Home

Achtergrond 292 x bekeken

Klimaatpanel IPCC ziet enorme kans in biomassa

Binnenkort komt het klimaatpanel IPCC met een nieuw rapport over hernieuwbare energiebronnen. André Faaij coördineerde het deel over biomassa. Hij stelt dat de mogelijkheden van landbouw sterk worden onderbenut. Biomassa wordt een van de belangrijkste energiebronnen.

Biomassa kan duurzaam in eenderde van de wereldwijde energiebehoefte voorzien. Dat zegt André Faaij, professor ’energie systeem analyse’. Hij is verbonden aan het Copernicus Instituut voor duurzame ontwikkeling, onderdeel van de Universiteit Utrecht.

Afgelopen jaren werkte Faaij aan het hoofstuk over bio-energie in het nieuwe rapport over hernieuwbare energiebronnen en klimaatverandering van het IPCC (het klimaatpanel van de VN) dat binnenkort verschijnt.

Faaij maakte samen met anderen balansen voor voedsel, landgebruik, energie en broeikasgas. De uitkomst is dat biomassa in hoge mate kan bijdragen aan de energievoorziening, zonder te concurreren met voedselvoorziening en zonder dat er oerwoud voor hoeft te wijken. ”In alle scenario’s van het IPCC is er een robuuste vraag naar biomassa”, vertelt Faaij. Hij voorziet vanaf 2020 grootschalige toepassing zonder steun van de overheid en concurrerend met fossiele grondstoffen.

Biomassa, vooral brandhout, is nu goed voor 10 procent, van de energievoorziening. Het aandeel moderne biomassa-energie is nu nog maar 2,5 procent. Daarmee is het overigens wel de grootste duurzame energiebron. De productie kan groeien naar 150 tot 300 exajoule (EJ, zie kader). Dat is de helft van het huidige verbruik en, afhankelijk van het scenario, eenderde van het gebruik in 2050.
Hiervoor is volgens Faaij en volgens het IPCC-rapport ’slechts’ 10 procent van het landbouwareaal nodig: 500 miljoen hectare.

Faaij: ”Dat is een enorm areaal natuurlijk, maar afgezet tegen de 5 miljard hectare die nu in gebruik is voor voedsel, is het een voorstelbaar getal. En, heel belangrijk: het betekent ombuiging van een gigantische geldstroom. Nu gaan die miljarden dollars naar olie, dan naar rurale gebieden.”

Ruim 100 EJ kan komen uit reststoffen van land- en bosbouw en organisch afval. 70 EJ is te halen door energiegewassen te telen op 500 miljoen hectare marginale en gedegradeerde gronden, waarvan er wereldwijd naar schatting 1 miljard hectare zijn. De rest kan via teelt van energiegewassen op evenveel hectares goede landbouwgrond en grasland. Die hectares kunnen vrijkomen als de conventionele landbouw moderniseert. Faaij wijst erop dat de productiviteit in grote delen van de wereld, van Oost-Europa tot zuidelijk Afrika, met vrij eenvoudige middelen fors hoger kan. En dat moet ook, want anders leidt de energieteelt tot areaaluitbreiding, en dat wil het IPCC juist niet.

De beste energiegewassen zijn meerjarige gewassen zoals grassen en bomen. De teelt- én de milieukosten daarvan zijn veel lager dan van bijvoorbeeld ethanolmais. Faaij spreekt van een emissiereductie van 80 tot 90 procent, veel hoger dan de meeste eerste generatie biobrandstoffen. Extra voordeel van deze permanente teelten is dat er veel variatie mogelijk is. Dat maakt het mogelijk rekening te houden met biodiversiteit en landschap.

De EU kan volgens de nieuwe studie een kwart van haar energiebehoefte uit duurzaam geteelde biomassa halen. Voor Nederland is de schatting 10 procent.
Faaij merkt overigens een veel vriendelijker klimaat voor biomassa dan enkele jaren geleden. Hij ziet 2008 als een keerpunt. ”Tijdens de voedselcrisis is een sterke anti-stemming ontstaan, maar sindsdien is dat veranderd.”

Eén ding staat als een paal boven water, volgens hem: de mogelijkheden van de landbouw worden onderbenut.

Duizelingwekkende getallen

Wie studie maakt van de wereld-energievoorziening kijkt niet op een nulletje meer of minder, die denkt in grote getallen. Het huidige wereld-energieverbruik is ongeveer 500 exajoule (EJ), ofwel 500 x 1018 joule. Dit is maar een schijntje (0,02 procent) van wat er aan zonne-energie binnenkomt. Dat is 5 YJ (yottajoule), ofwel 5 x 1024 joule per jaar.

Biomassa is nu goed voor 10 procent van het energiegebruik. Dat is meestal hout, als brandstof in ontwikkelingslanden. Volgens het IPCC is het mogelijk om via biomassa 100 tot 300 EJ te produceren. Dat kan op 500 miljoen hectare goede grond en evenveel marginale gronden, zoals verzilte bodems. De 500 miljoen hectare is 10 procent van het huidige landbouwareaal.

Volgens de FAO is er nu 1,5 miljard hectare akkerbouw en 3,5 miljard hectare weide. 2 procent zou nu in gebruik zijn voor energie, wat duidelijk maakt dat er voor het IPCC-scenario nog enorme opbrengstverbetering nodig is. Modernisering van landbouw is dan ook cruciaal.

Foto

Of registreer je om te kunnen reageren.