Home

Achtergrond 1007 x bekeken 3 reacties

'Het gaat erom wat je doet, niet wat je roept'

Albert Jan Maat is net vertrokken als voorzitter van LTO Nederland. In een afscheidsinterview pleit hij voor meer zelfbewustzijn in de landbouw.

De belangrijkste boerenlobbyist van Nederland, Albert Jan Maat (63), zwaaide op 1 oktober af. Maat stond bijna 10 jaar aan het hoofd van LTO Nederland, dat op de valreep van zijn voorzitterschap een nieuwe weg insloeg. LTO Nederland moet de omslag maken van een dogmatisch instituut naar een beweging die verbinding zoekt met andere organisaties en schakels in de keten.

Maat is optimistisch over de landbouw in Nederland, die volgens hem antwoorden kan bieden op grote vragen als klimaatverandering en het wegvallen van fossiele energie.

Albert Jan Maat (1953) was namens het CDA lid van het Europees Parlement toen hij in 2010 koos voor het voorzitterschap van LTO Nederland, op een moment dat die organisatie sterk onder druk stond.
Foto: Koos Groenewold

Wat waren uw belangrijkste overwinningen als hoofd van de grootste agrarische belangenbehartiger?

"Waar ik trots op ben is dat we binnen een megabezuiniging van €48 miljard de speciale fiscale maatregelen voor boeren en tuinders overeind gehouden hebben. Maatregelen die samen goed zijn voor €1,5 miljard. Ook de MIA/Vamil-regeling voor duurzame energie en investeringen in bijvoorbeeld kassen en stallen is behouden. In het sociaal akkoord is de sector met succes uit de wind gehouden."

En in de lobby richting het bedrijfsleven?

"Ik denk ook dat LTO een belangrijke rol heeft gespeeld toen Deutsche Bank besloot geen boeren meer als klant te willen. Voor de circa 100 leden die onze hulp vroegen, hebben we voorkomen dat Deutsche Bank ze boetes gaf als ze voor het aflopen van hun lening overstapten naar een andere bank, of wisten we te regelen dat ze mochten blijven."

'Het heeft te lang geduurd voordat we een duidelijke visie op het fosfaatbeleid konden presenteren'.

Wat is tijdens uw voorzitterschap niet gelukt?

"Het heeft te lang geduurd voordat we een duidelijke visie op het fosfaatbeleid konden presenteren. Door een schijntegenstelling is de derogatie niet veiliggesteld en zitten we nu met fosfaatrechten. Het onderwerp is veel te technisch benaderd. Een strategische benadering was beter geweest. Oké, het quotum vervalt, wat moeten we doen om te voorkomen dat straks veel te veel wordt geproduceerd? In Frankrijk is het gesprek wel tijdig aangeknoopt en heeft de industrie duidelijk gemaakt tot 6% extra melk aan te kunnen."

Het mestdossier is ook wel lastig door de tegengestelde belangen van lidorganisaties, toch?

"De in de media steeds terugkerende noord-zuidtegenstelling is er minder dan vaak gedacht. De veebezetting per hectare is bijvoorbeeld in de provincies Flevoland en Friesland niet minder dan in Brabant."

Wat is er mis met de huidige communicatie?

"De sector moet Calimero-gedrag verlaten en zelfbewust met de buitenwereld het gesprek aangaan. De land- en tuinbouw heeft als enige economische sector de klimaatdoelen voor 2020 al gehaald. De helft van alle duurzame energie is afkomstig van boeren en tuinders. Wat betreft dierenwelzijn is er geen land ter wereld dat zoveel concepten heeft, in samenwerking met supermarkten, als wij. Het overgrote deel van de veehouderij zit boven de minimumnorm voor dierenwelzijn. Dat is een positieve boodschap."

Is het wantrouwen van burgers tegenover het boerenbedrijf niet te groot om die boodschap in goede orde te ontvangen?

"Ik geloof helemaal niet dat de meeste burgers de sector wantrouwen. Integendeel. Jaarlijks komen circa 1 miljoen mensen naar open dagen op het boerenerf of in de kas. Welke economische sector staat zo in de belangstelling? Uit onderzoek van LTO en Nieuwe Oogst blijkt dat de gemiddelde burger ons waardeert met een 7,8. OxfamNovib, dat toch veel leden telt, heeft vorig jaar gezegd dat Nederland het beste voedselland ter wereld is."

'De Partij voor de Dieren zegt me niet zoveel'.

In de politiek daarentegen ligt de sector voortdurend onder vuur.

"In de politiek zie ik een groeiend bewustzijn dat de land- en tuinbouw voor de economie onmisbaar is. De Partij voor de Dieren zegt me niet zoveel. Wat heeft die partij voor elkaar gekregen, behalve het einde van de nertsenhouderij, dat overigens wel veel pijn doet? De Partij voor de Dieren is een partij die tegenstellingen zoekt en uitvergroot. Die tactiek of politieke cultuur heeft volgens mij overigens zijn langste tijd gehad."

De PVV staat hoog in de peilingen, is de wens misschien de vader van de gedachte?

"Als het op landbouw aankomt, zie ik een omslag in verkiezingsprogramma’s. In het parlement zullen uiteindelijk de feiten tellen. En het is een feit dat het Westland meer bijdraagt aan de economie van Zuid-Holland dan de Rotterdamse haven. Het is een feit dat de boerenbedrijvigheid circa 30 kilometer rondom Schiphol, inclusief de bloemenveiling in Aalsmeer, meer waarde vertegenwoordigt dan de luchthaven. De landbouw is ook uniek gepositioneerd om antwoorden te bieden op kwesties als klimaatverandering en waar we onze energie in de toekomst vandaan halen."

Maar uw CDA takelde als plattelandspartij af. Het was onderdeel van een sterk groen front.

"De invloed van de politiek op de landbouw is nu vele malen kleiner dan decennia geleden. De politieke controle over de sector, inclusief marktbeleid, was enorm. Er was toen misschien een groot sterk groen front dat met de landbouwminister beleid bepaalde, maar zou ik de huidige tijd willen inruilen voor die tijd? Nee, er is voor boeren en tuinders nu meer vrijheid en dus perspectief naar de toekomst toe."

'Wie heeft die €500 miljoen extra steungeld van Brussel eruit gesleept? LTO.'

Sommige agrariërs zijn allergisch voor LTO. Het is volgens hen een organisatie voor de heel grote bedrijven, terwijl u te veel thee zou drinken en te weinig met de vuist op tafel zou slaan. Trekt u zich die kritiek aan?

"Om eerlijk te zijn doet kritiek me niet zo heel veel. Wie is erbij als ketenproblemen worden aangepakt of als gemeenten bestemmingsplannen maken? LTO. Wie heeft die €500 miljoen extra steungeld van Brussel eruit gesleept? LTO, na anderhalf uur onderhandelen met eurocommissaris Phil Hogan. Het gaat erom wat je doet, niet om wat je roept. Sjorren, trekken, duwen en hard werken."

Maar komt die boodschap aan? De agrarische vakbonden zijn er niet zwakker op geworden de laatste jaren.

"Ik geloof nu eenmaal meer in een sterke strategie en samenwerking, dan in oneliners. Plattelanders begrijpen dat denk ik beter dan de pers soms denkt. Samenwerking is op het platteland veel meer een vanzelfsprekendheid dan in de stad. LTO is overigens nog altijd een stuk groter dan de agrarische vakbonden, waar in België bijvoorbeeld het syndicaat dicht bij de Boerenbond zit. LTO vertegenwoordigt 80% van de productie."

LTO Nederland had de afgelopen jaren de handen vol aan grote bezuinigingen, het verplaatsen van bevoegdheden van Den Haag naar provincies en gemeenten, de afschaffing van de productschappen en een prijzencrisis in met name de melkveehouderij en varkenshouderij. De lidorganisaties besloten daarom na lang en scherp debat voor een grote hervorming, die tot een meer eenduidige en dus sterke lobby richting politiek en bedrijfsleven moet leiden.<br /><em>Foto: Koos Groenewold </em>
LTO Nederland had de afgelopen jaren de handen vol aan grote bezuinigingen, het verplaatsen van bevoegdheden van Den Haag naar provincies en gemeenten, de afschaffing van de productschappen en een prijzencrisis in met name de melkveehouderij en varkenshouderij. De lidorganisaties besloten daarom na lang en scherp debat voor een grote hervorming, die tot een meer eenduidige en dus sterke lobby richting politiek en bedrijfsleven moet leiden.
Foto: Koos Groenewold

Hoe laat u LTO achter?

"In beweging. LTO wordt langzaam maar zeker omgebouwd van een institutie naar een beweging. In plaats van binnen de muren of ideeën van de eigen organisatie te blijven, zoekt LTO de samenwerking met andere partijen die de positie van boeren en tuinders in de keten kunnen versterken. Ik ben er trots op dat we erin geslaagd zijn ook de supermarkten ervan te overtuigen dat op mededingingsgebied meer ruimte moet ontstaan voor samenwerking tussen agrariërs. Ik ben blij dat de NMV meedoet in het project voor een duurzame zuivelketen. In de toekomst zal LTO opschuiven naar een Agri NL, waarin ook de agribusiness zitting heeft."

Ondertussen dreigen de varkenshouders weg te lopen.

"Oh, die varkenshouders gaan we niet verliezen. Er zal ook als LTO Varkenshouderij en NVV een nieuwe organisatie oprichten aansluiting blijven."

LTO beweegt, maar niet richting een fusie. U zei altijd diplomatiek dat de lidorganisaties daarover gaan en uw mening er dus niet toe doet. Heeft u zich in die ruim 9 jaar achter de schermen nooit hard gemaakt voor een fusie?

"Het was een turbulente tijd en dus niet het goede moment om als een gideonsbende over een fusie te beginnen. Het was beter het kruit droog te houden voor het moment dat je echt moet schieten. Kijk, rationeel denk ik wel dat 1 sterke nationale lobby efficiënter zou zijn. In de agribusiness is zowat iedereen uit fusies ontstaan – FrieslandCampina, Cosun, Agrifirm – dus waarom dan wij niet? Er zijn cultuurverschillen, maar daar kunnen we best overheen stappen."

Maar vooralsnog gebeurt het niet.

"Alle 3 lidorganisaties hebben getekend voor het versterken van de vakgroepen, het beter gezamenlijk oppakken van sectoroverschrijdende thema’s en het verbeteren van de communicatie met de buitenwereld. De landbouw krijgt zo een sterkere positie, dus dat is winst en even belangrijker dan de fusiediscussie."

U was bij LTO en ook daarvoor druk met het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB), waarvan een nieuwe versie wordt ontwikkeld. Waar moet het naartoe?

"Het huidige GLB geeft geen antwoord meer op alle belangrijke vragen. Neem de gevolgen van klimaatverandering en de manier waarop toenemende politieke instabiliteit de export raakt. Boeren en tuinders hebben last van hagelstenen zo groot als tennisballen of een Russische voedselboycot. Dergelijke risico’s overstijgen de verantwoordelijkheid van een boer of tuinder, en daarom zijn nieuwe instrumenten nodig."

Laatste reacties

  • Zuperboer

    Citaat uit artikel hierboven: Door een schijntegenstelling is de derogatie niet veiliggesteld en zitten we nu met fosfaatrechten. Welke schijntegenstelling?

  • tonny60

    De lobby voor de vrije markt in de melkveehouderij heeft de boeren veel en veel meer gekost dan de 500miljoen steungeld die we ontvangen hebben

  • alco1

    Tonny. Die lobby heeft niets gekost. De vrije markt is ook niet voor gelobby 't.
    De constatering is gedaan dat er vrije markt is.

Of registreer je om te kunnen reageren.