Home

Achtergrond 902 x bekeken

Lange weg te gaan voor zilte teelten

De toenemende verzilting van de grond biedt boeren kansen in zilte teelten als zeekraal, schelpdieren en algen. Boeren die er al mee bezig zijn, verdienen er tot nu toe nog niet zoveel aan. Stichting Zeeuwse Tong wil hierin verandering brengen.

Tien Nederlandse restaurants kregen vorige week in totaal 400 kilo tapijtschelpen overhandigd van Stichting Zeeuwse Tong. Een proefbedrijf in Colijnsplaat teelde de schelpen. Het is de bedoeling dat koks ermee experimenteren en hun bevindingen terugkoppelen. Vervolgens kijkt de stichting of en hoe ze de tapijtschelpen – of vongoles, populair als ingrediënt door de pasta – verder in Nederland op de markt kan brengen.

Het is voor het eerst dat schelpdieren uit Nederland op de markt komen die op land zijn geteeld, vertelt Herman Thomaes van Stichting Zeeuwse Tong. De stichting doet een grootschalige proef met het binnendijks telen van zoutwatervis en zilte gewassen. ”We spelen in op de verzilting en de visschaarste”, zegt Thomaes. Het doel is niet minder dan de ontwikkeling van een compleet nieuwe sector. ”Boeren kunnen op hun erf in bassins schelpdieren en zoutwatervis telen.”

Akkerbouwbedrijf Koninklijke Maatschap de Wilhelminapolder in Wilhelminadorp is een van de proeflocaties waar mosselen worden opgekweekt met algen. Hiervoor is een vijver aangelegd van een halve hectare, met 5 kubieke meter mosselhuisvesting. Het is een kleine, maar interessante proef, zegt Jeroen Verschoore van de maatschap.

”Alles moet je in de praktijk ondervinden. Hoe belangrijk is de waterkwaliteit, hoe houd je de mosselen in leven?” De maatschap boekte succes: de diertjes groeiden goed en overleefden zelfs een strenge winter. Afgelopen najaar zijn de eerste mosselen geconsumeerd. Tot nu toe is de teelt geen serieuze inkomstenbron, zegt Verschoore. ”Eerder een kostenpost, maar het is ook een proef.”

Over de kansen van boeren in aquacultuur, de teelt van zilte gewassen en vis, wordt al jaren gesproken. Niettemin is een volwaardig bedrijf in aquacultuur nog niet haalbaar. Akkerbouwer Maarten Janse uit Wolphaartsdijk kan erover meepraten. Hij teelt sinds vijf jaar zeekraal en lamsoor op bijna een hectare grond.

”Het is vooral erg arbeidsintensief”, vertelt hij. ”We moeten met de hand zaaien, onkruid verwijderen en oogsten.” Het blijft voor hem werk voor erbij, naast de teelt van suikerbieten en aardappelen en de camping bij het bedrijf. Echt rendabel is de teelt niet – hij ontvangt hiervoor iets meer dan de kostprijs. Janse verkoopt het grootste deel aan handelaren, groentewinkels en een lokale supermarkt. Een klein deel is bestemd voor huisverkoop.

Grootschalige teelt van zilte gewassen in Nederland ziet Janse niet snel gebeuren. ”In Nederland is de teelt onzeker. Je weet nooit of het helemaal goed gaat met de oogst. Als supermarkten om grote hoeveelheden vragen, kun je in de problemen raken. Bovendien komt verreweg de meeste zeekraal uit Frankrijk tegen een lagere prijs.” Janse heeft er ook baat bij als gewassen als zeekraal en lamsoor een nichemarkt blijven, omdat hij er dan nog een redelijke prijs aan overhoudt.

Ook Verschoore twijfelt aan een toekomst waarin veel Zeeuwse landbouwers aan de slag gaan met aquacultuur. De teelten zijn locatiegebonden, omdat altijd veel zout water nodig is. Bovendien vergen ze investeringen in dure materialen en moeten boeren over specifieke kennis beschikken. ”Het is niet iets voor even erbij, het is een specialisme. Het duurt nog zeker vijf jaar voor de echte aquacultuurboer er is”, denkt Verschoore daarom.

Stichting Zeeuwse Tong probeert belemmeringen voor boeren de komende jaren weg te nemen, zegt Thomaes. ”We zijn bezig teeltmethodieken te verbeteren en zorgen voor verspreiding van de ontwikkelde kennis. In zeekraal is bijvoorbeeld nog geen uniforme kwaliteit, die proberen we te behalen door verbetering van het uitgangsmateriaal en teelttechnieken waarmee boeren aan de slag kunnen.”

Ook aan manieren om onkruid te bestrijden bij dit gewas wordt gewerkt, zegt Thomaes. Verder wil de stichting vooral de resultaten afwachten van het proefproject, dat in 2013 afloopt. ”Als die positief zijn, dan kan dit het vertrouwen in aquacultuur vergroten.”

Zeeuwse Tong

In het project Zeeuwse Tong werken onderzoeksinstellingen en bedrijfsleven samen aan de ontwikkeling van de teelt van vis op land en zilte gewassen. Die teelten kunnen toekomst bieden, nu vis uit zee schaarser wordt en verzilting de traditionele landbouw in Zeeland op termijn moeilijker maakt.

Op vier locaties in Zeeland doen medewerkers onderzoek, onder meer in Colijnsplaat. Daar worden onder meer de Noordzeetong, schelpdieren en zagers geteeld. In Wilhelminapolder is een proef met zeekraal en algen.

Het project loopt tot eind 2013 en kost 15 miljoen euro. Het ministerie van ELI en het Europees Visserijfonds betalen de helft. De andere helft komt van onder meer de visserij-, schelpdier- en landbouwsector, de provincie Zeeland en de Wageningen UR.

Foto

Of registreer je om te kunnen reageren.