Home

Achtergrond 425 x bekeken

Nieuw onderzoek gaat ongezonde impulsen te lijf

Veel ongezond eetgedrag is automatisch en min of meer onbewust. We kopen zonder al te veel nadenken chips en koekjes en eten meer dan we nodig hebben. Een nieuwe leerstoelgroep onder leiding van Rob Holland gaat dit gedrag de komende jaren onderzoeken.



We denken vaak dat we in de supermarkt heel bewust keuzes maken voor bepaalde producten. ”Maar dat is vaak niet het geval”, zegt Rob Holland, hoogleraar psychologie aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Er is veel onderzoek gedaan naar onbewuste keuzeprocessen in het algemeen maar het is nooit goed onderzocht hoe deze processen werken als mensen voedsel kopen en eten.

Om meer kennis hierover te krijgen is er een nieuwe leerstoelgroep aan de Universiteit van Amsterdam in het leven geroepen. Hier gaat Holland – naast zijn werk in Nijmegen – de komende vijf jaar samen met een promovendus onderzoek doen naar de sociaal-psychologische aspecten van voedselkeuze. ”We willen weten hoe keuzes voor voedsel worden bepaald, hoe dit gedrag ontstaat en hoe we dit op een positieve manier kunnen bijsturen”, legt Holland uit.



Het onderzoek van Holland zal vooral gericht zijn op onbewuste keuzeprocessen zoals gewoontegedrag. ”Waarom zijn we bijvoorbeeld geneigd altijd dezelfde producten in ons winkelmandje te stoppen en hebben we de neiging om sneller voor zoute en vette producten te gaan dan voor gezonde? Dit gedrag heeft te maken met omgevingsinvloeden, aangeleerde impulsen, emoties en sociale beïnvloeding. Door meer kennis te hebben over hoe dit gedrag precies ontstaat, kan het ook beter afgeremd of bijgestuurd worden. ”Dit is met name interessant bij mensen die automatisch voor ongezonde voedingsmiddelen kiezen”, zegt Holland. Automatisch gedrag kan afgeremd worden door trainingen waarbij bepaalde voedingsmiddelen worden geassocieerd met slechte of goede emoties. Holland: ”Als je gezonde producten koppelt aan een positief gevoel, dan zullen mensen deze producten naar verwachting sneller kopen. Met veldonderzoek willen we kijken of we bepaalde remmingen in gedrag ook daadwerkelijk terugzien in de praktijk en hoe lang dit aanhoudt”.

Volgens sommige voedselgoeroes kun je je voedselkeuze echter simpel bijsturen met eenvoudige regels. Een aantal regels van de Britse schrijver Michael Pollan: eet geen cornflakes die de kleur van je melk veranderen, eet wanneer je honger hebt, niet wanneer je je verveelt en raak niets aan dat je grootmoeder niet zou herkennen. Maar dit geldt als het voedsel al gekocht is en vergt een bepaalde discipline. Belangrijk is wat er in de supermarkt gebeurt. De uitkomsten van het onderzoek van Holland zijn daarom ook zeer interessant voor supermarktketens. Zij vermoedden al dat consumenten vaak automatisch het boodschappenlijstje afwerken en sneller kiezen voor producten die ze al kennen. Om mensen bij te sturen zet Albert Heijn bijvoorbeeld gezonde varianten van gangbare producten naast elkaar in het schap. ”Klanten kopen impulsief producten die ze altijd al kopen. Door ons eigen merk Puur en Eerlijk naast de conventionele producten in het schap te zetten proberen we het impulsieve koopgedrag een gezonde slinger te geven”, zegt een woordvoerder van Albert Heijn. Met succes, sinds de introductie in 2009 stijgt de omzet van Puur en Eerlijk-producten met 15 procent per jaar.

De financier van de nieuwe leerstoelgroep is het Voedingscentrum. Dat verwacht dat een beter begrip van onze minder bewuste en impulsieve keuzes zal bijdragen aan doeltreffender hulpmiddelen voor consumenten om te kiezen voor gezond en duurzaam eten.



Reclame is soms sterker dan het brein

Hoe we onze voedselkeuze bepalen wordt beïnvloed door ons brein en onze gewoontes maar ook sterk door advertenties. Voornamelijk kinderen zijn daar gevoelig voor, concluderen onderzoekers van de Amerikaanse Universiteit Texas A&M. In een recent onderzoek werden 75 kinderen tussen de 3 en 5 jaar bestudeerd tijdens het kijken van een tekenfilm waarin reclame voor frietjes of appelstukjes werd getoond. In het geval van de gezonde reclame koos 46 procent van de kinderen voor de frietjes. Zelfs als ouders de kinderen probeerden over te halen om na het zien van de appelreclame voor de appelstukjes te kiezen, koos toch 33 procent van de kinderen voor de frietjes. “De invloed van de reclames is groot en kan het automatische en onbewuste gedrag van mensen helpen of juist tegenwerken. Reclame-uitingen zijn sterke impulsen. Die kunnen soms sterker zijn dan ons brein”, aldus Holland.

Foto

Of registreer je om te kunnen reageren.