Home

Achtergrond 1044 x bekeken

'Structurele oplossing voedselprobleem Hoorn van Afrika moeilijk'

In de Hoorn van Afrika lijden miljoenen mensen honger. In de laatste weken zijn volgens de VN tienduizenden mensen in Somalië omgekomen, terwijl in Ethiopië en Kenia eenzelfde situatie dreigt. Een structurele oplossing voor de steeds terugkerende voedselproblemen is volgens Max Merbis van de Stichting Onderzoek Wereldvoedselvoorziening van de Vrije Universiteit moeilijk te realiseren. Investeren in de landbouw zet op de lange termijn volgens Merbis weinig zoden aan de dijk.

Heeft de hongersnood in de Hoorn van Afrika u als wetenschapper verrast?
”Helaas verbaast de situatie me niet. We kijken terug op decennia van onvoldoende investeringen in de landbouw. Het is een gebied waar ernstige, langdurige droogte de bevolking steeds parten speelt evenals de levenswijze. Het grootste deel van de mensen in het gebied is pastoralist, trekt met enkele dieren rond. Het is een uiterst kwetsbare levenswijze nu steden uitdijen en vruchtbare gronden schaarser worden.” Feitelijk is de situatie vrijwel nooit gunstig voor een pastoralist. Als het ze goed gaat, neemt het aantal dieren toe en maken de groene vlakten plaats voor dorre woestijn. Als men dan wil saneren, verkoopt men de dieren noodgedwongen tegen spotprijzen aan bijvoorbeeld Arabische handelaren. De droogte is slechts één van meerdere factoren die de honger veroorzaken.”

Pastoralisme moet dus plaats maken voor akkerbouw en veehouderij in Westerse stijl?
”Niet per se. De bevolking groeit in Ethiopië en Somalië met 2,5 procent of meer en de agrarische productie groeit niet of nauwelijks. De landen zijn ook weinig geschikt voor landbouw en zelfs als we kunstmest, gewasbeschermingsmiddelen etc. naar Ethiopië brengen, blijft het een gebed zonder einde. Eigenlijk zou Ethiopië en mogelijk Somalië volgens ons groot moeten investeren in industrie en dienstverlening, en niet de landbouw. Men kan zo het geld voor import van voedsel gaan verdienen.”

25 jaar geleden overleden een miljoen Ethiopiërs door honger. Twee jaar geleden dreigde een vergelijkbare situatie. Kan de wereld niets doen om de situatie structureel te verbeteren?
”Het is vooral door de veiligheidssituatie in de regio bijzonder lastig. In Ethiopië ziet de regering de regio die aan Somalië grenst als een gevaar voor de stabiliteit. Er huist een fanatieke afscheidingsbeweging van etnische Somaliërs. De regering is niet erg geneigd die regio te helpen. Over twee jaar geleden: ja, toen waren er voedselproblemen. Uit onze neerslagmodellen konden we de honger niet volledig verklaren. Mogelijk speelde de geweldsituatie de pastoralisten parten.”
”In Somalië zijn allerlei groeperingen actief die in de praktijk veel machtiger zijn dan de regering. Zolang het monopolie van geweld niet bij een centraal gezag ligt, kan geen hulporganisatie structureel iets betekenen voor de regio. Wie gaat het monopolie van geweld bij het centrale gezag brengen? Niemand. Daarom is dit een terugkerend fenomeen voor de regio. Het Westen zal feitelijk niet veel meer gaan doen dan de Somaliërs op te vangen in vluchtelingenkampen in Ethiopië en Kenia.”

Of registreer je om te kunnen reageren.