Home

Achtergrond 2174 x bekeken 1 reactie

'Antibioticabeleid werkt, nu richten op verantwoord gebruik'

Het antibioticabeleid in de veehouderij werkt. Door de reductie van het antibioticagebruik neemt ook de antibioticaresistentie af. Directeur Hetty van Beers van de Stichting Diergeneesmiddelen Autoriteit (SDa) is positief. Sommige sectoren zijn 'klaar'.

Het gebruik van antibiotica in de veehouderij is in de periode van 2009 tot 2015 met 58% gedaald. Een forse stap. Reden voor deze grondige aanpak is de toenemende resistentie tegen antibiotica. Dit geldt voor zowel de veterinaire als de humane gezondheidszorg, met als gevaar dat straks eenvoudige infecties niet meer met antibiotica te behandelen zijn, omdat de bacteriën niet meer gevoelig zijn voor het medicijn.

Hoewel stevig werd ingezet op een afname van antibioticagebruik, was nog niet duidelijk of dit ook zou bijdragen aan een afname van de resistentievorming. Uit analyses van het expertpanel blijkt dit het geval, zoals verwacht en gehoopt. Door minder antibioticagebruik neemt ook de resistentie af. Dit is het meest duidelijk bij varkens en kalveren. Daar nam het voorkomen van resistente bacteriën tussen 2009 en 2014 met respectievelijk 21,6 en 25,9% af. Bij pluimvee was dit met een daling van 8,0% iets minder groot.

De resultaten zijn goed. Is de klus nu geklaard?

"De verschillen per sector zijn groot. Als we kijken naar de melkveehouderij kun je wel zeggen dat deze sector komende jaren geen verdere stappen hoeft te nemen. Het antibioticumgebruik en de resistentie in deze sector is laag. Bijna alle bedrijven zitten in het benchmarksysteem in het groene gebied. Om nu te zeggen dat de sector achterover kan leunen gaat wat ver, er moet altijd aandacht voor blijven, maar verdere stappen zijn sectorbreed niet nodig. Wel zijn er verschillende initiatieven voor robuustere koeien en selectief droogzetten. Dat is nog niet op elk bedrijf even succesvol, dus daar is nog altijd winst te behalen."

In de pluimveehouderij daalt het antibioticagebruik op basis van dierdagdosering met 21% en de resistentie met 'maar' 8%. Bij andere sectoren is dit verschil minder groot. Hoe komt dit?

"De monstername voor resistente bacteriën wordt gedaan in het slachthuis. We weten dat bij een behandeling tegen ziektekiemen een herstelperiode nodig is. Als een mens met antibioticum is behandeld, heeft de darmflora ongeveer drie maanden nodig om hersteld te zijn. Omdat vleeskuikens al op jonge leeftijd worden geslacht, heeft het herstel mogelijk nog niet volledig plaats gevonden. Ook kan het zijn dat in de eerdere schakels in de keten meer resistentie zit dan we dachten. Een ei is immers ook niet steriel. Om dit duidelijk te krijgen moeten we de keten beter in beeld krijgen."

Bij varkens en kalveren is de afname van resistente bacteriën beter zichtbaar. Is er ook een link tussen typen antibiotica en type resistentie?

"Nee, helaas niet. Er is wel duidelijk dat er een link is tussen de afname van het totale antibioticagebruik en de totale resistentie. Dat komt onder meer door de co-resistentie. Het resistentiemechanisme blijkt ook werkzaam voor andere resistenties en niet alleen voor één type antibioticum. Wat we wel zien is dat de resistentie voor hoogwaardige antibiotica sterk is afgenomen, omdat deze middelen in de veehouderij bijna niet meer gebruikt worden."

"We moeten ons blijven richten op het totale gebruik van antibiotica in de veehouderij. Er zijn al grote stappen gezet, maar er is nog winst te behalen", aldus SDa-directeur Hetty van Beers.
"We moeten ons blijven richten op het totale gebruik van antibiotica in de veehouderij. Er zijn al grote stappen gezet, maar er is nog winst te behalen", aldus SDa-directeur Hetty van Beers.

 

Zijn er ook ziektekiemen in de veehouderij die resistent zijn tegen alle antibiotica en daardoor niet meer te behandelen zijn?

"Nee. We zien in de varkens- en pluimveehouderij wel dat de ziektekiemen vaak resistent zijn voor 2 of 3 typen antibiotica. Dat is op zich niet schokkend, de formularia die aangeven welk middel je gebruikt bij welke bacterie houden hier al rekening mee. Bij een E.coli-besmetting gebruik je bijvoorbeeld nooit oxytetracycline, omdat je weet dat het niet werkt. We zien wel dat de gevoeligheid voor een bepaald middel weer toeneemt als je het een paar jaar niet hebt gebruikt. Dit effect is echter niet zo groot, dat je daarmee het hele resistentieprobleem oplost, omdat de resistentie sneller terugkomt."

Wat betekent dit voor het beleid?

"We moeten ons blijven richten op het totale gebruik van antibiotica in de veehouderij. Er zijn met de inzet van veehouders en dierenartsen al grote stappen gezet, maar er is nog winst te behalen. We houden vast aan het huidige benchmarksysteem met groen (streefgebied), oranje (signaleringsgebied) en rood (actiegebied). Dit systeem krijgt wel wat aanpassingen waar dat nodig is, maar de globale werkwijze blijft hetzelfde. In de varkenshouderij, pluimveehouderij en kalverhouderij zitten nog veel bedrijven in het rode en oranje gebied en die willen we ook in het groene gebied krijgen."

Hoe kan dit het beste?

"De voorlopers hebben het heel goed gedaan. We gaan kijken welke maatregelen zij hebben genomen om tot dit succes te komen. Met deze succesfactoren willen we proberen de achterblijvers ook mee te krijgen. Dit kan bijvoorbeeld door te kijken naar het stalsysteem, het management, de aanvoer van dieren of het type voer. Als je de ingrediënten voor verbetering hebt, is gedragsverandering van de ondernemer het belangrijkste."

Zou wetgeving op dit gebied een optie zijn?

"Ik zou qua wetgeving liever een pas op de plaats maken. Met wetgeving raak je mogelijk ook de bedrijven die het al wel heel goed doen en dat kan heel frustrerend werken. We kunnen ons beter richten op het geven van tools aan de bedrijven die het nog niet zo goed doen, om de situatie te verbeteren."

Is verdere reductie van antibioticagebruik nog mogelijk?

"Het is beter om te gaan naar verantwoord gebruik, dan het beleid te richten op verdere reductie. Als het nodig is moet je dieren kunnen behandelen. Wel moet je met preventieve maatregelen voorkomen dat gebruik zo min mogelijk nodig is. Op welk niveau van antibioticagebruik je dan uitkomt, is moeilijk te zeggen. Dat zal ook per jaar verschillen. De ziektedruk varieert immers ook. We moeten voorkomen dat veehouders zieke dieren niet durven behandelen omdat ze anders hun antibioticadoelstelling niet halen. Dat is het paard achter de wagen spannen. Tegelijkertijd constateer ik dat het expertpanel nog de nodige ruimte ziet om tot verdere reductie in het gebruik te komen."

Eén reactie

  • koeboertje

    Het zou mooi zijn als dit artikel ook in de landelijke media komt ,Hetty van Beers ,we doen stinkend ons best maar waardering zal ook eens zeer op prijs gesteld worden .
    Alleen roept de laatste zin in het artikel vragen op ,wat kunnen we nog meer verwachten ??

Of registreer je om te kunnen reageren.