Home

Achtergrond 1678 x bekeken 1 reactie

Crisis? De markt moet zijn werk blijven doen

Ja, de landbouw heeft te maken met een crisis. Maar de reflex moet niet zijn om dan weer in te grijpen in de markt. De markt moet juist zijn werk blijven doen, vindt Europees landbouwcommissaris Phil Hogan.

Ja, erkent Europees landbouwcommissaris Phil Hogan, we kunnen nu wel spreken van een crisis in de melkveehouderij. Begin vorig jaar wilde hij die term nog niet in de mond nemen. Maar de situatie is nu wel veranderd, zegt hij. "Niet voor niets hebben we het afgelopen jaar extra maatregelen genomen. We trokken €500 miljoen uit voor steun aan de getroffen boeren. Ja, er is nu wel een crisis."

Hogan sprak deze week in Brussel met journalisten uit heel Europa. De crisis in de melkveehouderij en de gevolgen van de Russische boycot voor de varkenshouderij waren twee van de belangrijkste onderwerpen die voorbij kwamen.

Tassos Haniotis, die zich bij het directoraat landbouw en plattelandsontwikkeling bezighoudt met het analyseren van marktontwikkelingen, plaatste de crises in een breder perspectief. Wat zijn de oorzaken?, vroeg hij zich af. En wat dragen die afzonderlijk bij aan de prijsontwikkeling die we nu zien? En wat kan de Europese Unie doen om de gevolgen ervan te beperken?

Haniotis schetst dat de groei van de melkveestapel in 2013 en 2014 een ommekeer betekende in een langjarige trend van een afnemend aantal melkkoeien. Tegelijk was er sprake van een stagnerende groei van de wereldeconomie. "Daar hebben alle producenten last van, wat het beleid van de overheden ook is." Een derde factor waren de dalende prijzen van (agrarische) grondstoffen en olie.

European Milk Board wil weg op die net is afgebroken

Dat er groepen ondernemers zijn die terug verlangen naar een gereguleerde zuivelmarkt, kan Phil Hogan nog begrijpen. Maar dat is niet de koers die hij wil of kan varen. Als de European Milk Board met plannen komt om de melkmarkt te reguleren, kan Hogan niet anders dan daar negatief op reageren, zelfs als de paus daarbij betrokken wordt.

"Ik heb vaak met vertegenwoordigers van de European Milk Board gesproken. Zij komen steeds terug op de beheersing van het aanbod. Maar onze wetgever heeft beslist dat we dat niet meer doen. Ik moet doen wat de wetgever heeft besloten, gebruikmakend van alle instrumenten die ik heb."

Hogan maakt duidelijk dat hij wel degelijk iets gedaan heeft om de nood te verlichten. Hij heeft de lidstaten de mogelijkheid gegeven om melkveehouders voorschotten te geven op hun inkomenssteun, hij heeft gebruik gemaakt van zijn mogelijkheid om de markten te stabiliseren door de opslagregelingen open te stellen en hij wil de positie van de boeren in de voedselketen versterken.

Hogan laat niet na te benadrukken dat de markt zijn werk moet doen. En wat de Europese Unie ook aan beschermings- of ondersteuningsmaatregelen bedenkt, de boeren mogen het contact met de markt niet verliezen. Niet voor niets heeft de EU gekozen voor inkomensondersteuning van de boeren, legt hij uit.

Hogan's ambtenaar Haniotis lichtte dat nog eens toe: Het Europese beleid is er op gericht de marktsignalen niet te onderdrukken. Verhoging van de prijzen in een situatie met een te groot aanbod op de markt heeft uiteindelijk een averechts effect, zegt hij. De Europese boer is er bij gebaat dat hij kan concurreren op de wereldmarkt - de marktoriëntatie van het gemeenschappelijk landbouwbeleid is daarbij leidend.

Crisis? De markt moet zijn werk blijven doen

WTO-akkoord toont dat EU op goede weg is

Het is niet zonder trots dat Hogan refereert aan de uitkomsten van de jongste ministeriële top van de wereldhandelsbesprekingen in Nairobi. Waar de Europese Unie in een recent verleden steeds onder vuur lag vanwege de marktverstorende steun, kan de EU nu aan de gemaakte afspraken voldoen, zonder zelf iets aan het beleid te hoeven veranderen.

"Dat handelsakkoord in Nairobi is een beetje aan ieders aandacht ontsnapt. Maar het is een historisch akkoord. Dat zeg ik niet, dat zegt directeur-generaal Roberto Azevêdo van de WTO", zegt Hogan glunderend.

"We hebben daar besloten definitief een eind te maken aan alle handelsverstorende landbouwsubsidies. Ook Zwitserland en Noorwegen moeten daar aan voldoen - en later ook niet-ontwikkelde landen. Er zijn straks geen verborgen subsidies meer. En wij hoeven niets te doen om eraan te voldoen. Wij doen het al. Dit akkoord levert een bijdrage aan een eerlijk speelveld voor alle boeren en levensmiddelenbedrijven. De Europese Unie heeft tijdens de WTO-top zijn leiderschap getoond."

Hoe mooi dat onderhandelingsresultaat ook was, de zuivelprijzen kregen er geen impuls door. En de vooruitzichten zijn de komende jaren zeker niet rooskleurig, zo bleek eind vorig jaar al bij de presentatie van de vooruitzichten door de Europese Commissie. Haniotis zegt dat het gaat om vooruitzichten, niet om voorspellingen.

Trends zijn onweerlegbaar

Er zijn trends die volgens hem onweerlegbaar zijn, zoals de gestaag groeiende consumptie van melk in de ontwikkelingslanden. Het zelfde geld voor de vlees- en tarweconsumptie. In de geïndustrialiseerde wereld is sprake van een stabilisering van de consumptie van melk, vlees en tarwe, of in sommige gevallen zelfs een lichte daling. Maar de toenemende vraag in ontwikkelingslanden zal ook zijn effect hebben op de ontwikkeling van de prijzen in de Europese Unie, al kan dat nog wel even duren.

Belangrijk daarbij is de vraag wat er gebeurt met de olieprijs. Haniotis noemt een aantal onzekerheden, die ook effect kunnen hebben op de ontwikkelingen in de landbouw. Zoals de schommelingen in wisselkoersen, die voordelig voor de een, maar nadelig voor de ander zijn; zoals de stagnerende groei van het nationaal inkomen, ook in opkomende economieën; zoals de onzekerheden over de olieprijs. En wat gebeurt er met het klimaat? Hoe ontwikkelt de groei van de bevolking zich wereldwijd? Veranderen de voedingspatronen? Het zijn maar een paar vragen die Hanoitis op tafel legt, waarop hij het antwoord ook schuldig moet blijven.

Eén reactie

  • vandenbrandcv1

    Het wordt tijd dat de EU agrarische ondernemers vrijstelt van mededinging zodat collectief actie kunnen voeren zonder dat de supermachten de NMA op hun dak stuurt.

    In feite is de positie van het boerenfamiliebedrijf niet veel anders dan een van een consument, die een grote rechtsbescherming heeft gekregen van de EU.

Of registreer je om te kunnen reageren.