de boeren af als mensen die zich laten leiden door anderen (banken, melkfabriek, voorlichting etc.) en geen eigen wil hebben en vooral niet zelf kunnen denken en besluiten.

  • xw

    Jawel, ondanks alle waarschuwingen die toch wel zijn gedaan, zelfs door zlto, is de uitbreiding van de buurman in veel gevallen toch wel leidend hoor.

  • klein.gunnewiek1

    Dhr. G. Mak is een wijs man. Ook dit keer zit hij, m.i., goed met zijn visie op het platteland en de Rabobank. Een goede kastelein voert zijn klanten niet dronken. De Rabo heeft de boeren verslaafd gemaakt aan krediet. Over de gehele linie 10/15% minder had ook heel goed kunnen werken. Dan haden bank en boer maatschappelijk goed bezig geweest.

  • Farmer4life2

    Met een hoge melkprijs, was de sky the limit

  • farmerbn

    XW: Kijken wat de concurrent (buurman) doet en daarop handelen is ook ondernemen. Als opel bezig is met een nieuw model dan gaan andere merken ook een nieuw model maken. Als je dat slim vindt bij auto-fabrikanten dan moet je niet doen alsof boeren dom zijn bij dezelfde gedachte.
    Als je een gemiddeld groot melkveebedrijf hebt (en wil behouden) dan zul je mee moeten als het gemiddelde hoger wordt.

  • g.g

    in de jaren dat melken goed was , breng je veel naar de belasting. Om het dan in een nieuwe stal te steken is dan zeker geen verkeerd idee.

  • agri2

    Hebben boeren die niet geïnvesteerd hebben een betere melkprijs Geert Mak?

  • klein.gunnewiek1

    Echt sterke merken kijken naar eerst naar zichzelf en wat zij aan kunnen. De mens en dus ook de boer doet zich vaak beter voor dan dat het is. Kijk met dit gegeven dus ook naar de buurman en denk dan dat het beter is om minder koeien op stal te hebben en meer eigen vermogen op de balans. De Rabo is geen coòperatie meer. Het eigen vermogen van de boer is nu het vreemd vermogen bij de Rabo geworden. Alchemisten dachten vroeger ook al goud uit steenkool te kunnen halen

  • Henk Tennekes

    Geert Mak ziet het volkomen juist. Het is doodstil geworden op het boerenland. Vogels en vlinders verdwijnen. Ik ben verleden week 700 km op de Duitse snelweg onderweg geweest en heb geen enkele insect op de voorruit gevangen. 25 Jaar geleden had ik zeker een paar keer moeten stoppen om de voorruit schoon te maken. We realiseren ons veel te weinig dat zich door de huidige productiemethoden op het boerenland een sluipende ecologische catastrofe voltrekt, met rampzalige gevolgen.

  • Peltjes

    Henk Tennekes: Insecten kunnen over het algemeen slecht tegen nachtvorst.

  • theorikyreintjes1

    Rob
    Het is een wereld gebeuren. Daar heb je als klein land geen invloed op.

  • ??????????

    Henk Tennekes wie in April veel insekten verwacht moet eens naar de dokter gaan zulke praat heeft niemand wat aan

  • farmerbn

    Klein.gunnewiek1: Door te investeren gaat je eigen vermogen niet dalen. Wel is het zo dat veel schuld en een groot bedrijf niet automatisch beter is voor een goed inkomen. Wel moet je de inflatie van de kosten opvangen met een hogere omzet. Alleen boeren die jaarlijks geld over houden (na alle betalingen incl privé) kunnen groeien. Ben je in een situatie gekomen dat je na privé niets over hebt dan kun je geen extra lening meer krijgen en gaat je bedrijf op slot.

  • agratax.1

    @klein.gunnewiek1. Goud maken uitsteenkool bleek een foute gedachte. Steenkool (koolstof) met veel moeite omzetten in Diamand bleek wel mogelijk. Terug naar "Wie de schuldige" is aan de huidige crisis in de zuivel, kom ik maar tot een conclusie, de investeerder is de laatste man/vrouw die besluit al dan niet tot investeren over te gaan en niet de bank of andere Brood etende Profeten. Ik ben van mening dat Mak en hetze voert tegen de Rabo terwijl vermoedelijk net zo veel groeibedrijven via ABN zijn gefinancieerd. Hier hoor je hem niet over. Laten we eerlijk zijn de banken en andere adviseurs hadden net als de boeren het idee dat de blijver moet groeien en dat het met de prijsval niet zo'n vaart zou lopen. Zowel de bank als de boer hebben dezelfde informatie bronnen om uit te putten en gebruiken dezelfde bedrijfsgegevens als de boer (het zijn zijn cijfers).

  • pinkeltje

    Alsof bankiers de helderzienden zijn aan wie een boer zijn lot moet overlaten als het gaat om de vraag welke kant hij met zijn bedrijf op wil gaan. Net zo min als dat je dat van de gedachten van meneer Mak moet laten afhangen. Neem er kennis van, weeg het mee en trek zelf je conclusies. Het is echt niet alleen de melkprijs die is gekelderd. Wat denk je van de graanprijzen?

  • Mfb

    Philips heeft ook wel eens een minder jaar en zo is het nu in de melkveehouderij ook.
    2015 was nog steeds een goed jaar (bij ons tenminste wel) en 2016 gaat dus zo als het nu lijkt een minder jaar te worden. Waar hebben we het eigenlijk over??
    De Rabobank de schuld geven is de kortzichtigheid zelve. De boeren zijn zelf met hun plannen bij de bank gekomen en niet andersom. Wat hierboven ook al gezegd is: had de Rabo het niet gedaan dan een andere bank wel.

  • mr X

    De boer is ondernemer, de bank faciliteert . De boer is dus verantwoordelijk en niet de bank.

Laad alle reacties (15)

Of registreer je om te kunnen reageren.