Home

Achtergrond 943 x bekeken

Kapitalistische coöperaties

Column: Coöperatief Asteblief

“Een coöperatie is een puur kapitalistische ondernemingsvorm. Het gaat gewoon over zoveel mogelijk geld verdienen, voor een groep mensen in plaats van voor een individu. Dit is de enige echte bestaansreden voor coöperatie. De meeste leden verliezen dit uit het oog. Ze gaan de coöperatie zien als een soort familie waar je graag bij wilt horen. Daar gaat het helemaal niet om.”

Woorden van deze strekking hoorde ik tijdens een discussie met een lid van de Fonterra-coöperatieraad. Tijdens het VN-Coöperatiejaar met als motto 'Coöperatieve ondernemingen bouwen aan een betere wereld' kwamen ze me wat kil over. Mocht de coöperatie niet juist een alternatief zijn voor het graaikapitalisme?

Niet volgens deze dame. En ik moet meteen ook denken aan Agrifirm-voorzitter Theo Koekoek. Ik kan me niet een presentatie van hem herinneren zonder dat hij de nadruk legde op ‘Welbegrepen Eigenbelang’. Ofschoon dat waar is, geeft het me toch een licht gevoel van onbehagen: is de wereld niet veel te groot om naar eigenbelang te kijken? Er was toch ook ‘Draag Elkanders Last’ enzo?

Toch waren deze woorden in de Nieuw-Zeelandse context wel heel raak. Sommige boeren hebben er een enorme focus. Ik liep op een bedrijf rond waarvan de eigenaresse - opnieuw een vrouw - tien jaar geleden vanuit de stad als ‘sharemilker’ in de melkveehouderij begon en inmiddels 3.000 koeien melkt. Dat wil zeggen: laat melken. Over een jaar willen ze helemaal onafhankelijk zijn en een jaar naar Ierland kunnen.

Op dezelfde manier kijkt men naar de coöperatie: je kunt zó alleen ondernemen in de aanwezigheid van een sterke coöperatie. En dus was zij de grootste tegenstander van een nieuwe financieringsstructuur die de focus zou verleggen van zoveel mogelijk dollars uit gras halen (voor producenten) naar: rendement op investeringen (voor leden en externe investeerders). Het verbreekt het gezamenlijke doel van waardecreatie uit melk en ondergraaft daarmee de toekomst van de melkveehouderij.

Kapitalistisch of niet, een laserscherpe focus - daar draait het wel om. Ze maken in Nieuw-Zeeland onderscheid tussen waardecreatie en waardeverdeling. De coöperatie is keihard nodig voor waardecreatie, zodat je die vervolgens door je bestedingen binnen de gemeenschap kunt verdelen. Mij spreekt het aan.

 

 

Onno van Bekkum

Of registreer je om te kunnen reageren.