Home

Achtergrond 173 x bekeken 26 reacties

Europees landbouwbeleid: gemeen of schappelijk? - Discussieer mee!

Binnen de EU is een gemeenschappelijk landbouwbeleid. Maar de Europese gedachte verliest aan glans. Hoe belangrijk is Europa voor u?

Markten zijn opener dan ooit en opkomende economieën zijn zowel interessante afnemers voor Europese landbouwproducten, als serieuze concurrenten. Als Europa nog mee wil spelen op het wereldtoneel, moet er niet gedraald worden. Goed dus, dat er een landbouwbeleid is dat boeren in alle EU-landen op dezelfde manier behandelt. Zo voorkomen we dat we binnen de EU het ene land boeren ondersteunen en het andere niet. We zorgen ervoor dat onderlinge concurrentie zo eerlijk mogelijk gaat. Het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) helpt bij het handhaven van een gelijk speelveld.

Grote verschillen binnen EU

Maar die Europese gedachte brokkelt af. De huishoudboekjes van lidstaten zijn te verschillend, en dat valt extra op in tijden van crisis. De PVV van Finland, genaamd 'Echte Finnen', spreekt hardop uit wat velen denken: we willen niet de rekening betalen voor spilziek Griekenland en Portugal. Frankrijk en Italië liggen openlijk in de clinch over de Tunesische vluchtelingen. Minister Kamp wil Roemenen en Bulgaren wegsturen nu dat nog net kan, ook al staan tuinders te springen om ze in te zetten voor de aardbeipluk. En dat de Oost-Europeanen duizenden kilometers van huis wél, en Nederlanders naast de deur níet willen aarbeien plukken voor dat loon, geeft al meteen aan dat het speelveld misschien toch niet zo gelijk is?

GLB-onderhandelingen

Ook binnen de onderhandelingen over het GLB is die spanning tussen landen merkbaar. Het ‘zuiden’ en de nieuwere, oostelijke lidstaten kiezen voor protectionisme en hogere inkomenstoeslagen voor de vooral kleinere boeren. Vanuit de noordelijke staten geldt veel meer het uitgangspunt dat de interne markt spelregels moet bevatten waarbinnen een marktevenwicht kan ontstaan. En vooral wil iedere lidstaat een zo groot mogelijke punt van de GLB-taart veiligstellen voor eigen boeren. 'Eigen boeren eerst dus', want alleen boeren uit de eigen lidstaat dragen bij aan de landseconomie.

Denken we per lidstaat of Europees?

Iedereen aan de GLB-tafel is zo druk met het voor eigen land bemachtigen van een stuk van die taart, dat het soms lijkt of niemand nog kijkt naar de best denkbare oplossing voor Europa als geheel. Als voorbeeld: Nederland breekt zich het hoofd over hoe de concurrentiekracht te vergroten - men verwacht 15 procent groei in zuivelproductie - en tegelijkertijd te voldoen aan de oorverdovende roep van de Nederlandse maatschappij om verduurzaming.
Is het denkbaar dat de concurrentiekracht van Europa als geheel goedkoper vergroot kan worden, als groei wordt verspreid over een groter areaal, bijvoorbeeld in centraal- en Oost-Europa?
Terwijl we bakkeleien over 55 miljard per jaar van het GLB, en onder veel gepalaver is besloten dat voor een nieuw steunfonds voor de zwakke landen, waaronder Portugal, €500 miljard opgehoest moet worden. Penny-wise and pound-foolish?

Discussieer mee

Wat antwoordde u bij bovenstaande peiling, en waarom? Discussieer hierover mee!

Foto

Laatste reacties

  • no-profile-image

    Han

    Josien. We zullen ons moeten neerleggen bij de gedachte dat Europa bestaat uit uit vele zelfstandige eenheden, staten, met een eigen identiteit en taal.Deze zullen ons verhinderen 1 beleid te voeren. Het hemd is nader dan de rok. Tot nu was 1 beleid zgn. mogelijk en wel landbouw, maar de rest is nog zover uit elkaar dat die ene gezamelijke noemer een fars is. Het is in de geschiedenis nooit gelukt om van bij elkaar geveegde naties een duurzaam geheel te maken. Welke ideologie zou dat nu dan wel voor elkaar krijgen?

  • no-profile-image

    josien kapma

    Het hemd is nader dan de rok, maar binnen een gemeenschappelijk landbouwbeleid wordt op dit moment meer ruimte gemaakt voor de streek, de regio. Dus het zou best moeten kunnen. Mijn gevoel is dat wie A zegt ook B moet zeggen, dus nu ook op het gebied van voedselverwerking meer samenwerken. Meer hierover is ook door boeren en buitenlui gezegd tijdens de #guusnet twitterchat, zie hier: http://www.bit.ly/jrPmdr

  • no-profile-image

    Han

    Josien als Europa niet meer wordt dan één Landbouwmarkt, zonder dat de andere sectoren aan bod komen, zal het hele Europa een flop worden. Op dit moment tekenen de eerste breuken zich af, Griekenland wenst langer te doen over zijn reorganisatie. Het gevolg is dat de Rijke landen langer in financiele onzekerheid zitten, maar tevens zullen de andere arme euro landen ook hun doelen bijstellen en vragen om een termijn verlenging. Wat te denken van de niet euro landen? Waarom zijn zij tweede rangs Europeanen? Waarom meerdere systemen voor sociale zekerheid in één Europa? Europa is niet in staat met één mond te spreken als het over buitenlands beleid gaat. Er een roep is om de grenzen weer in ere te herstellen vanwege *****. Hoe wil jij hier ooit één land met één beleid van maken. Zullen de rijken bereid en in staat zijn nog meer in te leveren ten bate van de armere landen? Helaas ik kan hier niet erg positief op antwoorden.
    We zullen Europa moeten bekijken als een politiek economische eenheid als we wat willen en niet als 27 landen met hun eigen identiteit waar alleen LANDBOUW een éénheid moet zijn. Hoe kan landbouw één zijn in een Europa, waar arbeidvoorwaarden en lonen totaal verschillend zijn om nog maar te zwijgen van het sociale systeem. Ik zie hier de zoveelste herhaling van de geschiedenis.

  • no-profile-image

    Huib Rijk

    Een van mijn idolen, Sicco Mansholt, stond aan de wieg van Europa, niet alleen voor de landbouw, maar ook als organisatie. In de biografie van J. van Merriënboer (en in De Graanrtepubliek - beiden fantastische boeken) wordt er verteld over het enthousiasme van de begintijd. Dat is weggeëbd (al toen De Gaulle ontwikkelingen ging afremmen). Dat is feitelijk een normaal verschijnsel voor zo'n organisatie. Het neemt niet weg dat er enorm veel bereikt is. En dat in iets meer dan 50 jaar! Zowel op landbouwgebeid als daarbuiten. Hoe zou het er over 100 jaar uit zien?

  • no-profile-image

    natuurboer

    Huib, je moet wel een heel erg economisch gedachte hebben om Sicco Mansholt te gaan idoleren. Sicco liet na WOII de paarden vervangen door tractoren. Minder paarden betekende ook dat er minder landbouwgrond nodig was voor de teelt van paardenvoer. Zodat er aan de andere kant meer landbouwgrond beschikbaar kwam voor consumentenvoeding. En zodoende, hoe is het mogelijk, ontstonden in de vorige eeuw de boter- en graanbergen. Die boter- en graanbergen worden een economische aangelegenheid genoemd. Maar met de afname van het aantal paarden in Europa konden die boter- en graanbergen eerder een teelttechnische aangelegenheid worden genoemd. Trouwens tegenwoordig missen we die paarden als bodemverbeteraars. (paardenmest met een hoog organische stofgehalte). De beste landbouwgronden in mijn omgeving zijn die gronden welke vroeger in eigendom waren van de stoeterijen/paardenfokkers. Met het vervangen van de paarden door tractoren vond Sicco de economie blijkbaar belangrijker dan de bodemvruchtbaarheid. Bij mij is dat net andersom. Zeg ook maar eens hoe we tegenwoordig (zonder paardenmest) de bodemvruchtbaarheid op peil kunnen houden.

  • no-profile-image

    Han

    @Natuurboer. Mooie gedachte om de eigen energie voorziening met paardevoer aan te halen. De circel wordt nu weer gesloten door biobrandstof te verbouwen op boerenland. Was haver en gras voor paarden iets anders dan hernieuwbare energie voor het landwerk?

  • no-profile-image

    natuurboer

    Han, hoe zal het verschil aantoonbaar zijn zijn tussen biobrandstof en paarden. Voor een vergelijking tussen die twee rijst dan de vraag hoeveel energie stop je in een paard en hoeveel energie krijg je dan van dat paard terug. En hoeveel energie stop je in biobrandstof en hoeveel energie krijg je dan terug. Een preciese energierendement voor een paard kan ik niet maken. Maar met biobrandstof uit koolzaad blijkt dat je evenveel fossiele energie nodig hebt om bio-energie te maken dan je aan bio-energie terug krijgt met dus een energierendement van nul komma nul. Qua energierendement zal volgens mij een paard het dan winnen van de bio-installatie. Ook het andere verschil/vergelijk hierin is de productie van paardenvoer en voer voor de bio-installatie. Beide hebben gemeen dat er plantaardige productie moet zijn die aan de voedselmarkt voor de consumenten wordt onttrokken. Wat dat betreft is er eeuwenlang tot aan deze moderne tijd niets veranderd. Vanaf de middeleeuwen tot WOII werd in Europa vanwege de economie en landsbelangen binnen het landbouwbeleid de productie van veevoer in het algemeen en van paardenvoer in het bizonder als prioritiet nummer één beschouwd. (Landbouwbeleid voor voedselproductie voor de consumenten was dan nummer twee.) Alleen in voornoemde tijdsperiode werden er veel paarden gebruikt buiten de landbouw. T.w. transport en legers. Die extra paarden pleegden echter wel een aanslag op het landgebruik, met daarmee minder productie van voedsel voor de Europese consumenten. (Met de productie van biobrandstoffen zal dat ook niet anders zijn.) In de eeuwen die achter ons liggen, met de paardencultuur als hoofdzaak in de samenleving, was productie van veevoer een hot item. Echter met WOII verdween ook de paardencultuur, waardoor in het Europese landbouwbeleid de productie van veevoer naar de achtergrond verdween. Sicco Mansholt hield al weinig rekening met de productie van veevoer, en in het huidige Europese landbouwbeleid is dat nog zo. Het huidige Europese landbouwbeleid stoelt n.m.m. te veel op alleen productie voor de consumenten en te weinig op productie van veevoer. Met de productie van veevoer valt blijkbaar weinig eer te behalen. Eind vorige eeuw heeft Europa met de veevoerproductie al de nodige kwinkslagen gemaakt. O.a. Toetreding Engeland tot de EU en val Berlijnse muur. Dreigende mislukking WTO onderhandelingen is veevoerkwestie. Waar zal je in het Europese landbouwbeleid van vandaag de dag dan de meeste aandacht op gaan vestigen.? Is dat de plantaardige landbouwproductie voor de consumenten of is dat de plantaardige productie voor veevoer. Kiest U maar. Volgens mij zijn in de poll van dit artikel aan de ene kant de "consumentenboeren" als voorstanders van Europa en aan de andere kant de "veevoerboeren" die Europa niet zo zien zitten.

  • no-profile-image

    Han

    Natuurboer. Ik ga met je mee in dezen. De huidige biobrandstof zal het verliezen van het trekdier. Daar komt bij dat een paard nog wel eens een kleintje placht te krijgen een trekker nooit. Is de trekker op dan is het oud roest en blijft in veel gevallen in de brandnetels staan, het paard gaat voor menselijke of dierlijke consumptie het erf af. We zullen dan ook nog raar kijken als we de 9 miljard mensen willen voeden en ook nog alle energie daarvoor nodig zelf willen produceren. Vraag ik me af waar we alle bemesting voor deze teelten vandaan willen halen om van water maar te zwijgen. De notoire optimist zal me wel een zwartkijker vinden en ik zal niet mee maken of ik on- of gelijk heb aan het eind daarvoor is de 9 miljard vermoedelijk te ver in de toekomst gepland.

  • no-profile-image

    josien kapma

    Een meerderheid van 57% zegt 'méér Europa' te willen. Maar uit het achterblijvende aantal reacties ben ik geneigd meer af te lezen dan uit de resultaten van de poll. Klopt het, dat "Europa" helemaal niet leeft onder de lezers? Zijn Europese boeren elkaars concurrent? Mij houdt het bezig. Ik zie ándere kansen voor NL binnen een samenwerkend agriEuropa, dan voor NL in een loshangend Europa.

  • no-profile-image

    natuurboer

    Natuurlijk zijn Europese boeren elkaars concurrent. Alleen aan de afzetkant probeert Europa gemeenschappelijk te zijn, maar aan de productiekant geeft ieder lidstaat haar boeren een eigen/ander speelveld. In Europa is van een gemeenschappelijk/gelijk speelveld voor de boeren dan geen sprake meer. Laat staan of je dan het Europees landbouwbeleid nog wel gemeenschappelijk kunt noemen.

  • no-profile-image

    josien kapma

    natuurboer, Waar probeert Europa samen op te trekken in afzet? ik ervaar het helemaal andersom: afzet apart, terwijl gestreffed wordt naar een gelijk speelveld in productie, (of althans de schijn van gelijkspeelveld in productie opgehouden wordt.)
    Er is gemeenschappelijk marktbeheer en de ene lidstaat mag niet veel meer steun geven aan boeren in vergelijking met andere lidstaten. Echter bij de verwerking en verderop in de keten gaan de concurrentieremmen weer los. Dus ontstaat een wedloop naar goedkope grondstoffen (vanuit de hele EU en wereld).

  • no-profile-image

    natuurboer

    Josien, dat gemeenschappelijk marktbeheer van Europa geeft een paar handvol multinationals de mogelijkheid om de gehele afzet naar de consumenten in Europa te regelen. Waardoor er in Europa afzetbundeling hoog in de keten is onstaan. Naar mijn idee een gemeenschappelijk Europees beleid aan de afzet kant. En waneer zou er sprake zijn van een gelijk speelveld voor boeren.? Dat de lidstaten mekaar op de vingers tikken omtrent steun aan de boeren is wel bekend. Maar ik heb nog gehoord dat ze mekaar op de vingers tikken vanwege de eigen boeren meer of minder belastingen/ lasten te laten betalen. Variatie in belastingbetalen en betalen andere lasten betekent kostprijsverschillen voor boeren. Bovendien lopen de loonkosten, grondprijzen e.a ook nog eens ver uit elkaar binnen Europa. Dan kan Europa wel roepen dat ze naar een gelijkspeelveld streven. Maar ik heb nog geen initiatieven vanuit Europa vernomen die loonkosten, grondprijzen en belastingen voor boeren gelijk gaan trekken. Dat gelijke speelveld voor boeren in Europa mag een nobel streven zijn, maar ik vraag mij af of dat er ooit zal komen.

  • no-profile-image

    Han

    @Natuurboer. Je opmerking over gelijk speelveld is overduidelijk. Het is er niet en komt er niet zo lang de lonen, sociale wetten en belasting wetten nog mijlen ver uit elkaar liggen. @Josien. Welke concrete kansen zie jij voor NL binnen een samenwerkend agriEuropa? Zo lang we twee Europa's hebben een RIJK (hoge lonen +hoog sociaal vangnet) en een ARM (lage lonen+laag sociaal vangnet) zal de landbouw altijd genoegen moeten nemen met het laagste prijspijl in de markt. Het speelveld zal pas gelijk zijn als alle bovenstaande en nog meer items gelijk zijn in de hele EU en zelf daar buiten. Hoe willen we dat bereiken? Moeten de armen op ons niveua komen of dalen wij af naar hun niveau? voor mij is één ding duidelijk zo lang de boeren elkaar als concurent beschouwen, zal het afknijpen door handel en industrie doorgaan. Er zijn mondiaal te weinig handelaren om het oneens te zijn m.b.t. de vraag prijs. Misschien moeten we als boeren wel blij zijn met speculanten, een nieuwe vraag markt.

  • no-profile-image

    natuurboer

    Sorry, maar een correctie op mijn vorige reactie, natuurboer 20:34 lijkt me nodig. Halverwege heb ik geschreven .... Maar ik heb nog gehoord dat ze mekaar op de vingers tikken vanwege enz..... Dat moet zijn: Maar ik heb nog NOOIT gehoord dat ze mekaar op de vingers tikken vanwege enz.

  • no-profile-image

    vd Zanden

    Ach kom nou , kijk eerst eens waar het overgrote deel van alle toeslagen terecht komt De melkveehouderij en de akkerbouwsector DAT zijn de grootverdieners de rest varkenshouders, pluimveehouders , champignontelers enz enz ontvangen 0,00 . dus het verschil is er niet alleen per land .Word tijd dat hier eens verandering in komt of nog beter heel deze poppekast afschaffen toch te gek voor woorden dat een kalvermester 70000 euro ontvangt omdat hij toevallig kalveren laat slachten of een melkveehouder 30000 euro melkpremie krijgt omdat hij toevallig melk leverd

  • no-profile-image

    Han

    @V.d. Zanden. Naastmelkpremie vangt de melkveehouder ook nog eens akkerbouw premie over zijn voedermais en / of graan voor silage. Dit is pas handel 2 X vangen voor één product!

  • no-profile-image

    natuurboer

    Han, het is 3 X vangen. De toeslagen voor de kalvermesters vertalen zich ook nog eens in de prijs van nuka`s en melkpoeders.

  • no-profile-image

    koetje

    Goed zo jongens,verdeel en heers,stink er er maar lekker in.

  • no-profile-image

    een ei hoort

    Ja koetje boe , de waarheid is wel eens vervelend

  • no-profile-image

    W Geverink

    Erg vermakelijk hoe er met het vingertje gewezen wordt. Varkenshouders en pluimveehouders etc ontvangen 0.0 wordt er beweerd. In een reportage op deze site over het installeren van een houtkachel op een pluimveebedrijf staat uitdrukkelijk dat de provincie Overijsel het project met 75000 Euro subsidieerde. Denk ook aan alle stallen die met behulp van WIR premies werden gebouwd. Iemand vertelde me eens om een goede agrarische ondernemer te zijn in nederland is het belangrijk dat er technisch goed gedraaid wordt maar ook dat je een en ander moet weten van wat juridisch wel of niet kan onder andere ivm hoe grijs je kunt gaan met het invullen een subsidieaanvraag. En dan schiet me nog binnen dat in een documontaire op tv een Nederlandse slachterij met behulp van exportsubsidie vlees kon dumpen in Kameroen waardoor de lokale varkensboeren en de infrastructuur er rondomheen volledig werd vernietigd. De slachterij hoefde door de subsidie de kosten van het dumpen niet te verhalen op de boeren wat in zekere zin toch een indirecte subsidie is.

  • no-profile-image

    koetje

    Ja Geverink,u vergeet nog te zeggen dat de intensieve zichzelf op de borst slaande veehouders,volop profiteren van de akkerbouw-subsidies via hun voerkosten.En @Ei hoort erbij wat mij betreft gaat het hele landbouwbeleid op de schop,jij hebt mij ook niet horen zeggen dat het niet de waarheid is.Het is een achterhaald infantiel systeem. De vraag in dit forum is of er Europees meer samengewerkt moet worden,een lachertje,de boeren kunnen in dit kleine landje niet eens samenwerken en blijven maar vingertje wijzen.

  • no-profile-image

    josien kapma

    Het is wel duidelijk uit de discussie. Bij de nieuwe GLB verdeling en na quotumafschaf, respectievelijk 2014 en 2015, zullen de verhoudingen verschuiven. Dat gaat altijd met spanning gepaard. Maar de aandacht gaat steeds uit naar Nederland. Met argusogen wordt gekeken of de varkensboer nu ook een stukje van de GLB taart krijgt.

    Terwijl het ook interessant is te zien wat er Europees gebeurt: hoe zorgen we dat oost en zuideuropa, waar mooie kansen liggen, die kansen kunnen benutten? (zodat er geen noodfondsen nodig zijn).

  • no-profile-image

    koetje

    Ciolos zet toch in op een 2 sporen beleid?Stadslandbouw en wereldmarkt,dat laatste moeten ze dan maar in oost en zuid-europa doen.

  • no-profile-image

    natuurboer

    Josien, welke kansen dan voor zuid en oost Europa. Zuid Europa is me nog te ver weg ,maar met de val van de Berlijnse muur zijn de kansen in Oosteuropa al verkwanseld. De Oosteuropese veehouders werden bij de toetreding tot de EU plotseling geconfronteerd met hogere voerprijzen, omdat de graanprijs van Oosteuropees niveau naar EU niveau werd opgetrokken. Waarna de veestapel in Oosteuropa decimeerde. Ongeveer 10 jaar geleden was ik bij een boeren bijeenkomst waar een hooggeplaatste medewerker van voormalig LNV met een presentatie het GLB voor de komende 10 jaar kwam uitleggen. In hoofdlijnen kwam het hier op neer dat binnen het GLB de bulkproductie ofwel grootschalige akkerbouw in Oosteuropa plaats zou vinden en de veehouderij in Noordwest Europa. (Vandaag de dag dus precies zo als 10 jaar geleden door de EU gepland was.) Na afloop van de presentatie op die boerenbijeenkomst was er gelegenheid aan de zaal om vragen aan die medewerker van LNV te stellen. Maar na een paar vragen uit de zaal kregen we van die medewerker als enige antwoord dat we niet van die moeilijke vragen moesten stellen. Bij mij en meerdere boeren sloegen toen de stoppen door en keerde ik hoofdschuddend huiswaarts...... Zit er dan zo weinig kennis bij landbouwbeleidsmakers en hun medewerkers? Gezien de landbouwpraktijk van vandaag de dag zou je dat denken. Eerst de boel in Oosteuropa verkwanselen en nu smeken om oplossingen. Het moet niet gekker worden.

  • no-profile-image

    Han

    Josien als er mooie kansen liggen in Zuid Europa waarom moet Noord-West Europa dan steunen bij het ontwikkelen van deze kansen. Ja zelfs in de buidel tasten om deze landen van de ondergang te redden. Bedoel je te zeggen dat landbouw nooit ontwikkelen kan zonder steun? Hier zou je wel eens gelijk in hebben, ik heb in het oude Oost Europese blok nog geen landbouwbedrijf zich zien ontwikkelen zonder steun in welke vorm dan ook. Zij zouden alles mee moeten hebben, zat goedkoop land, werkelozen plentie, een vraag markt, goedkope input (machines, kunstmest etc.). Helaas de zonder rente subsidei is er geen Rus of Kazach ja zelfs geen Pool of Hongaar, die aan landbouw begint en die enkele westerling die er begint, komt met goedkoopgeld (eigen) en pikt de krenten uit de pap. Hij teelt nl. die producten die duur zijn op de lokale markt, hij denkt geen moment aan een wereld markt. Nee wil Europa de slag om de markt niet missen, zal de landbouw niet vies moeten zijn van een zekere steun om het ongelijke speelveld iets gelijker te maken. Josien wanneer gaan de boeren de wereld eens als een geheel bekijken en dan zien ze dat de wereld geen eenheidsworst is en dat ze in Europa het onderspit delven als de grote goedkope landen echt tot productie komen. Ik ben het met je eens dat dit senario niet echt positief is en ook niet mag gebeuren, omdat een natie of groep van naties zijn voedsl productie niet aan anderen over mag laten. Doe je dat wel dan wordt als winstgewest beschouwd en wordt langzaam dood geknuffeld. Ik blijf bij mijn standpunt dat Europa een doogegoren kindje is met een waterhaafd, zolang we alleen landbouw en monopolie als speerpunten van ht beleid maken. Maak vaan Europa één economische en sociale eenheid, dan is er een kans op een eenheid maar zolang we zelfs niert me téén mond kunnen spreken over Libië of de Gaza wordt het nooit een éénheid nog intern nog voor de buitenwacht. Wanner zien we met elkaar Europa als MEER dan alleen landbouw.

  • no-profile-image

    Han

    Josien je schrijft; "Kamp wil Roemenen en Bulgaren wegsturen". Nee hij wil Nederlandse Beroepswerkelozen aan het werk hebben. Nu betalen we voor geimporteerde arbeid en tegelijk moeten we beroeps werkelozen betalen voor niets doen. Althans niets doen in de zin van legale arbeid.
    Zo ik jouw zin hierover lees ben jij het geheel oneens met Kamp en dus eens met de werk weigeraars en met de vrijhandels denkers die de door omstandigheden gedwongen werkwillende Roemenen en Bulgaren etc. zien als Handelswaar. We zullen als Natie (NL of EU) onze eigen mensen moeten dwingen te werken voor hun geld zeker als we de huidige crisis niet nog verder willen laten escaleren. Voor Midden Europa zou het goed zijn als de werk willenden in hun eigen land de handen uit de mouwen steken en de productie weer opkrikken. Of levert werken in West Europa meer op dan een eigen boederij / tuinderij in eigen land?.

Laad alle reacties (22)

Of registreer je om te kunnen reageren.