Home

Achtergrond 95 x bekeken

Schappen speelbal van de politiek

Ondanks een ruime meerderheid voor het opdoeken van de schappen, beet de Kamer deze week niet door. De goede verhoudingen in de coalitie waren belangrijker.

Het lot van de product- en bedrijfschappen heeft wel wat weg van een Amerikaanse veroordeelde 'on death row': de executie is al aangekondigd, maar gaat op het laatste moment telkens niet door. De Tweede Kamer besloot deze week dat eerst een onderzoek moet worden gedaan naar een alternatieve uitvoering van de taken, die de schappen momenteel verrichten.

Dat besluit is opmerkelijk, omdat er in de Kamer een ruime meerderheid is vóór opheffing van de schappen. Dat was precies de reden waarom oppositiepartijen SP en D66, beide voorstander van opheffing, deze week om een Kamerdebat vroegen; zij willen het ijzer smeden nu het heet is. Echter, een substantieel deel van genoemde meerderheid, VVD en PVV, is een coalitie aangegaan met het CDA, de grootste pleitbezorger van de schappen.

CDA-Kamerlid Ger Koopmans heeft zijn collega-woordvoerders van VVD en PVV, Charlie Aptroot en Ino van den Besselaar, ervan kunnen weerhouden de beëindiging van de schappen er nu door te drukken. Dat zou de verhoudingen binnen de coalitie op scherp zetten, en dat lijkt zo kort voor de provinciale verkiezingen niet raadzaam.

Met het besluit om de taken van de schappen door te lichten en te kijken naar een alternatieve uitvoering heeft de politiek een besluit over het voortbestaan van de schappen weer naar zich toegetrokken. Eerder had de Kamer bedacht om dat vooral te laten afhangen van het draagvlak onder de ondernemers zelf. Dat zou regelmatig moeten worden gepeild, zo werd bij wet vastgelegd.

Die draagvlaktoets was de uitkomst van de vorige discussie in de Kamer over het bestaansrecht van de schappen. CDA en PvdA zagen in de toets een goed middel om tegemoet te komen aan de kritiek op de schappen (die zouden te weinig transparant en democratisch zijn) én om het debat weer wat meer buiten de politieke arena te plaatsen.

Maar de politieke verhoudingen zijn sinds de Kamerverkiezingen, vorig jaar, gewijzigd. Bezetten CDA en PvdA daarvoor nog bijna de helft van de zetels, nu is dat nog maar eenderde. De tegenstanders van de schappen hebben aan kracht gewonnen en kunnen nu met 92 zetels bogen op een riante meerderheid.

Wat ook is gewijzigd is de politieke kleur van de verantwoordelijke bewindspersoon: konden de schappen met CDA'er Piet Hein Donner redelijk gerust zijn op steun vanuit het departement, nu is de liberaal Henk Kamp minister van Sociale Zaken. Kamp houdt zich tot nu toe wat op de vlakte, wat de speelruimte voor de Kamer groter lijkt te maken.

Anderzijds voelt Kamp niet voor politiek haastwerk. Zo wil hij de draagvlakonderzoeken niet 'afraffelen' binnen een half jaar, zoals de Kamer graag zou zien. Ook ziet hij niets in het voorstel van D66, om de heffingen vrijwillig te maken. Ondernemers betalen dan niet langer mee aan regelingen, maar willen er wel van profiteren, hield hij de Kamer voor.

De minister heeft wel de mogelijkheid om de doorlichting van de taken van de schappen in een door hem gewenste richting te sturen. Welke dat is, zal over zes maanden blijken. Dan wordt duidelijk of sprake is geweest van uitstel van executie.

Anne Mieke Ravenshorst

Of registreer je om te kunnen reageren.