Home

Achtergrond 524 x bekeken

Zorg kiest voor verse producten

Steeds meer zorginstellingen kiezen voor maaltijden met streekproducten rechtstreeks van de boer. Omdat het gezonder zou zijn, versheid gegarandeerd is en doordat het uit de streek komt, hebben bewoners een band met het eten. Ook voor boeren is het gunstig, er wordt een nieuwe afzetmarkt aangeboord.

De Sint Maartenskliniek in Nijmegen nam twee jaar geleden het voortouw. Bij wijze van proef ging de kliniek maaltijden voor de bewoners serveren met producten die uit de buurt en rechtstreeks van de boer kwamen. Met succes. Het beviel zo goed dat de kliniek tegenwoordig alle maaltijden met streekproducten kookt. En door het succes volgden verschillende andere zorginstellingen.

Koen Nouws Keij van Food/Drink Experience deed onderzoek naar het belang van streekproducten voor zorginstellingen. Hij schreef het stuk Vers van de boer, ervaringen met organisatie en beleving van zorginstellingen. Ook hielp hij bij het opzetten van Oregional, een overkoepelende organisatie waarin boeren samen hun afzet aan zorginstellingen regelen.

Volgens Nouws Keij zitten er veel voordelen aan producten rechtstreeks van de boer voor zorginstellingen. Producten zijn echt vers, omdat ze vaak rechtstreeks van het land in de keuken van de instelling belanden. Bovendien zou het gezonder zijn. Uit een pilot-onderzoek van Wageningen UR blijkt dat bewoners van verpleeghuizen meer eten en zich prettiger voelen als ze een aangepaste maaltijd aangeboden krijgen. Verder onderzoek hiernaar begint dit jaar, uitgevoerd door Wageningen UR en TNO, ondersteund door het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie.

Ook in de kosten zitten er voordelen voor de zorginstellingen. Doordat er vrijwel alleen met seizoensproducten word gewerkt, is er inkoopvoordeel. Bovendien wordt er bespaard op transportkosten doordat de producten een korte afstand afleggen.

Dat neemt niet weg dat een maaltijd wel duurder is met ingrediënten uit de streek en rechtstreeks van de boer. Bij een berekening op basis van de situatie in een Brabantse zorginstelling blijkt dat een maaltijd met reguliere producten € 5,75 euro kost en met producten rechtstreeks van de boer € 6,07 euro. Maar volgens onderzoekers weegt het overige voordeel op tegen de iets hogere kosten per maaltijd.

Er zit niet alleen voordeel aan gezondsheids- en economische aspecten. Cliënten van een zorginstelling hebben vaak een sterke binding met hun regio. Dat wordt versterkt als ze streekproducten voorgeschoteld krijgen. Zorg­instellingen hopen op deze manier ook nieuwe cliënten binnen te halen, die zich goed kunnen vinden in het beleid van de instelling op gebied van de maaltijden.

Het voordeel ligt niet alleen bij de zorginstellingen. Ook voor boeren is het gunstig. Zij kunnen een nieuwe afzetmarkt aanboren. Dit zal in de meeste gevallen niet de grootste markt zijn, maar door aan meerdere partijen te leveren, heeft de boer een risicospreiding.

De afzet zal lang niet zo grootschalig zijn als wanneer er bijvoorbeeld aan een veiling geleverd wordt. Het gaat in de meeste gevallen om kleine hoeveelheden. Maar er valt over het algemeen wel een hogere marge te behalen, omdat veel kosten, zoals het transport, wegvallen. Volgens Koen Nouws Keij ligt het voordeel tussen de 5 en 20 procent.

In 2007 werd voor het eerste De Week van de Smaak gehouden. In 2008 startte in die week de Mooie Maaltijd, een project waarbij meer dan tweehonderd zorginstellingen in het hele land een speciaal menu presenteerden met extra aandacht voor vers eten, streekproducten en biologische producten.

Afgelopen jaar zijn steeds meer boeren en zorginstellingen geïnteresseerd geraakt in een samenwerking. Koen Nouws Keij verwacht dat in de toekomst er steeds meer samenwerking op dit gebied zal ontstaan.

Rechtstreekse inkoop bij de boer

Enkele tientallen zorginstellingen nemen inmiddels rechtstreeks producten af bij de boer. Een nog groter aantal doet dit op incidentele basis, maar steeds meer zorginstellingen willen structureel maaltijden bieden met producten vers van de boer.

In de regio Nijmegen leveren dertig boeren structureel producten. Nog eens zeventig boeren leveren incidenteel. In Groningen gaat om vijftig boeren, in het Groene Hart zijn het er twintig en in Overijssel vijfentwintig boeren.

Een zorginstelling in Groningen wil alle maaltijden samenstellen met verse streekproducten. Dat komt neer op 2.800 maaltijden per dag. Op jaarbasis is daarvoor 100 ton aardappelen en 25 ton soepgroente nodig.

In het hele land worden nu afzetorganisaties opgezet van waaruit boeren gezamenlijk kunnen gaan leveren. Volgens Koen Nouws Keij van de Food/Drink Experience is dat noodzakelijk, omdat het voor een individuele boer bijna niet te doen is om de complete afzet zelf te regelen.

Foto

Kelly Lubbers

Of registreer je om te kunnen reageren.