Home

Achtergrond 4829 x bekeken 13 reacties

Zwolse ‘stadsboeren’ ruiken kans met onbebouwde grond

Rond Zwolle ligt veel grond te wachten op een bestemming, sinds de woningbouw in het slop is geraakt. ‘Stadsboeren’ ruiken hun kans om die grond te benutten. Een voormalig projectontwikkelaar en biologische boeren sloegen de handen ineen.

‘Zwolle zoekt inspirerende groene initiatieven op het gebied van stadslandbouw’, adverteerde de gemeente Zwolle in een regionaal dagblad. Met de advertentie wil de gemeente een boer (of collectief) vinden die het aandurft om op de locatie Dijklanden, tussen de woonwijk Aa-landen en het Zwartewater, een florerende stadsboerderij te beginnen. Geen kneuterige kinderboerderij met een paar biggetjes, geiten en konijnen, maar een serieus bedrijf met een areaal van circa 65 hectare weidegrond.

Geen kneuterige kinderboerderij met een paar biggetjes, geiten en konijnen, maar een serieus bedrijf met circa 65 hectare weidegrond.

'Biologische bedrijfsvoering, recreatie en natuurbeheer'

“Geïnteresseerde ondernemers worden verzocht een plan in te dienen voor stadslandbouw met een natuurlijke meerwaarde. Te denken valt aan biologische bedrijfsvoering, agrarische recreatie en natuurbeheer, verkoop streekproducten enzovoort”, stelt de gemeente. Addertje onder het gras is dat de boer maar maximaal tien jaar de tijd krijgt er wat van te maken, daarna moet hij de grond weer afstaan aan de gemeente. Die wil de grond namelijk in de toekomst alsnog bebouwen.

Addertje onder het gras is dat de boer maar maximaal tien jaar de tijd krijgt er wat van te maken, daarna moet hij de grond weer afstaan aan de gemeente.

Monoculturen niet passend

De 65 hectare behoren tot de honderden hectare grond rond Zwolle die in het bezit zijn van gemeente en projectontwikkelaars, ooit aangekocht in de veronderstelling dat er snel woningen gebouwd zouden worden. Toen de economische crisis uitbrak, werd alles anders en dus worden veel van die gronden nu gepacht op eenjarige basis. Boeren gebruiken de grond voor mestafzet en om er mais en gras voor het vee te verbouwen, met als gevolg monoculturen van Engels raaigras en maisvelden.

Dat is jammer, vinden voormalig projectontwikkelaar Jos van Leussen, oprichter van de Zwolse Stadslanderijen en een groep Zwolse biologische boeren. Ze hebben elkaar gevonden in plannen voor het gebruik van deze gronden om de stad vanuit alle vier windstreken te bedienen van duurzaam voedsel uit de eigen omgeving. Het streven is dat over een jaar of tien bij 10% van de huishoudens in Zwolle de wekelijkse boodschappen voor een groot deel bestaan uit producten afkomstig uit de directe omgeving van Zwolle. “Deze omgeving heeft zoveel te bieden, daar hebben de mensen nu nog amper weet van”, zegt Henk Pelleboer, één van de biologische boeren.

Zwolse Stadslanderijen voor bevordering biolandbouw

Jos van Leussen richtte eerder dit jaar de Zwolse Stadslanderijen op om biolandbouw in de Zwolse stadsranden te bevorderen Hiermee wil hij de gronden gebruiken voor de productie van biologisch voedsel voor de inwoners van de stad. Daarnaast werkt de Zwolse Stadslanderijen aan het herstel van landschap en natuur en het verbeteren van de recreatieve toegankelijkheid. Op die manier wordt er een verbinding gemaakt tussen stad en platteland en is sprake van een korte keten waarbij de stedelingen weten waar hun voedsel vandaan komt. Belangrijk is wel dat er een afzetkanaal komt voor de producten. Van Leussen is daarover in gesprek met diverse partijen, zoals retail en horeca. De producten zullen worden verkocht onder de vlag van de Zwolse Stadslanderijen, met behoud van de identiteit van de afzonderlijke boeren.

De producten zullen worden verkocht onder de vlag van de Zwolse Stadslanderijen, met behoud van de identiteit van de afzonderlijke boeren.

In samenwerking met drie biologische boeren werd in maart de eerste 32 hectare grond van twee projectontwikkelaars in gebruik genomen voor de verbouw van zomertarwe en het weiden van biologisch vee. “Daarnaast hebben we een struinpad, ingezaaide bloemenstroken en extensieve beheerstroken voor natuurontwikkeling gerealiseerd.” Als het aan Van Leussen ligt, neemt het aantal hectares onder de vlag van de Stadslanderijen in een gefaseerd proces nog fors toe. Volgens hem zijn honderden hectares aan ‘reservegronden woningbouw’ van gemeente en projectontwikkelaars in potentie geschikt voor zijn plan voor biolandbouw.

Stedelingen platteland laten beleven

Biologisch melkveehouder Henk Pelleboer had al langer dezelfde plannen als Van Leussen. Zelf kocht hij 2,5 jaar geleden een boerderij aan de rand van de Zwolse Vinexwijk Stadshagen om daar een stadsboerderij te beginnen, compleet met boerderijwinkel, moestuinen, zorgboerderij, ontvangstlocatie en educatie. “Wij willen een plek creëren waar de stedelingen het platteland kunnen beleven”, zegt hij. Samen met de hulpboeren wil de biologische ondernemer verantwoord met de natuur en het landschap omgaan, onder meer door natuurbeheer, het inzaaien van bloemranden, het aanleggen van wandelpaden en weidevogelbeheer. Van het melkvee op zijn boerderij in het naburige Mastenbroek houdt Pelleboer sinds drie jaar de stierkalveren aan om die als ossen af te mesten. “We laten ze ongeveer drie jaar op natuurgrond lopen, zodat ze op een natuurlijke wijze geschikt zijn voor de slacht.” Een biologische slagerij uit Zwolle heeft al enkele proefslachtingen verricht en tot nu toe zijn de resultaten naar tevredenheid.

Henk Pelleboer bij zijn vee bij bij stadsboerderij 'Stadszicht'. <br /><em>Foto: Ruud Ploeg</em>
Henk Pelleboer bij zijn vee bij bij stadsboerderij 'Stadszicht'.
Foto: Ruud Ploeg

Huurlocatie voor ossen

Sinds een jaar huurt Pelleboer voor de ossen een stal op de locatie Dijklanden, aan de andere kant van het Zwartewater. Wat Pelleboer betreft blijven de ossen daar ook. Met de groep biologische boeren en de Zwolse Stadslanderijen dient hij bij de gemeente Zwolle een plan in om mee te dingen naar Dijklanden. Volgens Pelleboer past de grond perfect in de plannen van het collectief en kan hij zijn ossen, die onderdeel uitmaken van het gezamenlijke plan, beweiden in de directe omgeving. Voor hem zou de termijn van tien jaar geen belemmering zijn. “Dan hebben we tijd genoeg om uit te kijken naar een andere oplossing.”

Locatie Dijklanden was eerst bedoeld voor woningbouw
Gemeente Zwolle had de locatie Dijklanden al in 2005 aangekocht om er 500 woningen te bouwen. Melkveehouder Frederik Middag werd uitgekocht, waarna de bouw binnen afzienbare tijd kon beginnen. Maar het liep anders dan de gemeente had gepland. Toen de crisis in 2008 toesloeg, was er ineens geen vraag meer naar nieuwbouwwoningen. Naast de crisis kreeg de gemeente Zwolle ook te maken met grote tegenstand uit de buurt. Een oproep van actiecomité Handen af van Dijklanden had succes: de gemeente ontving maar liefst 3.500 zienswijzen op een nieuwe structuurvisie voor het gebied. De bewoners wilden dolgraag het groen bij hun wijk behouden. Toch duurde het nog tot mei van dit jaar dat de gemeenteraad de garantie kon geven dat het gebied de komende tien jaar gevrijwaard blijft van woningbouw. De gemeente stelt dat er in Zwolle in deze periode nog ongeveer 5.500 nieuwe huizen nodig zijn om de bevolkingsgroei op te vangen en daarvoor is Dijklanden nog niet nodig. Eerst wordt vinexwijk Stadshagen volgebouwd, pas daarna is de locatie Dijklanden aan de beurt. Als het aan het actiecomité ligt, komt het er nooit van. “We hopen dat de gemeente de waarde van dit gebied op tijd gaat inzien. Wij willen er samen met de boer die hier komt te zitten er alles aan doen om dit gebied ook op de lange termijn agrarisch te laten blijven”, aldus Corien Bruins Slot, woordvoerder van het comité.

Henk Pelleboer (r.) aan het werk met cliënten van zijn zorgboerderij. Samen met andere biologische boeren en de Zwolse Stadslanderijen dient hij een plan in om het beheer over deze locatie te krijgen. <br /><em>Foto: Ruud Ploeg</em>
Henk Pelleboer (r.) aan het werk met cliënten van zijn zorgboerderij. Samen met andere biologische boeren en de Zwolse Stadslanderijen dient hij een plan in om het beheer over deze locatie te krijgen. 
Foto: Ruud Ploeg

Guido Kobessen

Laatste reacties

  • farmerbn

    Geweldig mooi; kunnen de naieve burgers zelf ondervinden wat boeren inhoud. Hopelijk komen er ook melkkoeien zodat die 14 keer per week gemolken moeten worden. Ik denk dat ze blij zijn als ze er over 10 jaar mee mogen stoppen.

  • ...............

    Gaan ze dat 10 jaar volhouden dan??

  • miniatuur

    word bij voorbaat niks. de hardste roepers boe
    ren zelf niet

  • landboer

    Pelleboer boert echt wel zelf!

  • mts van oosten

    die frederik middag is de grootste bofkont in het hele verhaal.

  • Bakhuis

    Met veel plezier gelezen over dit Zwolse initiatief van ondernemende en creatieve inspirerende mensen !!

  • geen boer

    wanneer ik het begrijp dan is de verhuur aan reguliere boeren deels verruild voor verhuur aan biologische boeren. En een wandelpadje en 'bloemenstroken' aangelegd. Mooi man.
    Zoals ik al zo vaak gezegd heb, biologisch is een kleine niche markt voor mensen die meer geld over hebben voor voedsel geproduceerd volgens hun wensmethode, die inefficiënter een daardoor duurder is. Er is vraag naar en de markt voorziet hier in. Prima, moet vooral zo blijven.
    Maar het is beslist GEEN oplossing voor wat voor wereld probleem dan ook.

  • Bennie Stevelink

    @geen boer, je slaat de spijker op de kop.

  • arink

    Ekoarink
    stevelink en geen boer, leg dan eens even uit waarom de lineaire, Door chemie ondersteunde productiemethode wel een oplossing is.
    De natuur functioneert slechts circulair, daar kunnen we veel van leren, met intensieve landbouw halen we nog niet bij benadering de efficiëntie van de natuur. Wel alles meerekenen als je met een uitleg komt.....

  • agratax(1)

    @geen boer. Of dit niet een oplossing voor het wereldvoedsel probleem kan zijn is de vraag. Volgens studies van UNESCO is de voedselzekerheid en de diversiteit het best gegarandeerd bij kleinschalige landbouw, dus als we niet de mensen van hun gronden jagen om daarna plantage landbouw te plegen en de mensen naar de stad of een ander land verjagen als Vluchtelingen. Laat de mensen zoveel mogelijk lokaal hun voedsel produceren onder lokale omstandigheden en tegen lokale kostprijs. Wat er nu gebeurt, zal de echte armen niet aan voedsel helpen en onze overschotten niet over niet verminderen.

  • Bennie Stevelink

    @arink, mijn bezwaar tegen biologische landbouw is dat ze meer claimen dan ze waar maken. Met voedsel gaan mineralen van het land naar de stad die niet weer terug gaan. Ze gaan via het riool en de waterzuivering naar de zee. Op dit punt is er geen enkel verschil tussen biologische en gangbare landbouw. De biologische landbouw is op dit punt net zo lineair als de gangbare.

    In een ver verleden woonde het gros van de mensen op het platteland. De menselijke excretie ging samen met die van de dieren terug naar het land. In de steden was nog geen riolering maar er ging twee keer daags een poepkar rond waar mensen hun po in leegden. Ook dit ging terug naar het land. Er was kringloop.

    Er waren in de steden veel ziektes. Dit werd opgelost door de aanleg van riolering. Voor de volksgezondheid een zegen, voor de landbouw een ramp. Een belangrijk deel van de mineralen ging nu niet meer terug naar het land maar werd weggespoeld naar de zee. Boeren losten dit op door mineralen uit de omgeving te onttrekken: bosgrond uit de bossen halen die daardoor afstierven, heidevelden maaien om als strooisel te gebruiken wat samen met de mest op het land werd gebracht. Dit leidde tot uitputting van de heidegrond die op de Veluwe zelfs leidde tot zandverstuivingen.

    Wordt vervolgt......

  • Bennie Stevelink

    ..vervolg
    Eind negentiende eeuw kwam de industrialisatie op gang die gepaard ging met een trek van het platteland naar de steden. Hoe meer mensen in de steden gingen wonen hoe groter het deel van de mineralen die wegspoelden naar de zee. De landbouw van begin twintigste eeuw, die in die tijd nog volledig biologisch was, stond op instorten. Net op tijd kwam de kunstmestfosfaat om de voedselproductie te redden.
    Het is een leugen om te beweren dat biologische landbouw circulair is. Het wegstromen van mineralen naar de zee is bij hun precies hetzelfde als bij de gangbare landbouw.
    Dat probleem los je niet op in de landbouw maar in de stad, want dáár zit het probleem. Mineralen moeten op een schone veilige manier teruggewonnen worden uit het riool om terug te keren naar het land. Dán wordt de landbouw circulair, zowel de gangbare als de biologische.

  • Bennie Stevelink

    @agratax, let goed op wat UNESCO zegt: voedselzekerheid en biodiversiteit. Ze zeggen niets over welvaartsniveau.
    Kleinschalige landbouw betekent dat een realatief groot deel van het volk wordt ingezet om voedsel te produceren. Dit betekent dat men een relatief groot deel van het inkomen nodig heeft om voedsel te betalen. Er blijft weinig over voor andere zaken, dus een laag welvaartsniveau.

    De verwachting is dat de bevolking in Afrika de komende 40 jaar gaat verdubbelen. Er komen minstens een miljard mensen bij. Zonder forse stijging van de welvaart zullen naar verwachting enkele honderden miljoenen (!!!) uitwijken naar Europa. Dit is in Europa volkomen onhoudbaar. Er moet dus op een realistische manier worden gewerkt aan verbetering van de levensstandaard in Afrika. Linkse idealen van kleinschaligheid lossen dit probleem niet op.

    In Europa zijn momenteel besprekingen gaande om vele miljarden in Afrika te investeren in ruil voor het terugnemen van "vluchtelingen" (emigranten). Volgens mij een heel verstandige investering met het oog op de toekomst.

Laad alle reacties (9)

Of registreer je om te kunnen reageren.