Home

Achtergrond 3709 x bekeken laatste update:17 mrt 2016

Asbestdak: elk jaar 12,5 miljoen m2 eraf

In 2024 moesten ze verdwenen zijn, de asbestdaken. Nog acht jaar te gaan en er moet nog 100 miljoen m2 worden gesaneerd. Kunnen agrariërs inmiddels gebruikmaken van aantrekkelijke subsidieregelingen?

Ook al nadert 2024 - het jaar waarin het verbod op asbesthoudende daken van kracht wordt - met rasse schreden, nog altijd liggen er vele tientallen miljoenen vierkante meter asbest op agrarische schuren en stallen. Naarmate de asbestcementplaten ouder worden vormen ze een steeds groter gevaar voor de volksgezondheid; als de platen verweren komen er asbestvezels vrij die kanker kunnen veroorzaken.

Om boeren te prikkelen de asbest te laten verwijderen heeft het rijk dit jaar een subsidieregeling opengesteld. Er zit €75 miljoen in de pot, waarvan er dit jaar 10 miljoen vrijkomt. Het resterende bedrag komt de komende jaren gefaseerd beschikbaar. De regeling loopt tot 31 december 2019.

Stapelen van subsidieregelingen mag

De subsidie bedraagt €4,50 per vierkante meter verwijderd asbestdak, met een maximum van €25.000. Voorwaarde is wel dat er meer dan 35 vierkante meter asbest wordt verwijderd.

De rijksregeling komt naast de al bestaande stimuleringsregeling 'Asbest eraf, zonnepanelen erop' van de provincies, die voor de tweede keer is verlengd, deze keer tot 31 oktober van dit jaar. Ook in deze regeling geldt: €4,50 subsidie per vierkante meter, met een maximum van €15.000 per aanvrager. Hier moet minimaal 250 vierkante meter asbestdak worden verwijderd.

Het goede nieuws is: stapelen mag. Dus de boer die profiteert van twee regelingen kan maximaal rekenen op €9 subsidie per vierkante meter.

Streep door MIA en Vamil

Het slechte nieuws is: met ingang van dit jaar kan er geen beroep meer worden gedaan op de fiscale regelingen Milieu investeringsaftrek (MIA) en Vrije Afschrijving Milieuinvesteringen (Vamil) bij asbestsanering van daken. Het minsterie van Financiën heeft hier een streep doorgezet.

Daarmee wordt het goede nieuws teniet gedaan door het slechte nieuws; per saldo wordt het financieel niet aantrekkelijker om de asbest op de daken te saneren, ook al mag je stapelen. Er hoort wel één kanttekening bij: bedrijven die geen winst maken - en dat zijn er nogal wat - konden niet profiteren van de fiscale regelingen. Zij hebben nu dus meer kans op een wat hogere vergoeding.

En met het subsidiebedrag van €9 per vierkante meter worden de saneringskosten behoorlijk afgedekt. "Die bedragen liggen in de agrarische sector tussen de €8 à €10 per vierkante meter", zegt Wilco Ruitenberg van Subvention, een bureau voor subsidie- en projectmanagement. "Maar dan heb je het alleen over de sloopkosten."

Investeren

Dat is een belangrijke toevoeging, want het blijft niet bij slopen alleen. Daken moeten van nieuwe bedekking worden voorzien en vaak ook gerenoveerd. Bovendien moeten boeren die meedoen aan de provinciale regeling zonnepanelen plaatsen. En daarvoor moeten daken geschikt zijn. En zijn ze dat niet, dan moeten ze worden aangepast. Dat kost ook geld, zoals de aanschaf van de panelen evenzeer een investering vergt.

Voor veel agrarische bedrijven is dit al met al een lastig te nemen hobbel. In de intensieve veehouderij zijn de verdiensten al jaren slecht en in de melkveehouderij wordt een melkprijs betaald die voor veel boeren onder de kostprijs ligt, met vooralsnog weinig perspectief op verbetering. De slechte verdiensten in de veehouderij zijn geen stimulans om te investeren in asbestsanering.

Asbestdak: elk jaar 12,5 miljoen m2 eraf

Noodzaak van sanering groeit

Maar de noodzaak om de sanering toch op te pakken groeit. Vanaf 2024 is asbest op daken verboden. Dat jaartal blijft staan als het aan staatssecretaris Sharon Dijksma ligt, ook al heeft de Raad van State in een advies het ontwerpbesluit wijziging asbestverwijdering van Dijksma bekritiseerd. Het verbod op asbestdaken is niet goed handhaafbaar, aldus de Raad van State. Daarom moet het ontwerpbesluit 'een meer solide wettelijke grondslag krijgen'.

Door dit advies loopt de besluitvorming over het ontwerpbesluit vertraging op, want Dijksma gaat het besluit aanpassen alvorens ze het naar de Tweede Kamer stuurt ter goedkeuring. Ze blijft vasthouden aan 2024 als het jaar waarin het 'asbestdakenverbod' intreedt, zo schrijft ze aan de Kamer. Ze koerst erop dat het besluit 1 juli 2017 wordt vastgesteld door het parlement.

Waardevermindering en verzekeringsproblemen

Het verbod werpt al jaren zijn schaduw vooruit. Boeren of eigenaars van agrarische gebouwen met asbestdaken die geen plannen hebben tot sanering, krijgen op een gegeven moment te maken met waardevermindering van het onroerend goed.

En het ligt in de rede dat er een fors verzekeringsprobleem ontstaat op het moment dat asbest in 2024 illegaal is, zegt Arjen Drijgers, projectleider van de provinciale regeling 'Asbest eraf, zonnepanelen erop'. "Het komt nu al voor dat bij het afsluiten of verlengen van polissen asbest wordt uitgesloten na 2024." Bij calamiteiten als brand dan moet de eigenaar zelf opdraaien voor de kosten. Drijgers: "En dan gaat het om buitengewoon grote bedragen, want je krijgt bij bijvoorbeeld brand te maken met omgevingsschade."

Lees alles over subsidies voor asbestsanering en zonnepanelen in het dossier.

'We gaan de vier miljoen vierkante meter halen'

Genoeg redenen om werk te maken van de sanering. Toch liggen er nog vele tientallen miljoenen vierkante meter asbest op daken. Het gros daarvan op agrarische gebouwen; zo'n honderd miljoen vierkante meter. Tot 2024 zou er dus jaarlijks 12,5 miljoen vierkante meter moeten worden gesaneerd. Met de provinciale regeling 'Asbest eraf, zonnepanelen erop' die vanaf 1 juli 2013 loopt, is nu in totaal zo'n twee miljoen vierkante meter asbestdak gesaneerd, vertelt Drijgers. Doel is vier miljoen vierkante meter. En dat gaan we dit jaar halen, zegt de projectleider.

Van de twintig miljoen door het rijk gefourneerde en over de provincies verdeelde middelen, is inmiddels zo'n €11 miljoen uitgegeven, zegt Drijgers. Er is één provincie die geen geld meer in de pot heeft en dat is Flevoland. Drijgers: "In Flevoland was het geld al in 2015 op. Daar heeft de provincie vorig jaar nog uit eigen middelen bijgepast. Nu is de regeling daar beëindigd."

Mooie aftrekposten voor grotere bedrijven

Drijgers zoekt de reden in het type bedrijven dat in de polders staat. "Het is een beetje interpreteren, maar je hebt er veel akkerbouwbedrijven; vaak wat grotere bedrijven die een grote energievraag hebben, wat prikkelend werkt om gebruik te maken van de regeling. Zoals bedrijven met eigen koelhuizen. Die draaiden redelijk goed. Met de fiscale regelingen hadden ze mooie aftrekposten, zowel voor het verwijderen van de asbest als voor het plaatsen van de zonnepanelen."

Nu er twee subsidieregelingen openstaan krijgt Subvention de nodige vragen van boeren die interesse hebben om nu te gaan saneren, zegt Ruitenberg. "Ik zeg niet dat het stormloopt, maar we krijgen best veel vragen en we verwachten dat de belangstelling wel concreter wordt."

Anderhalf miljard euro nodig

Maar toch, het blijven druppels op een enorme gloeiende plaat. Je hebt alleen voor het verwijderen van het asbest dat er nog ligt anderhalf miljard euro nodig, zegt Ruud Hoosemans, programmaleider bio-economie van LTO. Hij zegt: "Er moet in rap tempo vele vierkante meters worden gesaneerd." De werkelijkheid is anders. Hij vindt dan ook dat de overheid het behoorlijk laat afweten in de aanpak van het asbestdakprobleem, 'met tegendraadse maatregelen, een gebrek aan capaciteit en een vaak zeer inefficiënte aanpak'.

Dat signaal gaf LTO vorig jaar september af met de lancering van het Nationaal Deltaplan Sanering Asbestdaken. In het plan wordt onder meer gepleit voor 'een omvangrijke en eenvoudige Rijksregeling'. Ook moet er een evenwichtig pakket aan financiële en fiscale stimuleringsmaatregelen komen, zegt Hoosemans. "De provincies rekenen nu stortkosten van €1 per vierkante meter asbest. Het ministerie van Financiën legt daar nog eens 20 cent belasting bovenop. Verder is de sanering weer onder het hoge BTW-tarief gebracht. Breng dat nou weer terug naar het lage tarief."

En dan de rijksbijdrage. Er zit €75 miljoen in de pot. "Dat zal zeker €400 tot 600 miljoen moeten zijn", stelt Hoosemans. "Als er nu iets gebeurt, een brand met asbest, dan kost dat vele miljoenen. Dat geld kun je toch beter inzetten om het te voorkomen?"

Stapelen mag, maar niet onbeperkt

De provinciale regeling 'Asbest eraf, zonnepanelen erop' is bedoeld voor de agrarische sector, met drie categorieën: agrariërs, voormalige agrariërs en particulieren die een voormalig agrarisch bouwblok hebben. De nieuwe 'Subsidieregeling verwijderen asbestdaken' richt zich op iedereen, dus ook op particulieren.

Door die doelgroepenkeuze lopen boeren die gebruikmaken van beide regelingen niet het risico dat ze tegen de steundrempels aanlopen die de Europese Unie heeft ingesteld, vertelt Arjen Drijgers. De EU wil niet dat subsidiebijdragen zo hoog zijn dat concurrentieverhoudingen worden verstoord, zo staat in de zogeheten de-minimisverordening van 2013.

Als een boer bij stapelen meer aan subsidievergoeding ontvangt dan de EU toestaat, is hij in overtreding, aldus Drijgers. Die grens komt dus niet in zicht als hij stapelt, omdat de rijksasbestsaneringsregeling niet specifiek voor ondernemers is. Drijgers: "Maar als een boer die meedoet aan beide regelingen ook gebruikmaakt van bijvoorbeeld agrarisch natuurbeheer, dan moet hij wel zelf die optelsom maken."

Of registreer je om te kunnen reageren.