Home

Achtergrond 97 x bekeken

Europa breekt zich het hoofd over basispremie voor boeren

EU-toeslagen kunnen niet langer worden gebaseerd op historische rechten; daarover bestaat in Europa consensus. Over het alternatief, een basispremie, nog niet. Ook Bleker is hierover niet helder.

Komt er een Europese basispremie voor boeren of niet? Het is een elementaire vraag in de huidige discussie over het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) na 2013. De vraag dringt zich op nu vrijwel iedereen het erover eens is dat de inkomenstoeslagen niet langer kunnen worden gebaseerd op rechten uit het verleden.

Staatssecretaris Henk Bleker (ELI) is tot nu toe niet duidelijk over wat hij vindt van een basispremie. In een interview met landbouwweekblad Boerderij deze week, profileert hij zich als onomwonden voorstander van de basispremie, met daarbovenop toeslagen (‘top ups’) voor extra prestaties van boeren op het gebied van natuurbeheer, milieu of dierenwelzijn.

Houtskoolschets
Dat standpunt is echter niet in lijn met de geldende kabinetsvisie ten aanzien van het toekomstig GLB: de ‘houtskoolschets’ van Blekers voorganger Gerda Verburg. Daarin wordt niet gesproken van een basispremie. Sterker: de schets gaat ervan uit dat boeren die zich toeleggen op de voedselproductie, zonder ‘maatschappelijke diensten’ te verrichten, in de toekomst geen inkomenssteun meer krijgen.

Minister Verburg wilde destijds al niet toegeven dat niet alle boeren hun steun zouden behouden. Ook Bleker blijft hierover schimmig, in eerste instantie door enige afstand te nemen van de houtskoolschets; in het begin van zijn termijn stelde Bleker dat deze niet langer leidend was. Inmiddels heeft hij, vermoedelijk onder ambtelijke druk, de schets weer omarmd als Nederlandse bijdrage aan het GLB-debat.

Natuurlijk is het lastig te verkopen dat sommige boeren die nu nog wel een Europese toeslag ontvangen, die op termijn niet meer krijgen. Anderzijds heeft het alternatief van een basispremie ook zijn nadelen: die kan, bij een gelijkblijvend of zelfs dalend EU-landbouwbudget, alleen maar laag uitvallen: álle Europese boeren ontvangen dan immers premie, ook zij die daar nu geen aanspraak op kunnen maken. Daarbij is het nog niet eenvoudig om te bepalen wat iemand tot boer maakt.

Hectarepremie
Ook in andere delen van Europa worstelt men met de hervorming van het GLB, de basispremie in het bijzonder. Deze week werd in de landbouwcommissie van het Europees Parlement het rapport van de Duitse christen-democraat Albert Dess besproken. Dess is voor ”een overgang naar een regionale of nationale hectarepremie”; een uniforme basispremie (flat rate) voor de hele EU gaat hem te ver, vanwege de grote verschillen in landbouwstructuur tussen de lidstaten.

Om het GLB te ’vergroenen’ wil Dess het ontvangen van een volledige premie afhankelijk stellen van het uitvoeren van natuur- en milieumaatregelen. Met name op dit punt ontmoette hij kritiek van collega-parlementariërs, die de plannen verwarrend en vaag vinden, zonder zelf met een aanlokkelijk alternatief te komen.

Discussie
Het laatste woord over de basispremie en allerlei extra toeslagen is, kortom, nog niet gezegd. De eerste voorstellen over de gehele EU-meerjarenbegroting vanaf 2014, halverwege dit jaar, zouden wel eens bepalend kunnen zijn voor het verdere verloop van de discussie: geld dat er niet is, kan ook niet worden uitgegeven.

Of registreer je om te kunnen reageren.