Home

Achtergrond 1131 x bekeken 8 reacties

Geitenproject wordt iets heel anders

Ik moest een project gaan leiden om kasjmier te winnen. De bevolking lachtte me bijna uit. De financier krijgt nu meer waar voor zijn geld, en het helpt de plaatselijke boeren veel meer.

Wereldvoedselorganisatie FAO vroeg me te helpen bij de formulering van wat de verantwoordelijke al een ‘kasjmier-project’ gedoopt had. Kasjmier is zacht onderhaar van bepaalde geitenrassen. Waarschijnlijk kreeg het project zijn naam omdat deze man zelf een paar van die geiten om zijn huis in Zwitserland heeft lopen.
Het project moet plaatsvinden in het meest afgelegen deel van Tadzjikistan, op de grens met Kirgizië, China, India, Pakistan en Afghanistan. Met 38.000 vierkante kilometer en 16.000 mensen in zes dorpen is het daar niet bepaald overbevolkt. Er groeit weinig: het is een semi-aride woestijn op grote hoogte.
In september verwacht je daar nog redelijk weer. Ik kwam aan in Murghab na een spannende vlucht van een uur in een Antonov 28 fourteen seater. Daarbij dacht ik een paar keer dacht dat het vliegtuig de col van 7.000 meter niet zou halen. Daarna volgde nog een zes uur durende rit in een oude Toyota-Landcruiser. In Murghab bleek het ’s nachts op 3.600 meter in september al 10 graden te vriezen en de kachels waren nog niet aan.

Waar zijn de geiten?

Ik verwachtte overal geiten te vinden, maar zag meer yaks en schapen. Uiteindelijk werd me duidelijk dat van de 50.000 kleine herkauwers niet meer dan 30 procent geit was. Bij nadere inspectie van de dieren hadden veel geiten angorawol en geen kasjmier. Dat is het resultaat van vele jaren kruisen met angora-geiten gezonden door de centrale Sovjet-planning.
Kasjmier kan het best uit de geit gekamd worden als die begint te ruien in het voorjaar. Dan houd je een lange vezel. Scheren en dan scheiden verpest de lengte met een paar millimeter, iets wat al kritisch lijkt te zijn. Met twee keer kammen haal je gemiddeld 100 gram kasjmier uit de geit. Dat is tussen 20 en 30 dollar per kilo waard.

De boeren vertelden me dat ze dit jaar voor angorawol 3 tot 4 dollar per kilo van Chinese handelaren hadden gekregen. Daarvan zit 1 tot 1,5 kilo op een geit, dus wie gaat dan op kasjmier fokken? Geitjes van vijf tot zes maanden doen 30 à 40 dollar, de melk van de geit is verwerkt ongeveer 10 dollar per lactatie waard, dus die 2 tot 3 dollar per jaar met veel kammen steekt daar magertjes bij af. Nee, van dat kasjmier worden de mensen in dat afgelegen gebied niet veel wijzer.

Schapen melken om dode lammeren te voorkomen?

Ik ging maar weer thee drinken in hun tenten en stelde vragen over het hoe en wat van hun veehouderij. Dan komen bijzondere verhalen los. De president gaf China onlangs 90.000 hectare van de beste weidegrond. Daarbij moet je je niet iets groens voorstellen, maar een gebied met een paar meer sprieten dan de rest, dus belangrijk in de jaarlijkse trek. Men is bang dat dit het begin van het einde betekent voor deze Kirgizische herders, die nog steeds met hun tenten tussen de zomer- en winterweiden trekken.

Verder blijken dieren die voor het eerst lammeren of kalven in het laatste deel van de dracht veel te verwerpen. Dat kan duiden op brucellose. En als de boeren hun schapen niet melken, dan vallen veel lammeren na een paar weken opeens dood neer. Het bloed? Voer koopt de bevolking niet aan, want het transport naar dit afgelegen gebied is vreselijk duur. Er zijn geen veemarkten, maar handelaren die met meel, olie, thee, zout en suiker langskomen en wel willen ruilen. Het gezegde ‘waar twee ruilen, moet er een huilen’ doet hier ook opgeld. Lammeren brengen in meelequivalenten maar 70 procent op van wat ze kunnen opbrengen als de Kirgiezen ze zelf direct in de hoofdstad verkopen en meel en andere benodigdheden van daar mee terugbrengen. En dan zijn de transportkosten al verdisconteerd. Maar ja, dan moet je georganiseerd zijn en samen willen werken want 10 tot 20 lammetjes vullen geen Kamaz-truck.

Nieuw project: terug naar de basis

De droom van de meneer door wie ik ingehuurd werd van een project dat iedereen aan kasjmier-geiten helpt, alle vrouwen aan het spinnen en sjaaltjes weven waardoor hun leven verbetert is ‘een beetje’ veranderd. Aandacht voor de promotie is nodig, evenals ondersteuning van privé-veeartsen zodat er fatsoenlijk tegen alle te voorkomen ziektes geënt gaat worden, inclusief een vaccinatiefonds om het eerste jaar het hele vaccinatiepakket te kunnen voorfinancieren. Er komt ook een programma voor weidebeheer, centrale aankoop van veevoer van buiten het gebied en kleinschalige irrigatie voor verbouw van wat gras voor hooiwinning (iets anders groeit er niet op deze hoogtes) en activiteiten om de vermarkting van álle producten te verbeteren. Het blijft dus niet alleen bij het verbeteren van de afzet van het kasjmier van die 10 procent van de geiten à raison van 100 gram per geit, dus niet meer dan 150 kilo in totaal per jaar.

Het ombouwen van het oude kolchoz-samenwerkingsverband naar een meer democratische en iedereen dienende boerenorganisatie zal nog de meeste moeite kosten, want dat is niet een kwestie van wat geld ertegenaan gooien. Dat is afhankelijk van de wil van de Kirgiezen die hier wonen om samen hun problemen aan te pakken. Zoiets is essentieel voor mensen die in zo’n geïsoleerd gebied wonen. Alleen dan kunnen ze zich wapenen tegen oprukkende buitenstaanders, of dat nu politici zijn die hun weiden verkwanselen of handelaren die een slaatje uit deze mensen willen slaan.

Foto's: Anton van Engelen

Foto

Laatste reacties

  • no-profile-image

    Han

    Hoi Anton. Hier ligt weer een leuke uitdaging. Hoe maak je in dit afgelegen gebied een "nieuwe" sociale structuur, die weerstand kan bieden aan de >bet< weters uit de stad. Hoe krijg je hier voldoende water voor irrigatie gedurende het groeiseizoen? Of willen wij >westerlingen< deze mensen uit hun eigen >wereld< halen, omdat wij onze >groei economie< moeten voeden met goedkope producten en nieuwe afzet moeten creeëren voor onze hebbe dingetjes?

  • no-profile-image

    Anton

    Hoi Han,
    Nee, alleen water harvesting en herverdelen over kleine plotjes en hopen dat het een paar keer regent en er wat extra hooi gemaakt kan worden. Het gebied is zo marginaal, dat het vroeger alleen zomerweides waren voor Kyrgiezen uit Kyrgyzstan. Tijdens Soviet tijd als buffer tegen China hebben ze er mensen permanent gesettled, die toen door het bewind ondersteund werden maar nu na de onhankelijkheid als minderheid het maar moeten uitzoeken. Ik hoop dat ze georganiseerd betere prijzen voor hun producten kunnen krijgen: klein slachterijtje voor lammeren en in de stad verkopen als regionaal product, yak vlees als specialiteit promoten en hopen dat ze met zelfde hoeveelheid vee meer gaan verdienen door minder sterfte, snellere groei en betere prijzen. Er zijn al dorpsraden, die redelijk democratisch zijn maar alleen sociaal economische zaken regelen, ik hoop dat we heel geleidelijk ook productiezaken kunnen toevoegen aan het takenpakket. En..ik hoop dat ze met hun tenten blijven trekken, want dat is in dat gebied de enige manier om de magere vegetatie te ontzien. het is een overzichtelijk aantal mensen in slechts 6 dorpen. Op hoop van zegen!

  • no-profile-image

    Han

    Anton. Hebben deze mensen op termijn enig recht van bestaan of trekt de jeugd richting steden? Toen ik je opmerking over Yak vlees las, kwam het me op om als dit echt een specialiteit is het richting Moskou of Almaty te transporteren. Gaat dit niet in bevroren staat dan als Punigan (gedroogd vlees) de manier die de indianen ook toepasten. Amerika heeft dit droge bison recept toegepast op beef en als borrelhap in de schappen liggen. Voor jouw als pionier zal het verkopen in de rijke wereld geen punt zijn.

  • no-profile-image

    Anton

    Vlees grenzen over krijgen hier is niet makkelijk. Ik dacht meer aan eerst maar eens de prime cuts van jonge stieren te vermarkten als gekoeld vacuum verpakt aan restaurants/hotels in de hoofdstad. Nu gaan de yaks naar de worst fabriek op 400km: toch maar eens kijken of een deel van een karkas daar voor meer geld te vermarkten is. Ja, ik denk dat er een toekomst is voor de jeugd om betrokken te worden in het toerisme, wat opkomt, maar voornamelijk in handen is van operators in de hoofdstad. Voorlopig wonen de mensen daar nog, misschien wordt het ooit een wereld erfgoed natuurreservaat en gaan de mensen er in ieder geval tijdens de winter uit en mogen 's zomers "traditioneel" met hun tenten er nog wat rondtrekken: een van de laatste gebieden met sneeuw luipaarden, Marco Polo schapen en nog wat andere rode lijst soorten.

  • no-profile-image

    Willem van den Akker

    Hoi Anton en Han,

    Het is heel erg leuk om over de toekomst van zulk een gebied te filosoferen maar ik zie het toch als verspilde energie. Ik heb eens op de landkaart zitten kijken en het lijkt me het meest afgelegen gebied ter aarde. Voor buitenlanders, uit Kyrgizie, zelfs beter te bereiken als voor Tajieken! De mensen die er wonen zijn er kunstmatig terecht gekomen en ik geloof echt niet dat jonge mensen van daar er enige heil in zien daar te blijven. Ze zullen vertrekken als ze maar enigszins de kans hebben. En nog gelijk hebben ook. Blijft een mooi natuurgebied over.
    Het was natuurlijk wel weer een avontuur om daar in zo'n gammel vliegtuigje te komen, en maar zien hoe je weer terug kon.
    Groet, Willem.

  • no-profile-image

    Anton

    Beste Willem,
    Ik ben het met je eens dat het er niet op lijkt dat de bevolking daar zal groeien om het zachtjes uit te drukken, maar er wonen op dit moment toch nog steeds 16.000 mensen met hun vee naast die Marco Polo schapen, sneeuwluipaarden, ibexen en nog wat meer bedreigde tot de verbeelding sprekende zoogdieren. Als deze mensen meer uit hun vee kunnen halen en een graantje mee kunnen pikken van het toerisme dan laten ze misschien het wild wat meer met rust, want er wordt fors gestroopt: ik zag een muurtje uit stenen, die in verband werden gehouden met die mooie gekromde horens van geschoten Marco Polo schapen: als trofee waren ze meer waard geweest dan als vlees! Veel zijn indertijd in 1989 teruggegaan naar Kyrgyzstan, maar er zijn er ook gebleven en die hebben toch ook recht op een beetje menswaardig bestaan. Over 20 jaar zal het er allemaal anders uitzien en wonen hun kinderen waarschijnlijk in de stad en hebben kuddes yaks en schapen met een herder in een luxe caravan, die hij met zijn jeep verplaatst, zonnepanelen erop en TV en internet er in? Ik geloof echter niet dat de toekomst van een gebied bepaald moet worden doordat mensen gecrepeerd zijn, maar zelf keuzes hebben kunnen maken in vrijheid van honger en armoede: hoeveel heeft de EU wel niet uitgegeven aan onze plattelandsgebieden en toch ontvolken ze, maar....met opgeheven hoofd en mogelijkheden ergens anders. Dat ontbreekt er in de Gorno Badakhsan Avtonomyie Oblast nog een beetje aan.

  • no-profile-image

    Red Overall

    Hallo Anton, wat een prachtig gebied daar. Heeft wel wat weg van Tibet, met die vlaktes en die bergen op de achtergrond. Ligt trouwens 'vlak' naast de Karakoram zag ik, misschien iets voor de handel of toerisme. Wat water betreft ik zag nog wel wat op je foto's maar als daar op andere plekken gebrek aan is, in Chili hebben ze ook zo'n neerslagarm gebied en halen ze het water uit de lucht door vocht uit de lucht te laten condenseren op opgespannen draden of doeken (is ook geschikt voor druppelirrigatie). Wat die handelaren doen met meel en lammeren, daar kan toch ook een jonge Kirgiez een handeltje van maken? Hij koopt een truck en organiseert elk jaar een jaarmarkt en neemt van daar de lammeren, wollen sjaaltjes etc mee naar de hoofdstad en neemt voer mee terug (heb je geen moeizame samenwerking voor nodig). En in de tussentijd organiseert ie trekkings voor toeristen die over de Karakoram komen aanrijden.

  • no-profile-image

    Anton

    Beste rooie overall, helaas zit de grens met China dicht en gaat alle handel moeizaam via Dushanbe of Osh Kyrgyzstan. Het is officieel nog steeds een gesloten gebied alsof "the great game" nog steeds aan de gang is. Goed idee om een jonge Kyrgyz te porren om die handel in te gaan, weet alleen niet of ie de mensen niet net zo zal behandelen als andere handelaren. Dat toerisme is meer in en mee te verdienen, maar daarvoor zal het allemaal toch iets makkelijker moeten worden om de speciale GBAO permit te krijgen, de onrust onderweg ernaartoe verminderen en ook wat minder politie controles onderweg: je wordt nu ongeveer 10 keer gecontroleerd.

Laad alle reacties (4)

Of registreer je om te kunnen reageren.