Home

Achtergrond 311 x bekeken

Rauwe groente net zo verdacht als rauw vlees en rauwe melk

Onvoldoende verhit vlees en rauwe melk waren tot nu toe de belangrijkste verdachten bij een E.colibesmetting via voedsel. Nu is daar plotseling de komkommer bij gekomen, net als sla en tomaat. De epidemie kan echter nog steeds door andere voedingsmiddelen zijn veroorzaakt dan sla, tomaat of komkommer.

Voorlopig maar even afzien van de consumptie van komkommers, tomaten en rauwe bladgroenten. Met dat advies hebben het Robert Koch Institut en het Bundesinstitut für Risikobewertung (BfR) eind vorige week een kopersstaking ingeluid. Een agressieve bacterie lift mogelijk op de groenten mee en veroorzaakt een epidemie in Duitsland, die zijn weerga in de wereld nauwelijks kent. Het gaat om een E.colibacterie die wordt aangeduid als een Ehec-bacterie.

Ehec staat voor enterohemorragische E.coli. De bacterie veroorzaakt darmbloedingen, die gepaard gaan met braken, misselijkheid, buikkrampen en uiteindelijk kunnen de nieren eraan kapot gaan. De ernstige nieraandoening wordt aangeduid met HUS (hemologisch-uremisch syndroom). HUS is al sinds de jaren vijftig als aandoening bekend, maar pas in de jaren 80 werd het verband gelegd met gifstoffen uit bepaalde E.coli-stammen.

De mens hoeft niet veel bacteriën binnen te krijgen om ziek te worden. Eenmaal in de darmen heeft de bacterie de ideale leefomgeving. De Ehec-bacterie vermeerdert zich in de darmen en produceert voor de mens giftige stoffen, zogenoemde Shigatoxinen. Het gif komt bij de nieren terecht en veroorzaakt daar uiteindelijk nierfalen.


De eerste ziekteverschijnselen (bloederige diarree)  openbaren zich na een dag of twee en niet bij iedereen in dezelfde heftigheid. Na enige tijd kan de nieraandoening HUS zich openbaren, onder meer door bloed in de urine. Mensen die besmet zijn kunnen ook andere mensen besmetten, bijvoorbeeld doordat de bacterie op de toiletrand achterblijft, aan kraan- of deurknoppen zit of via de handen.


Vooral jonge kinderen (onder vijf) en ouderen (boven zestig) zijn bevattelijk voor de bacterie. Ook mensen met een verzwakt gestel zijn extra vatbaar. Behandeling bestaat vooral uit het bestrijden van de symptomen.

Noord-Amerika

Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu zegt op zijn site enerzijds dat de toepassing van antibiotica kan worden overwogen, maar dat het nuttige effect daarvan niet is aangetoond. Sommige antibiotica zouden de kans op complicaties mogelijk vergroten.


De E.colibacterie komt vooral voor bij vee, maar ook de mens kan drager zijn. Uit onderzoek in 2009 in de Nederlandse veehouderij kwam naar voren dat 16 procent van de Nederlandse kalverstapels besmet is, evenals 1,9 procent van de onderzochte melkveebedrijven.


Besmetting via rauwe groenten is niet uitzonderlijk. In Noord-Amerika zijn al jaren meldingen van besmettingen via met name vollegrondsgroenten, die waarschijnlijk besmet geraakt zijn door de toepassing van dierlijke of humane mest. Er zijn gevallen bekend van besmetting via drinkwaterputten, waarin de bacterie was terechtgekomen.


Mest is niet per definitie de besmettingsbron, hoewel het wel een van de belangrijkste is. Bevloeiing met besmet oppervlaktewater kan gewassen bezoedelen. De bacterie kan in water enkele weken overleven en in de bodem maanden. Elke bewerking van groente waarbij mensenhanden of water het gewas raken, kunnen in principe zorgen voor besmetting. De bacterie dringt niet in het gewas door, maar blijft aan de oppervlakte.


De huidige epidemie lijkt haar epicentrum in Hamburg te hebben. Uit een bericht van het BfR en het RKI blijkt dat in de deelstaat Hamburg bij meer dan 3 op de 100.000 inwoners een besmetting of vermoedelijke besmetting is vastgesteld. In de andere Noord-Duitse stad Bremen gaat het om 1,6 patiënten op 100.000 inwoners.


Verontrustend daarbij is niet zozeer totale aantal besmettingen (meer dan 400 in heel Duitsland, met zeker 13 doden), maar vooral het feit dat de besmettingen zich over een langere periode voordoen en de bron van de besmettingen niet lijkt te zijn weggenomen.
In het eerste onderzoek stellen de Duitse onderzoekers dat de huidige uitbraak niet in verband lijken te staan met de consumptie van rauwe melk of rauw vlees – de meest voor de hand liggende route.

Onderzoek

Er is daarentegen wel een mogelijk verband met de consumptie van rauwe tomaten, komkommers en bladgroenten (sla), stellen de onderzoeksinstituten. De basis voor die conclusies is een onderzoek onder 25 patiënten en een vergelijkend onderzoek onder 96 niet-patiënten die voor het overige in leeftijd, woonplaats en geslacht overeenkomen met de patiënten.


Van de 25 patiënten had 90 procent een van de verdachte rauwe groenteproducten gehad, terwijl dat bij de controlegroep op ongeveer 60 procent lag. Dat is een statistisch significant verschil, maar – zeggen de onderzoekers – dat is geen bewijs.


”Het is mogelijk dat een ander voedingsmiddel de besmettingsbron is”, stellen de onderzoekers, die daarbij aantekenen dat het onderzoek gedaan is in Hamburg. Het is uitgesloten dat de bron ligt bij één winkel of één restaurant.


Dat de focus nu ligt op komkommers komt doordat de Ehec-bacterie is aangetoond op komkommers die vanuit Spanje naar Hamburg zijn vervoerd. Het BFR zegt dat met die constatering overigens niet vaststaat dat de komkommers ook de oorzaak zijn van de besmetting bij patiënten. Het kan zelfs zo zijn dat de gevonden bacterie van een ander type is dan de ziekmakende lastpost bij meer dan tweehonderd patiënten.

Foto

Of registreer je om te kunnen reageren.