Home

Achtergrond 235 x bekeken

Voedselsoevereiniteit: sleutel tot oplossing van alle problemen

Kritische geesten uit heel Europa komen deze week in het Oostenrijkse Krems bijeen om te confereren over voedselsoevereiniteit. Dat is het toverwoord dat alle alternatieve denkers bindt in hun strijd tegen wat er mis is in de wereld van landbouw en voedselvoorziening. En dat is nogal wat. Maar wat betekent het? En wat levert het op?

Aan de locatie kan het niet liggen. Krems, een historisch stadje vlakbij Wenen, is het wijncentrum van de regio en al meer dan duizend jaar oud. Het staat zelfs op de werelderfgoedlijst van de Unesco. Een mooie ambiance om na te denken over hoe het verder moet met de wereldvoedselvoorziening.

Goede smaak staat dan ook hoog in het vaandel van de naar verwachting zeshonderd deelnemers aan het zogeheten Nyéléni Eerste Forum voor Forum. Ze zijn zeer divers van pluimage. Ze komen uit veertig Europese landen en houden zich bezig met zaken als slow food, ’guerilla gardening’, stadslandbouw, eetbare tuinen, boeren in de derde wereld, anders-globalisering en wat er meer aan creatieve ideeën opwelt uit de alternatieve scene. De naam Nyéléni komt van een Malinees dorp waar in 2007 een bijeenkomst werd gehouden.

De Nederlandse delegatie is tien man sterk en bestaat vooral uit studenten en vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties. Organisatoren vanuit Nederland zijn het Platform Aarde, Boer, Consument; Aseed, Netwerk Vitale Landbouw & Voedsel en Oregional. Bij het Platform ABC zijn de melkveehouders- en akkerbouwvakbonden NMV en NAV aangesloten evenals jongeboerenorganisatie NAJK.

Al met al een circuit van zeer uiteenlopende mensen. Een kruiwagen met kikkers ook. Een Nederlandse melkveehouder en lid van Friesland Campina zal weinig op hebben met al te veel kritiek op ’het grote bedrijfsleven’, wat in deze alternatieve kringen wel gemeengoed is. Maar één ding hebben ze allemaal gemeen: het streven naar een gezonde en sociale landbouw. Dat houdt meestal in: geen vrije markt, sterke overheidsbemoeienis en een weerzin tegen de globalisering en de macht van grote bedrijven.

Het thema van het Forum voor Forum is voedselsoevereiniteit. Dat woord is gemunt door derde-wereldlandbouworganisatie Via Campesina in 1996. Er zijn veel verschillende definities van. Via Campesina omschrijft het zo: voedselsoevereiniteit verzekert dat het recht om land te gebruiken en beheren, gebieden, water, zaden, vee en biodiversiteit in de handen zijn van degenen die het bewerken en niet van het bedrijfsleven.

Platform ABC vat dat samen tot: ... geen verplichting tot open grenzen, zoals de WTO afdwingt. Daarmee krijgt het begrip ook meteen een meer politieke invulling. De organisatie van het congres van deze week omschrijft het zo: ...is het recht van volkeren op gezonde en cultureel aanvaarde voeding, geproduceerd op duurzame wijze en met respect voor het milieu. Het omvat ook recht van volkren om hun eigen voedings- en landbouwsystemen te bewaren.

Het doel is: betaalbaar, gezond en duurzaam voedsel voor iedereen, met een redelijke vergoeding voor producenten, goede informatie voor consumenten, met aandacht voor de positie van vrouwen, minderheden, inheemse volkeren, kortom alles wat wenselijk is.

Daarbij moet strijd worden geleverd tegen heel veel zaken; van imperialisme, neoliberalisme, neokolonialisme en het patriarchaat tot internationale financiële instellingen, de wereldhandelsorganisatie WTO, voedseldumping, multinationals, foute technologieën en de verwoestijning als gevolg van grootschalige productie van biobrandstof.

Het is duidelijk dat dit alles niet bereikt wordt in één week vergaderen in Oostenrijk. De Nederlandse delegatieleidster Greet Goverde is dan ook bescheiden in haar ambitie. ”Het is tijd voor een tegengeluid tegen de liberale theorieën waarvan we nu de uitwerking zien in financiële crises, klimaatproblemen en honger in de wereld.”

Is het niet onbegonnen werk, deze strijd? Er is wereldwijd een sterke trend in de richting van mondialisering. Afstanden doen er niet meer toe, handelsbarrières verdwijnen. Goverde: ”Het is inderdaad roeien tegen de stroom in. Maar wij constateren een groeiende weerzin tegen de liberalisering. Bij melkveehouders is de meerderheid tegen afschaffing van de quotering, blijkt uit enquetes. Er is veel belangstelling voor de teelt van lupine in Europa, als alternatief voor soja uit Brazilië. Dat zijn signalen dat mensen niet blij zijn met de globalisering.”

De Nederlandse delegatie telt één actieve agrariër. Het is Wil Braakman uit Anna Paulowna. Hij is akkerbouwer en biologisch bloembollenteler, maar gezien zijn leeftijd (77) wel aan het afbouwen, zoals hij zelf zegt. Hij is van plan wat nuchter realisme in te brengen als de discussies al te zweverig worden. ”Sommige mensen zeggen alleen maar wat er allemaal niet deugt. Je moet het ook hebben over wat er wél kan.”

Volgens Braakman is voedselsoevereiniteit heel belangrijk. ”Lokale voedselvoorziening is nodig. Voedsel moet traceerbaar zijn.” Hij gelooft bovendien dat lokale productie de sleutel is tot een betere wereldvoedselvoorziening. Hij gruwt nog van een uitspraak van de toenmalige minister Verburg naar aanleiding van een rapport over lokale voedselproductie. ”Die moest erom lachen, die zei dat wereldvoedselvraagstuk vooral een technische uitdaging is. Maar dat is het juist niet. Juist met lokale voedselproductie zijn veel meer monden te voeden.”

Ook Braakman is niet onder de indruk van tegenwerpingen dat al deze wensen onhaalbaar zijn. Dat zo’n diepe cultuuromslag er niet in zit. ”Het moet. Want anders krijgen we de gevolgen ongevraagd op ons bordje en zijn de rampen nog groter.”

Kreml zal niet de geschiedenisboeken ingaan als een keerpunt in de geschiedenis, daarvoor leggen de deelnemers te weinig gewicht in de schaal en zijn ze te verschillend. Bewustwording en uitwisseling van ideeën is al heel wat, vinden ze. Gezien de enorme problemen die wereldwijd spelen op het gebied van voedselvoorziening en economie, zitten ze in ieder geval bovenop de actualiteit.

Foto

Of registreer je om te kunnen reageren.