Home

Achtergrond 1082 x bekeken

Poolse arbeid niet langer vanzelfsprekend

De Nederlandse glastuinbouw kan niet zonder het leger Polen dat in de kassen werkt. Het grote aantal Polen dat in Nederland komt werken, is geen probleem, maar een oplossing. Bedrijven, uitzendbureaus en de maatschappij moeten de Polen meer waarderen en werken aan een aantrekkelijkere baan en betere faciliteiten voor het leven buiten het werk. Dat vinden Volker van Vuurde van uitzendbureau Holland Contracting en Martin Flim, één van de twee bedrijfsleiders van plantenkwekerij Leo Ammerlaan.

De kwalificatie van Poolse arbeid in en om Den Haag liegt er niet om. Een belasting voor de toch al kwetsbare wijken van Den Haag. Ze drijven immers de huizenprijzen op, drinken te veel en kunnen als ze werkloos worden niet terugvallen op een sociaal netwerk. Het effect: meer criminaliteit. Er zijn in Den Haag circa 600 werk- en dakloze Oost-Europeanen.

Van links tot rechts is de lokale politiek een flink deel van de Poolse gastarbeiders zat. In economisch vrolijke tijden waren ze nodig, maar nu mogen de meesten wel weer naar huis. Het is wellicht beter de probleemmakers met duizenden tegelijk in containerdorpen buiten de ringweg te stoppen, oordeelt PvdA-wethouder Marnix Norder.

Europarlementariër Barry Madlener van de PVV beledigde onlangs nog Oost-Europese collega’s met de mededeling dat Nederland niet van plan is te zorgen voor Poolse werklozen en Roemeense bedelaars. Wanneer het beeld van Polen zelf wat positiever is, worden uitzenders beschuldigd van uitbuiting. Ze laten bussen met Polen komen die als gezichtsloze gereedschappen worden ingezet voor te veel uren per dag en voor zo min mogelijk geld, terwijl ze worden gehuisvest in caravans of studentenhuizen.

De werkelijkheid is dat Poolse arbeid de ruggengraat vormt van één van de van oudsher sterkste en voor de regio Den Haag meest kenmerkende economische sectoren: de tuinbouw. Dit wordt bevestigd door een ieder in de sector. De cijfers lopen uiteen, maar een woordvoerder van de gemeente houdt het op zeker 30.000 Polen die in en nabij Den Haag werken, waarvan het grootste deel zich dagelijks in alle vroegte meldt bij onder meer tomatenkwekers en paprikaverpakkers in het Westland.

Als zij weg zijn, wie doet dan het werk? De koepelorganisatie voor uitzendbedrijven ABU hield begin juni een peiling onder de leden. Zij verwachten in meerderheid dat het straks lastiger wordt arbeiders te werven. Duitsland en Oostenrijk openen immers de grenzen. Nederland moet feitelijk met deze landen concurreren om de Polen. Er vindt daarom volgens diezelfde ABU toenemend een schifting plaats tussen uitzendbureaus. De betere blijven over. Ze bieden steeds betere faciliteiten. De branche heeft, soms gedwongen door schandalen, geleerd sinds 2007, toen Polen mee mocht doen met het vrije verkeer van arbeid.

Leo Ammerlaan geldt als één van de grotere kwekerijen van Nederland. Bij het bedrijf werken circa 80 mensen met een Nederlands paspoort. Het aantal Poolse inhuurkrachten ligt gemiddeld ook op 80. De piek ligt in november/december en april/mei, wanneer tot 130 Polen worden ingezet. ’s Winters staat de 25 hectare grote tuin vooral in het teken van het opkweken van tomaten- en komkommerplanten en aubergine. Een relatief klein oppervlak is gereserveerd voor de vermeerdering van rozen en orchideeën (phalaenopsis).

Het voorjaar en de zomer worden gebruikt voor het wortelen van geraniums, het kweken van zomerbloeiers, kerststerren en kamerplanten. Met de verschillende activiteiten wordt het risico wat gespreid, aldus bedrijfsleider Martin Flim. Eén ding staat voor alle activiteiten boven water: nog veel productiewerk gebeurt met de hand. Nederlanders vinden lukt ondanks de nabijheid van Den Haag en Rotterdam onvoldoende, aldus Flim.

Leo Ammerlaan kiest voor de levering van arbeid door meerdere uitzendbureaus, waaronder Holland Contracting. Het risico bij het werken met een uitzendbureau zit bijvoorbeeld in niet-gekwalificeerd, ongemotiveerd, of niet opdagend personeel, malafide bureaus die plots verdwijnen of afspraken niet nakomen.

Ammerlaan houdt ook graag de uitzendbureaus scherp. De uitzendbranche was lang het domein van cowboys: eerst waren het de Turkse loonbedrijven, later uitzendbureaus die bussen illegale Polen, Roemenen of Bulgaren dropten bij productiebedrijven. Toen Holland Contracting tien jaar geleden begon, waren er nog relatief weinig uitzendbureaus die buitenlandse arbeid inwonnen, aldus directeur Volker van Vuurde. Nu misschien meer dan 700.

De kwaliteit van uitzenders is wisselend, net als de vraag van hun afnemers, vooral de tuinbouw en de bouwvak. Hij erkent dat er uitwassen zijn in zijn branche. ”Sommige bedrijven kiezen voor het goedkoopst en dan worden mensen niet als mensen behandeld. Wanneer legaal wordt gewerkt, moet iedereen zich aan de Cao glastuinbouw houden, dus is het salaris bij iedereen wel min of meer hetzelfde. Van Vuurde: ”Als een bureau goedkoper kan werken, kan dat zijn omdat deze efficiënter werkt, maar vaak gaat het ook zitten in zaken als bijvoorbeeld huisvesting of transport van de arbeidsmigranten, slechte begeleiding of ongericht werven.”

Het gevolg: laagproductieve arbeid. Holland Contracting pakt het anders aan, beweert Van Vuurde. ”Wij denken niet in blikken Polen, maar in individuele mensen met individuele dromen. De mensen die solliciteren om in Nederland voor een specifieke onderneming te gaan werken, krijgen een presentatie over het werk en de voorwaarden. Als men inderdaad wil komen werken, interviewen mensen van onze twee kantoren in Polen de gegadigden. We willen weten wat hen beweegt, omdat het iets zegt over wat je van ze kunt verwachten. Als men geen duidelijk doel heeft, is de kans groot dat ze niet kunnen aarden in Nederland of in hun werk ongelukkig zijn. Dat is goed voor hen noch de bedrijven die Holland Contracting bedient. Het is zaak mensen niet als stukgoed te behandelen maar als gewaardeerde werkkrachten.”

De Poolse medewerkers die door Holland Contracting gerekruteerd zijn, wonen vooral in appartementen in Capelle aan de IJssel en de Haagse wijk Ypenburg. Holland Contracting probeert mensen met passend karakter bij elkaar te laten wonen. Per huis is een auto voor woon-werkverkeer beschikbaar. Terugkomers worden zoveel mogelijk in dezelfde omgeving geplaatst als eerder, zodat ze de supermarkt kennen, de (Poolse) kerk, het postkantoor et cetera.

Van Vuurde vindt caravans en busjes onwenselijk. ”Voor ons staat voorop dat de Poolse medewerkers moeten opgaan in de buurt. Daarom willen we dat mensen net als hun buurtgenoten leuk samenleven, met een bloemetje in de vensterbank en chocolaatjes op tafel. Men mag geen slachtoffer worden van huisjesmelkers. Als iemand voor een paar weken of maanden naar huis gaat, houdt de huur op. ’s Ochtends gaat men zelf met de auto naar het werk, om terug te keren als het werk gedaan is. Niemand hoeft op straat of bij het bedrijf te wachten tot de bus arriveert.”

”We concurreren niet met andere uitzendbureaus op salaris, want de marges in de tuinbouw zijn smal. Iedereen betaalt ongeveer hetzelfde. Holland Contracting gelooft in concurrentie op arbeidsvoorwaarden. De glastuinbouw en uitzendbranche moeten zich goed realiseren dat Duitsland en Oostenrijk opengaan voor Poolse werknemers en dan is het niet meer zo vanzelfsprekend dat men naar Nederland komt. Je moet echt iets kunnen bieden. Het wordt een vraagmarkt en dat is gezond, het haalt de malafide bureaus toch tenminste ten dele uit het systeem. Ik zie ook meer differentiatie in beloning bij bedrijven. Steeds vaker worden ook betere functies ingevuld door Polen.”

Zo’n 80 procent van de Polen werkt al wat langer bij Leo Ammerlaan. Sommige mensen al tien jaar. Uitzendkrachten maken Leo Ammerlaan flexibel. Een opkweekbedrijf heeft een sterk, seizoensmatig arbeidspatroon. Flexibiliteit is essentieel om te concurreren. De werkzaamheden van de Polen zijn divers.

Het beeld dat Polen als dommekrachten worden ingezet, is in elk geval bij Leo Ammerlaan achterhaald, aldus Flim. Hij wijst op heftrucks en de afrijd- en opraapwagens die speciaal voor de groenteteelt zijn ontwikkeld. ”Dergelijke wagens kosten zo 70.000 tot 100.000 euro, exclusief de accu. Een groot aantal van de jongens die ermee rijdt komt uit Polen. Het gaat prima. Polen zijn meestal goed gemutst en harde werkers. Wat afstandelijk misschien, maar correct.”

Volgens Flim bestaan onder burgers legio vooroordelen over Polen. ”De Polen zouden voor een habbekrats werken. In werkelijkheid verdienen ze net zoveel als Nederlandse werknemers omdat er gewoon een cao geldt. Daarnaast zouden Polen te veel drinken. Het is wel voorgekomen dat mensen met alcohol op het werk verschenen, maar dat is toch al zeker meer dan twee jaar geleden. De maatschappij daar verandert ook: het is heus niet zo dat elke Pool zich elke avond en ochtend klem zuipt. Jammer dat de beelden die mensen hebben vast lijken te zitten, als een grammofoonplaat die blijft hangen.”

Sparen voor een huis

Een rondgang door de kassen leert dat de beweegredenen voor Polen om in Nederland te komen werken, uiteen lopen. Men wil sparen voor een auto, een huis, een reis of een studie. Zo werkt Anna (26) al sinds vijf jaar bij Leo Ammerlaan. Emigreren wil ze niet. Familie, legt ze uit, is voor Polen net zo belangrijk als voor Nederlanders. Met haar vriend, die ze ontmoette op de werkvloer, spaart ze voor een huis. In Polen werkte Anna als verkoopster in een kledingwinkel voor omgerekend 250 euro per maand. Het geld is goed, maar het is Anna niet ontgaan dat sommige mensen op de Polen neerkijken.

Het koppel Konrad (30) en Patty (27) spreekt van vooroordelen over stelen en drinken. Konrad studeerde aan een technische universiteit in Polen en wordt door de technische dienst ingezet. Zijn salaris in Polen, in de metaal, zou de helft lager zijn geweest, ondanks zijn kandidaats. ”Nog twee, drie jaar, dan willen we samen een huis bouwen in Polen. Dat is een mooie basis.” Dan, twijfelend: ”Maar dan moet er inmiddels wel werk zijn.”

'Nederlanders zijn vast te druk'

Adrian (37) brengt al sinds 2003 jaarlijks een groot aantal maanden door in Bleiswijk. Vijf jaar in een kleine garage in Polen niet ver van de plaats Opole brachten hem niet veel verder.
Adrian is een seriespaarder. ”Eerst spaarde ik voor een huis zo’n 50 km van Opole. Nu voor het opknappen van het huis. Daarna wil ik een nieuwe auto, en daarna een mooie verre vakantie.” Zijn vrouw werkt ook bij Leo Ammerlaan. Oma bewaakt zijn huis in Polen.

De werksfeer in de kassen is gemoedelijk. Hij woont in Nederland al zeven jaar in hetzelfde huis in Capelle aan de IJssel. Eigenlijk begrijpt Adrian niet waarom het werk in de warme en lekker ruikende kassen door buitenlanders wordt gedaan. ”Nederlanders zijn vast te druk.”



Foto

Of registreer je om te kunnen reageren.