Home

Achtergrond 151 x bekeken

'Nederlandse boeren vertrouwen op de gezamenlijkheid'

,,Nederlanders zijn van oudsher coöperatief ingesteld. Ze hebben een groot vertrouwen in anderen, zowel in collega’s als de overheid. Nederlanders zijn ook nuchter en zakelijk en bereid een stukje autonomie in te leveren als ze zien dat er gezamenlijk meer verdiend kan worden. Daarom zijn landbouwcoöperaties in ons land al heel lang succesvol, terwijl het in landen als Spanje en Italië en in Oost-Europa veel minder goed lukt.’’

Dat zegt bedrijfskundige Jos Bijman van de Wageningen University. Bijman is in januari in opdracht van de Europese Commissie begonnen aan een onderzoek naar de krachtenbundeling in de landbouw in de 27 lidstaten van de EU. Dat doet hij samen met het LEI, ook onderdeel van Wageningen UR. De komende twee jaar moet blijken hoe de stand van zaken op dit moment is, wat er de afgelopen 10 jaar is gebeurd en wat de invloed van overheidsbeleid op coöperaties is. Uit het nog vertrouwelijke onderzoek, waarvoor 1,5 miljoen euro is vrijgemaakt, rollen beleidsaanbevelingen, die vermoedelijk zullen bestaan uit ,,maatwerk’’ voor elk afzonderlijk land.

Burgemeester en pastoor
,,In Zuid-Europa zijn coöperaties sociale netwerken, die niet zelden politiek gekleurd zijn. In Noordwest-Europa gaat het meer om grote bedrijfsmatige organisaties. Al eeuwen geleden richtten boeren samenwerkingsverbanden op om gezamenlijk te kunnen in- en verkopen. Dat gebeurde tot in de jaren vijftig van de vorige eeuw veelal in dorpsverband volgens hetzelfde principe als de waterschappen. De burgemeester en de pastoor maanden de boeren dat ze lid moesten worden’’, vertelt Bijman.

Cono Kaasmakers
Tegenwoordig zijn coöperaties niet zelden kolossen, zoals Friesland Campina op zuivelgebied. Friesland Campina heeft 15.000 leden en levert alles wat denkbaar is qua zuivelproducten. Bijman: ,,Maar je hebt bijvoorbeeld ook CONO Kaasmakers. Cono vertegenwoordigt 500 zuivelboeren uit de Beemster in Noord-Holland. Zij maken luxe zuivel als Beemsterkaas, maar veel mensen weten niet dat ze ook de melkleverancier van Ben & Jerry’s-ijs zijn. Ze produceren duurzaam en milieuverantwoord en passen daardoor precies in de filosofie van Ben & Jerry’s. Dit is een prachtig voorbeeld van het nut van coöperatie: één Beemsterboer had in zijn eentje nooit zo’n mooi contract kunnen sluiten.’’

Ook op agf-gebied doen de coöperaties, verenigingen en vof’s het goed. Fresq (80 leden) heeft bijvoorbeeld de teelt van alle soorten tomaten in Nederland in handen, draait enorme omzet en ontwikkelt voortdurend nieuwe producten. In de vleessector is de coöperatieve samenwerking nooit echt van de grond gekomen, maar de varkensboeren zijn wel aangesloten bij vleesverwerker VION, de grootste vleesproducent van Noordwest-Europa. De boeren hebben via standsorganisatie ZLTO de aandelen in handen.

Bruikbare vorm
,,De coöperatie heeft een lange historie, zit in onze cultuur. Nederland is een redelijk egalitaire samenleving. En onze wetgeving op dat gebied is flexibel geregeld. Ik vind een coöperatie zeker een zinvolle organisatievorm. Het idee erachter is beslist bruikbaar in andere EU-landen, zonodig aangepast aan de maatschappij aldaar. Op den duur groeien de Europese lidstaten zodoende op landbouwgebied naar elkaar toe.’’

Foto

WUR

Of registreer je om te kunnen reageren.