Home

Achtergrond 369 x bekeken

Natuurbeheer kansloos? – Samenvatting

Het aantal weidevogels blijft dalen, ondanks geld voor weidevogelbeheer door boeren. Gaan landbouw en natuurbeheer samen? Zijn boeren goede beheerders? Deskundigen vinden van niet.

De discussie over agrarisch natuurbeheer laat een diepe kloof zien tussen natuur-'deskundigen' en boeren. Werk aan de winkel, dus.
Voor het nieuwe Europese landbouwbeleid is het de bedoeling inkomensondersteuning voor boeren te verruilen voor beloning voor maatschappelijke prestaties. Op dit moment worden allerlei ‘groene diensten’ geformuleerd. Natuurbeheer zou een van die diensten kunnen zijn, maar de ervaringen met agrarisch natuurbeheer zijn niet onverdeeld positief.

Boeren vinden zichzelf geschikt, ecologen niet

85 procent van de reageerders op Boerderij.nl is ervan overtuigd dat boeren goede natuurbeheerders zijn. Slechts 15 % vindt dat niet, omdat de natuurdoelen niet gehaald worden. Toch zijn natuurdeskundigen het eens met die 15 procent critici. Agrarisch natuurbeheer werkt volgens hen niet, terwijl het meer aan belastinggeld kost dan bijvoorbeeld het werk van Staatsbosbeheer. Boeren doen volgens deze visie slechts mee aan natuurbeheerprogramma's voor het geld en stoppen er zomaar weer mee, ze hebben gebrekkige ecologische kennis en de resultaten vallen tegen.
Falen boeren in natuurbeheer? Zijn de natuurdoelen niet goed? Of gaan hedendaagse landbouw en natuur gewoon niet samen?

Natuur-taliban versus monomaan maaigeweld

In de discussie wordt de eenzijdige visie van ecologen gehekeld: de 'natuurtaliban' heeft slechts oog voor zeldzame soorten en biodiversiteit. Boeren moeten zonder slag of stoot de visie op natuurbeheer van ecologen en natuurkenners accepteren. Terwijl het gros van de boeren vraagtekens zet bij die opvatting van ‘natuur’. Een voorbeeld van een geschilpunt is de hevige predatie van de zo gewenste weidevogels door vooral kraaien, buizerds en vossen. Oorzaak of bijzaak van de lage weidevogelstand? En moet je het laten gebeuren of moet je de populatie van predatoren proberen te beteugelen? Een ander geschilpunt is welke natuurkennis geldig is: die uit de ecologie of die uit het veld.

Boerennatuur duurder?

Ook dat 'boerennatuur' duurder zou zijn, wordt in de reacties gerelativeerd. Bij natuurorganisaties als Staatsbosbeheer of Natuurmonumenten staat naast elke euro subsidie van de overheid ongeveer €2 verkregen vanuit leden. De kosten per hectare zijn dus hoger bij natuurorganisaties, maar de kosten voor de schatkist zijn hoger bij boerenbeheer. De gerealiseerde 'natuurwaarde' is lager bij boerenbeheer in vergelijking met beheer door organisaties.
Eén boer laat weten dat hij interesse voor natuurbeheerprogramma's heeft, maar niet meedoet vanwege de regelbrij. Een ander pleit voor regelingen die meer flexibel 'meebewegen' met de ruwvoederprijzen (in lijn van faunaschade).
Boeren tot natuurbeheer verplichten kan ook; in Brazilië is ieder landbouwbedrijf verplicht een bepaald percentage oppervlak natuur te behouden.
De bottom line voor de reageerders lijkt dat natuurregelingen op dit moment te onzeker zijn om de bedrijfsvoering écht op aan te passen.

Vroeger biodiversiteit dankzij landbouw

De grootste biodiversiteit was aanwezig rond 1900-1950. Dit was het landschap gecreëerd door boeren, dat zal geen natuurbeheerder ontkennen en daarmee is het boerenbeheer van het landschap verdedigd. Maar het huidige intensieve gebruik van de grond biedt geen ruimte meer voor overige flora en fauna. Dat gaat om meer dan wat later maaien: de invloed van de landbouw, het landschapsgebruik en de uitspoeling van nitraat/fosfaat naar het grondwater, het ontbreken van vaste mest hebben een dusdanige invloed op de hele omgeving dat natuur erg moeilijk realiseerbaar en houdbaar is.

Biodiversiteit en wereldmarkt meer uit elkaar trekken...

Biodiversiteit en wereldmarkt gaan gewoon niet samen, zegt iemand die de hand in boerenboezem steekt: "Pas als we als boeren gaan beseffen dat wij het zijn die de natuurlijke omgeving verstoren op het moment dat we met de maaicombi het land inrijden, zullen natuurdoelen gehaald worden."
Als biodiversiteit en wereldmarkt niet samen gaan, zou een oplossing kunnen zijn het uit elkaar te trekken. Deze bijdrager trekt die trend door, waardoor de 'waanzin' ervan ook duidelijk wordt: "Is het daarom niet een idee om drie rondes snijmais te verbouwen in een kas in plaats van 3 hectare er buiten? Op die manier kan misschien een paar hectare gras lang genoeg blijven staan voor de weidevogels. Een andere optie zou kunnen zijn om gras in de kas en de weidevogels veilig in de kas houden waar de roeken en vossen er niet bij kunnen…"

… Of toch op zoek naar raakvlakken?

Toch liggen natuur en landbouw soms ook dicht bij elkaar: bijvoorbeeld waar natuurorganisaties zich op de markt begeven met producten als vleespakketten. Dat gebeurt onder een heel andere regelgeving dan landbouw; het zou kunnen dat boeren het hier juist laten liggen.
Een discussiedeelnemer vat het zo samen: “Ik geloof wel in een succesvol agrarisch natuurbeheerbeleid, maar dan met grote kerngebieden en langdurig. Maar vooral geloof ik dat een succes vooraf gegaan wordt door samenspraak met ecologen/natuurkenners.”
Er is 175 keer gestemd en er waren 37 reacties. De volgende mensen deden mee: Han, Meshovsk; Kanhetwat minder; JV, Land van Cuijk; Hans, Brasil; Koetje, Boe; Casev, Krimpenerwaard; W. Geverink, Canada; Natuurboer, Friesland; Marnix, Wijde Wormer; vd Zanden, Venlo; Sieger, Noord Nederland; Kortom, Fryslan; NoordHollander, Stedebroec.

Foto

Of registreer je om te kunnen reageren.