Home

Achtergrond 262 x bekeken

Crisis houdt rente voor bedrijven laag

De gevolgen van de financiële crisis voor de agribusiness zijn groot en scherp uiteenlopend, blijkt uit een interview met directeur akkerbouw en tuinbouw Dick Oosthoek van de Rabobank en onderzoeker Roel Jongeneel van landbouweconomisch instituut LEI.

Eén ding lijkt zeker: de belastingbetaler in de Eurozone draagt vele honderden miljarden euro’s bij aan een reddingspakket voor landen als Griekenland, Spanje en Italië. Maar wat betekent de crisis voor de agribusiness? Directeur akkerbouw en tuinbouw Dick Oosthoek van de Rabobank en onderzoeker Roel Jongeneel van het LEI beantwoorden enkele actuele vragen.

Gaan mensen door de crisis minder uitgeven aan voeding?

Oosthoek: ”De Rabobank verwacht geen vraaguitval. Überhaupt geldt dat de voedingsmarkt wat later in de economische cyclus geraakt wordt. Pas wanneer de werkloosheid ver boven het huidige niveau van 5 procent van de beroepsbevolking uitstijgt, zal de consumptie mogelijk afnemen. Het eetpatroon zal, denkt de Rabobank, niet fors wijzigen. De inflatie ligt weliswaar ruim boven het door de ECB gewenste niveau van op of net onder 2 procent, maar looneisen zijn niet navenant gestegen.”
Jongeneel: "Ik verwacht geen grote vraaguitval. Maar het kan wel zo zijn dat het hogere segment in de zuivel en de nieuwe concepten in het vlees en clubrassen in de tuinbouw bij een langdurige tweede dip in de economie minder gewild zullen zijn.”

Blijft de afzet van de zogeheten PIIGS (Portugal, Ierland, Italië, Griekenland, Spanje) ook gelijk?

Oosthoek: ”De economische situatie is in de genoemde landen al langer weinig florissant met een hoge werkloosheid. Allen zijn relatief minder belangrijke markten voor Nederlandse land- en tuinbouwproducten, al praat je opgeteld wel over een groot bedrag, maar een scherpe consumptiewijziging valt niet te verwachten.”

Hoe groot is de invloed op prijzen die boeren of tuinders beuren?

Jongeneel: ”Ik verwacht dat de agrarische markten gedomineerd zullen blijven door fysieke factoren. Wat doet de oogst in Rusland of Duitsland met het natte weer? Groeit of krimpt de melkplas in Europa? Bij de granen kan wel enige maar vermoedelijk beperkte prijsdruk ontstaan door de verknoping met de energiemarkt. De prijsdruk zal beperkt zijn omdat de meeste analisten geen scherpe prijsval voor olie en gas verwachten. Die hele scherpe daling is immers ook bij de crisis in 2008 uitgebleven.”
Oosthoek: ”De oliemarkt reageert heftig op nieuws over financiële onrust. In de VS gaat ongeveer 40 procent van de mais nu in ethanol. Mais concurreert met andere granen en de granen concurreren bijvoorbeeld met de teelt van industriegroenten en graszaad. Uiteindelijk leidt een daling van de olieprijs vanwege de verknoping met de energiemarkt en de spilfunctie van graan dus voor enige prijsdruk in de landbouw.”

Wat doet de financiële crisis met mijn rente?

Oosthoek: ”Een eerste effect van de financiële crisis is dat de leenkosten relatief laag blijven, wat investeringen eenvoudiger rond te rekenen maakt”, aldus Oosthoek. De Europese Centrale Bank (ECB) vertraagt mogelijk het tempo waarin het de rente die het commerciële banken rekent in een vertraagd tempo. De banken hebben goedkoop toegang tot krediet en rekenen dat eerst door aan elkaar (Euribor, vaak referentie bij leningen) en daarna aan elkaar.
Jongeneel: ”Daar staat wel tegenover dat banken zelf volgens nieuwe bankregels moeten voldoen aan scherpere kapitaalseisen. Ze zullen een deel van de ’winst’ gebruiken om buffers op te bouwen.” Een grote investeringsdrift verwacht Jongeneel niet. ”Rente is op zichzelf geen argument om te investeren; afzetverwachtingen wel. Rente heeft een beperkte invloed op economische groei.”

Kan de Eurocrisis de euro zo doen verzwakken dat de export toeneemt?

Jongeneel: ”Persoonlijk denk ik van wel. Daarbij denk ik vooral aan de export naar landen in Europa met een andere munt, zoals het Verenigd Koninkrijk, Rusland of Noorwegen. De export buiten Europa vindt vaak in dollars plaats. De Amerikaanse dollar staat onder druk door een groot begrotingstekort en politieke onmin over de wijze waarop deze en de staatsschuld omlaag kunnen worden gebracht. Bovendien heeft de Amerikaanse centrale bank aangekondigd de rente tot halverwege volgend jaar laag te houden.”
”Ik denk dat uiteindelijk de euro tegenover de dollar wel beperkt aan waarde zal verliezen, omdat de Amerikaanse economie mede door de banenmarkt wel flexibeler is dan de Europese, en de VS dus sneller uit het dal zullen klimmen. Een zwakkere euro is weliswaar goed voor de export buiten de Eurozone, maar is het ook een teken dat de belangrijkste afzetmarkt voor de Nederlandse agribusiness, de Eurozone, zwak is. Een echt lage waarde van de euro maakt bovendien de invoer van bijvoorbeeld voergranen en sojaschroot, verrekend in dollars, duur voor voedingsmiddelenfabrikanten en de veevoersector.”

De redding van de PIIGS kost nu bij elkaar honderden miljarden. Was een slacht niet beter geweest?

Oosthoek: ”Het is een moeilijke som, maar op gevoel denk ik dat zonder reddingsplan de Nederlandse agribusiness slechter af zou zijn. De euro helpt de export. Vroeger konden landen bij een hoger dan gewenst importvolume hun munteenheid aan waarde doen verliezen met bijvoorbeeld het rente-instrument. De schulden die de landen hebben, zijn opgebouwd in euro’s. Het wordt met een laagwaardige munt voor deze landen heel moeilijk die schulden aan ons terug te betalen.”
Jongeneel: ”Nu is de competitie eerlijk en is duidelijk zichtbaar welke partij het sterkst is. De andere partij weet dan wat het doen moet: de concurrentiekracht verbeteren. Handel op gelijkwaardige basis leidt tot innovatie en efficiëntie."

Europees IMF lijkt dichtbij, scepsis blijft

Europese politieke leiders moeten vaker bijeen komen om economisch en begrotingsbeleid af te stemmen. Voorzitter: de als kleurloze muis bekendstaande Belg Herman van Rompuy. Een zetbaas van Berlijn en Parijs, aldus critici. Het is in de ogen van investeerders en economen een matig antwoord op de eurocrisis. “Brussel moet verregaand invloed krijgen op de budgetten van individuele overheden,” zei topman Piet Moerland van de Rabobank vorig jaar nog in deze krant. Het is politiek vervelend, erkende Moerland, “maar we hebben geen keuze.” De Europese monetaire unie geldt nu als een uiterst heterogene groep landen met sterk uiteenlopende politieke culturen, handelsbalansen en staatsschulden. Van een Europese minister van financiën die zaken op één lijn brengt is in elk geval in de plannen geen sprake. Van nieuwe, dwingende afspraken over budgetoverschrijdingen of het terugbrengen van de schuldenberg is evenmin een spoor te bekennen.

Analisten zijn ook weinig optimistisch over de veranderende rol van de Europese Centrale Bank (ECB). De ECB is gemodelleerd naar het voorbeeld van de Bundesbank: aan a-politiek instituut dat zich louter bezig houdt met het beperken van de inflatie en langjarige stabiliteit. Door de crisis krijgt de ECB steeds meer een Zuid-Europees karakter. Het koopt staatsobligaties op en probeert met statements de markten te prikkelen. In Zuid-Europese landen wordt een centrale bank van oudsher gezien als een instrument van de politiek om de economie ook op korte termijn te porren.

Foto

Of registreer je om te kunnen reageren.