Home

Achtergrond 262 x bekeken 1 reactie

Tot 500.000 ton duurzame soja in 2011

Nederland is een voortrekker in het gebruik van duurzame soja voor veevoer. Maar hoewel Nederland een grote veevoerproducent is, is deelname van andere landen onontbeerlijk om resultaat te boeken. Agustin Mascotena, secretaris-generaal van de ronde tafel voor verantwoorde soja RTRS is op tournee om medestanders te vinden. ”Het is vooral een voorbeeld.”

In 2011 komt het eerste volume gecertificeerd duurzame soja vrij. Het is een gevolg van jarenlange onderhandelingen binnen de ronde tafel voor verantwoorde soja (RTRS). Secretaris-generaal van de RTRS is de Argentijn Agustin Mascotena, die opgroeide op een voor Zuid-Amerikaanse begrippen kleine boerderij van 400 hectare. Mascotena werkte voorheen bij een fabrikant van zaaizaad en het bekende handelshuis Louis Dreyfus. Mascotena bezoekt momenteel Nederland, waar hij hoopt meer leden te werven en kritiek van maatschappelijke organisaties te weerleggen.

Wat zijn de doelen van de RTRS voor het eerste jaar en daarna?
”In 2011 moet de droom aanraakbaar worden. Dan praat je over een gecertificeerd volume van misschien 250.000 tot 500.000 ton. Een druppel in de oceaan, want de wereldmarkt is circa 250 miljoen ton groot. Misschien dat Nederlandse bedrijven wel goed zullen zijn voor 85 procent van de aankopen. In 2012 willen we toe naar 1 tot 1,5 miljoen ton en in 2013 3 miljoen ton. Een einddoel heeft de RTRS niet. Het is ook vooral een voorbeeld: je kunt duurzaam en winstgevend produceren. Dan volgt men vanzelf, al dan niet gecertificeerd. Als er maar een einde komt aan ontbossing, vernietiging van biodiversiteit en sociale misstanden.”

Is het een probleem dat veel grote landen het laten afweten?
”De Nederlandse focus is logisch. Van het sojaschroot wordt 98 procent verwerkt in veevoer. In die sector ligt dus duidelijk een grote verantwoordelijkheid. Omdat Nederland een belangrijke veevoerproducent is, én een belangrijke doorvoerhaven van veevoergrondstoffen in de EU, is het een goede zaak dat Nederland voortrekker is. Met alleen de Benelux komt de RTRS echter niet ver genoeg. Het is daarom van belang meer partijen in het proces te betrekken. We zien ook goede kansen in landen waar al langer veel aandacht is voor duurzaamheid, zoals Duitsland en Zwitserland. In deze landen, en ook in Frankrijk, voel ik nog wel veel scepsis. Men stelt vast dat de RTRS geen positie inneemt op het dossier van genetisch gemodificeerde organismen. De RTRS is neutraal, terwijl zij juist fel tegen zijn. Nu heeft de RTRS een module ontwikkeld voor RTRS-gecertificeerde soja die ook GMO-vrij is, en hopen het ijs te breken.”

En de VS dan, als grote sojaproducent en Azië als grootste producent en consument? Zou de opkomst van China de behoefte in Zuid-Amerika om ”duurzaam” te produceren voor Europa kunnen ondermijnen?
”Ah, de VS, dat ligt nog ingewikkelder. Europa importeert op jaarbasis zeker 30 miljoen ton veevoer waarvan trouwens 12 miljoen naar Nederland gaat, maar eigenlijk is de VS de grootste verwerker. Eigenlijk vinden de Amerikanen dat ze per definitie voldoen aan alle duurzaamheidscriteria. Daarom hebben ze weinig zin mee te werken aan een betaald certificeringschema. Het is voor ons echter gelijke monniken, gelijke kappen. Wel kijkt de RTRS of het mogelijk is een soort deal te sluiten met Amerikaanse producentenorganisaties. Het is waar dat China de grootste consument en een steeds grotere importeur van soja is. Ook India is van toenemend belang. Toch denk ik niet dat de Chinese vraag de RTRS-principes ondermijnt. Boeren doen in de eerste plaats zaken met Cargill, ADM of Louis Dreyfus. Ze denken niet: oh, de Chinezen kopen genoeg en geven niks om duurzaamheid, dus laat die certificaten maar zitten. Ze luisteren naar de grote handelshuizen en die zijn net als de belangrijke voedingsconcerns vrijwel allemaal lid van de RTRS. Voor die voedingsconcerns geldt ook dat ze niet publiek kunnen aankondigen over te gaan op duurzame palmolie en soja en dat vervolgens maar op één markt waarmaken. Ze brengen dus het duurzaamheidsdenken naar India en China.”

Wat krijgen boeren extra betaald voor hun duurzame soja?
”Een premie wil ik niet noemen omdat deze voortkomt uit het spel van vraag en aanbod. Het wordt hoop ik een premie die ook aantrekkelijk is voor kleine boerenbedrijven. Als de premie 2 dollar is en je hebt 200.000 ton productie, dan verdien je 400.000 dollar. En als je een grote speler bent, voldeed je vermoedelijk al aan veel voorwaarden. Je arbeid is op orde, je weet hoe herbiciden aan te wenden en ontbost meestal niet stiekem ’s nachts een paar hectare. Een deel, hoewel minder dan 3 procent, heeft al een ISO14000 certificaat. Een boer met 200 ton voor de markt moet veel meer dure aanpassingen doen en krijgt daar maar 400 euro voor. Om duurzaamheid te bevorderen zijn juist de kleintjes nodig. Bij die armste boeren proberen we de RTRS-criteria te koppelen aan een algemeen professionaliseringsprogramma. Zo kan men de productie per hectare opvoeren en uiteindelijk aan deelname verdienen. In India werkt de RTRS daarvoor samen met Solidaridad.”

Volgens sommige NGO’s gaat de ontbossing ondanks de certificering gewoon verder. Het zou met de middelen die u daarvoor heeft onmogelijk zijn alle boeren te controleren op hoe ze omgaan met gewasbeschermingsmiddelen, kunstmest, arbeid en de natuurlijke omgeving. Ook hoeft men aanvankelijk niet aan alle voorwaarden te voldoen.
”De boodschapper is best belangrijk in deze kwestie. Kleine NGO’s zijn inderdaad sceptisch maar de grote, ik noem bijvoorbeeld WWF, doen mee. Het is natuurlijk niet makkelijk in grote landen als Brazilië en Argentinië de controle te houden, maar de RTRS controleert alle certificeringsinstanties die mee willen doen. Dat zijn nu Schutter, SGS en Control Union. De boeren en handelshuizen betalen daar in totaal 30 cent per ton voor. Deze instanties gaan elk jaar iedere boerderij langs en rapporteren grondig. De controles zijn inderdaad wel aangekondigd. Vijftien dagen voor de audit wordt deze bekendgemaakt, maar onze controleurs zijn niet gek. Het is waar dat boeren de tijd krijgen te voldoen aan de 99 voorwaarden. In het eerste jaar hoeft men feitelijk alleen de wetten in eigen land te respecteren. Zo maken we het programma toegankelijk. Ach, er zal bij deelname van duizenden bedrijven wel eens wat misgaan. Daarvoor geldt dat de RTRS moet hameren op goede communicatie, communicatie en nog eens communicatie. Openheid is essentieel en burgers moeten begrijpen dat een enkele oplichter in ons ledenbestand onvermijdelijk is.”

Verreweg het meeste sojaschroot wordt gebruikt in het veevoer. Volgens sommigen is soja-olie zelfs feitelijk het bijproduct. Is gewoonweg minder vlees eten of de bevolkingsgroei afremmen geen betere optie dan de sojaproductie te verduurzamen?
”Voor een rundvleesverslindende Argentijn is het misschien moeilijk voor te stellen, maar ik denk dat mensen wel individueel minder vlees zullen eten. Bewuste mensen zullen meer plantaardige vetten direct tot zich nemen of soms in plaats van vlees vis eten. Maar de wereldbevolking groeit nu eenmaal, waardoor uiteindelijk toch weer meer vleesproductie noodzakelijk is. Zo kunnen we ook wel hopen dat de wereldbevolking niet groeit, maar zelfs al remt deze af, we gaan toch toe naar 9 miljard mensen. Het zijn harde feiten en daar kunnen we beter mee werken in plaats van ze weg te wensen.”

Foto

Eén reactie

  • no-profile-image

    Tjerk Dalhuisen

    Probleem met de RTRS is dat de criteria heel weinig voorstellen. Massaal gebruik van pesticiden wordt niet beperkt, sproeien met vliegtuigen vlakbij (en boven) woongemeenschappen mag gewoon. Ontbossen tot 2009 was geen probleem, ook vanaf nu mag in de meeste gevallen nog ontbost worden voor 'verantwoorde' soja. Alleen natuurgebieden worden ontzien, maar daar mag je toch al niet ontbossen. Stel je voor dat je vlakbij zo'n sojaveld woont, jij en je kinderen na elke bespuiting ziek worden, je huisdieren doodgaan, de groente in je moestuin doodgaat... Lekker 'verantwoord'. Nee dus, de 'verantwoorde soja' van de RTRS is pure oplichting. Zie voor veel achtergronden en een boeiend animatiefilmpje www.gifsoja.nl

Of registreer je om te kunnen reageren.