Home

Achtergrond 2385 x bekeken

ING: tijd voor harde keuzes in landbouw

ING schetst een somber beeld van de Nederlandse agrarische sector. In diverse sectoren is het vijf voor twaalf, aldus het Economisch Bureau van de bank, en moeten harde keuzes worden gemaakt.

Agrarisch Nederland staat op een kruispunt, schrijft ING in een nieuw rapport. Voor de glastuinbouw en varkenshouderij is financiële de rek er uit. Als er geen keuzes worden gemaakt die leiden tot een hoger inkomen, nemen investeringen af. Nederland verliest dan internationaal zijn koppositie, want zonder innovatie en dus geld redt agrarisch Nederland het niet; innovatie in de vorm van bijvoorbeeld precisielandbouw.

Hogere normen en kosten dan andere landen

De normen voor milieu en dierenwelzijn liggen hoger en grond en arbeid zijn duurder dan elders. ING wijst erop dat de gemiddelde agrarische grondprijs in Nederland circa €57.000 per hectare bedraagt. In alle andere Europese landen zijn de grondprijzen lager. In de omringende landen zijn deze tot de helft lager en in het oostelijk deel van de EU wordt soms minder dan €10.000 betaald.

Lage rendementen in de landbouw zijn op zichzelf niet nieuw. Omdat ondernemers meer gericht zijn op de voortzetting van het bedrijf dan winst, is het rendement op vermogen vaak ondermaats. ING schrijft dat de kosten inclusief arbeid en kapitaal zelden worden goedgemaakt. Maar als boeren en tuinders langdurig niet rendabel opereren of inkomens van vele agrarische huishoudens onder de armoedegrens komen, dan blijven noodzakelijke vernieuwingen uit.

Onder armoedegrens

Het gemiddelde glastuinbouwbedrijf kent sinds het dieptepunt in 2009 meer matige dan redelijke jaren, zo blijkt uit cijfers van Wageningen UR. Noemenswaardige innovaties in de glastuinbouw zijn er sindsdien in Nederland niet geweest, aldus ING. In de periode 2001-2015 behaalde gemiddeld 45% van de varkenshouders een inkomen onder de armoedegrens. Bij leghennenbedrijven leefde gemiddeld de helft onder de armoedegrens. Zelfs in de melkveehouderij is een relatief hoog percentage arm.

<em>Foto: Jan Willem van Vliet</em>
Foto: Jan Willem van Vliet

ING voorziet geen snelle verbetering van het rendement. De opvolgingsproblematiek kan zelfs toenemen nu andere delen van de economie sterker uit de recessie komen en jonge agrariërs lokken. Blijven doorgaan op dezelfde weg is dus geen optie. Boeren en tuinders moeten wat ING betreft keuzes maken over waar ze het beste kunnen boeren, en welke markt ze bedienen. Massa, of niche? Meer technologie, of meer personeel? Nabije klant, of ver weg?

Locatie bedrijf heroverwegen

Ook moeten boeren volgens de bank nadenken over waar hun bedrijf het meest rendabel kan zijn. Voor de glastuinbouw blijft de Randstad volgens ING aantrekkelijk. "De glastuinbouwsector is minder grondgebonden dan de melkveehouderij en de akkerbouw, maar wel afhankelijk van de logistieke knooppunten in het westen van het land. Vooral door de goede logistiek zullen deze glastuinbouwkernen in de Randstad zich handhaven", aldus ING.

Maar voor grondgebonden sectoren is een vlucht naar het noorden van Nederland of het buitenland soms verstandig. De bank verwacht dat het noorden van Nederland steeds meer het groene centrum van Nederland zal worden, vooral omdat de milieudruk er lager is dan in bijvoorbeeld Noord-Brabant en Gelderland en grondprijzen lager liggen. De bank verwacht een kleine exodus van circa 6.000 boeren uit Brabant en Gelderland.

Of registreer je om te kunnen reageren.