Home

Achtergrond 168 x bekeken

Afrikaanse boer moet niet alleen zichzelf redden

De Afrikaanse landbouw kan een belangrijke bijdrage leveren aan de groei van de voedselproductie, die nodig is om de in omvang toenemende wereldbevolking te voeden. Maar welke methoden helpen de Afrikaanse boer het best? Wagenings wetenschapper Erwin Bulte onderzoekt het.

De ontwikkeling van de landbouw is de sleutel in de bestrijding van de armoede in verschillende gebieden in Afrika. Daarvan is de Wageningse onderzoeker Erwin Bulte overtuigd.

Bulte kreeg begin deze maand een beurs van anderhalf miljoen euro van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek. Hij probeert uit te vinden hoe de Afrikaanse boer de stap kan maken van producent voor voor zichzelf naar deelnemer in een marktketen.

Bulte is in Wageningen hoogleraar ontwikkelingseconomie en in Tilburg hoogleraar milieueconomie. Het onderzoek dat hij gaat doen in Afrika wordt gekoppeld aan een veel groter programma onder auspiciën van het Ifpri (International Food Policy Research Institute). ”Wij richten ons op gebieden die recent een periode met een conflict hebben meegemaakt, onder meer in Burundi, Liberia en Sierra Leone.”

Wat Bulte wil uitzoeken is op welke manier boeren kunnen worden geholpen deel uit te maken van de markt. Hiervoor gebruikt hij onder andere een experimentele aanpak, en hij richt zich op de ontwikkeling van lokale instituties.

Een van de experimenten gaat over het samenbrengen van boeren in een soort aan- en verkooporganisatie. Door de samenwerking zouden de boeren een grotere marktmacht kunnen organiseren, maar ook tegenover de overheid kunnen de samenwerkende boeren een sterkere positie opbouwen. Dat zou een bijdrage kunnen opleveren aan zowel de gewasopbrengst als aan het welzijn op lokaal niveau.

Op een andere plek worden boeren niet als groep met elkaar in contact gebracht. Daar is het de bedoeling dat boeren deel gaan uitmaken van een groep belanghebbenden in een productieketen. Daar zit de boer om tafel met bijvoorbeeld de handelaar en de grondstoffenleverancier. Een van de vragen die op tafel ligt, is waarom de intensivering van de landbouw zo moeilijk op gang komt.

Daarnaast wil Bulte kijken naar de manier om het onderling vertrouwen te herstellen na een conflict. Bulte noemt dat de gedeelde normen en waarden, het sociaal kapitaal. Bij al die onderzoeken worden twee groepen boeren gevolgd: een groep waarbij hulp is aangeboden, en een groep waarbij dat niet is gebeurd.

Het zijn onderzoeken van lange adem, zegt Bulte. ”Ik hoop over vijf jaar iets te kunnen zeggen. Dan pas kun je zien of de ingrepen ook stand houden en duurzaam zijn. Of produceren de boeren alleen nog voor zichzelf, en zijn ze niet in staat te investeren in hun eigen boerderij? Dat zou het recept zijn voor duurzame armoede.”

Het onderzoek zal zeker niet een pasklaar antwoord opleveren. ”Je hebt te maken met verschillende culturen in verschillende landen. De vraag is wat lokaal het best werkt, en wie daar het meest van profiteert.” Maar dat is altijd beter dan honderden miljoenen euro’s uittrekken voor hulp waarvan je niet weet of deze beklijft.

Hoe komt landbouw tot ontwikkeling?

Iedereen is het erover eens dat agrarische ontwikkeling een van de drijfveren is voor economische groei in Afrika en dat daarvoor het juiste (politieke en organisatorische) klimaat moet worden geschapen. Maar wat is dan het juiste politieke en organisatorische klimaat?

Erwin Bulte (foto) deed bij de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek een onderzoeksvoorstel, dat zich op die vraag zou richten. Hij richt zich vooral op landen die net een periode van geweld achter de rug hebben. In dergelijke regio’s dient agrarische ontwikkeling twee doelen: het vermindert de armoede en verkleint de kans dat de mensen terugvallen in geweld.

Afrika maakt na een lange periode van economische neergang een revival door, schetst Bulte in zijn onderzoeksvoorstel. Maar tegelijkertijd neemt ook de armoede in Afrika toe. Zelfs in plattelandsgebieden kunnen gezinnen niet in hun eigen voedselbehoefte voorzien, waardoor ze -zeker bij de hoge voedselprijzen - alleen maar verder onder de armoedegrens worden gedrukt.

Foto

Of registreer je om te kunnen reageren.