Home

Achtergrond 253 x bekeken

Giflandbouw: natuurlijk óf duurzaam? - samenvatting discussie

De samenleving roept om natuurlijker landbouw, terwijl een belangrijk deel van de huidige verbeteringen in de landbouw juist tegennatuurlijk aanvoelt: namelijk meer technologie en meer controle over processen. Verduurzamen in de landbouw willen we allemaal, maar bedoelen we wel hetzelfde? De discussie versterkt het beeld dat we niet hetzelfde bedoelen.

Het dioxineschandaal in Duitsland en een Zembla-uitzending over lelieteelt brachten landbouw weer eens stevig in verband met gif. Is er sinds vorige schandalen dan niks veranderd? Jawel, en de inspanningen van de sector hebben aantoonbaar resultaat voor verduurzaming en risicobeheersing.

Nutriënten zijn kostbaar en verspilling is vervuilend. De zogenaamde cascade, het hergebruiken van nutriënten in steeds iets minder hoogwaardige toepassingen, staat scherp afgesteld in Nederland. Naarmate je lager komt in de cascade, neemt de prijs van grondstoffen snel af, terwijl verontreiniging en risico's toenemen. Daarom zijn kwaliteitssystemen, die processen en verantwoordelijkheden traceerbaar houden, nog verder uitgekiend.

Andere voorbeelden van verduurzaming in de landbouw zijn grondloze teelt, steeds meer van open teelt naar kassen om minder ziektes en plagen te hebben, recycling van nutriëntenstromen en water, slimme combi's met energie uit zon of mest, emissies reduceren door afgesloten stallen, gezondheidsmonitoring op diernivo. In het kort: meer controle, meer afsluiten van de natuurlijke omgeving om minder negatieve impact te hebben, meer technologie. Dat leidt tot een landbouw die duurzamer is, maar niet bepaald natuurlijker oogt. Terwijl dát is wat de samenleving graag ziet…

Meerderheid: we zitten op de goede weg

Er werd 227 keer gestemd op de vraag: ‘Welke kant moet het op met de landbouw? Natuurlijker of juist meer industrieel?’

33 procent denkt dat het toch natuurlijker moet, ook al betekent dat een sterke inkrimping van de landbouw in Nederland.
67 procent denkt dat we op de goede weg zitten met schaalgroei en een meer industriële aanpak. Het kan nog beter, maar professionalisering en onderlinge afstemming in de cascade is duurzaam en uiteindelijk de beste weg.


De reacties in de discussie lopen evenzeer uiteen. 'Wat een idiote tegenstelling!' wordt gezegd, 'natuurlijk is juist ongeveer hetzelfde als duurzaam, het gaat om verminderen van chemische middelen, zo weinig mogelijk invloed uitoefenen op het milieu.' Onno’s voegt dit toe: "Ik denk hierbij aan waterterugwinning, biogas installaties etc. Net zoals in de auto-industrie, continu werken aan verbeteringen." Dit geeft precies de verschillen aan, want de gemiddelde krantenlezer denkt bij duurzame landbouw waarschijnlijk níet als voorbeeld aan de autoindustrie. (Overigens, de autoindustrie verdween uit Nederland en grotendeels uit Europa.)

In de discussie werd terecht vastgesteld dat de huidige trend heus niet alleen tegennatuurlijk is. Er wordt steeds vaker slim gebruik gemaakt van ‘natuur’ (biologische bestrijding, weerbaarheid vee, no tillage, gewasrotatie…. ). En de biologische sector is ook niet tegen moderne technologie. Misschien vallen 'hightech' en 'biologisch' op den duur zelfs wel samen.

Malafide prutsers

Een ander verwijt in de discussie was: Waarom een bedrijf dat malafide met vet prutst, in verband met landbouw brengen, dat is toch slechts een incident? Maar dergelijke 'incidenten' hangen samen met een geïndustrialiseerde landbouw en zorgvuldige cascades van nutriënten. Immers fouten of kwade opzet zijn nooit 100 procent uit te bannen, in de cascade komen ze eerder aan het licht en hebben grotere gevolgen.

In een cascade zijn dus behalve kansen voor verduurzaming, ook grote risico's. De trapjes in de cascade zijn afhankelijk van elkaar en moeten goed samenwerken. Zijn al die borgsystemen behulpzaam om vertrouwen in elkaar te ondersteunen? Of hebben systemen inmiddels de plaats ingenomen van vertrouwen? En gaan de grote afhankelijkheden van een zorgvuldige cascade wel samen met een vrije markt?

Landbouw op menselijke maat

Een deel van de reageerders staat een gedifferentieerde, op menselijke maat gedimensioneerde landbouw in Nederland voor. Volgens Leo gaat de huidige weg ‘hoe dan ook leiden tot nog verder gaande vergiftiging, vermesting en verwording van de secundaire én primaire leef- en productieomstandigheden. Daarom pleit ik voor matiging van de productie ten behoeve van een verbetering van de kwaliteit voor kleinere markten. En om daarvan de rentabiliteit te verhogen en zeker te stellen lijken mij kleine coöperatieve samenwerkingsverbanden een juiste organisatievorm om duurzame doelen te bereiken.’

Een trend naar differentiatie en meerwaarde via biologisch of natuurlijker wijze produceren is duidelijk aanwezig. Of het blijft bij een aandeel van de huidige 5 à 10 procent, of fors doorgroeit om de mainstream te worden, daarover verschillen de meningen. De trend naar meer industrieel is namelijk óók heel sterk, niet alleen zijn markten en systemen er op ingesteld, ook consumenten.

Als je vraagt: moet de landbouw verduurzamen?, zegt iedereen ja. Maar als je nadenkt over wat dat betekent, zijn er nogal grote verschillen. We moeten die afwegingen, die dilemma's heel duidelijk voor ogen hebben, als sector, en ze voorleggen aan de samenleving. Er zijn grote krachten richting 'industrialisering' van de landbouw. Dat is ook duurzaam, in elk geval is het zo uit te leggen. Maar het is voor niemand duidelijk of we dat echt willen en waarom.

Aantal reacties en stemmen

Er is 227 keer gestemd. Er is110 keer gereageerd.
De volgende personen deden mee aan de discussie: Hendrik de broer van Gait, Ane; Sam, Polder; Han, Meshovsk; Onno, Kiev; Paul Jansen, Aalten; Piet Slingerland, Midden-Europa; Huib Rijk, Biddinghuizen; Leo van den Bergh, Druten; Koetje, Boe; Natuurboer, Friesland; Sybren, Sunnyside USA; Red Overall, Rotterdam.

Foto

Of registreer je om te kunnen reageren.