Home

Achtergrond 244 x bekeken

Het gaat beter met het water

De belasting van het water met bestrijdingsmiddelen neemt af. Maar nog steeds is in een groot aantal gebieden sprake van overschrijding van de normen. Royal Haskoning maakte in opdracht van de vier noordelijke provincies een analyse en doet aanbevelingen.

Het oppervlaktewater en het grondwater zijn nog lang niet vrij van bestrijdingsmiddelen. Maar er zit wel verbetering in. Onderzoeksbureau Royal Haskoning keek in opdracht van de vier noordelijke provincies (Friesland, Groningen, Drenthe en Overijssel) naar de aanwezigheid van bestrijdingsmiddelen in grondwater en oppervlaktewater.

Middelen in drinkwater kunnen een effect hebben op de volksgezondheid. Alleen dat al is een reden om alert te zijn op de aanwezigheid van de stoffen in de waterreservoirs. Als er te veel gewasbeschermingssmiddelen in het grond- en oppervlaktewater zitten, kan het zijn dat Nederland niet voldoet aan de Europese kaderrichtlijn water.

De norm is dat in een liter drinkwater niet meer dan 0,5 microgram (0,0000005 gram) aan verschillende bestrijdingsmiddelen mag voorkomen en dat van één middel niet meer dan 0,1 microgram mag voorkomen.

Die norm wordt op verschillende plaatsen in de vier noordelijke provincies overschreden in grond- en oppervlaktewater. In zeker in kwart van de meetpunten is sprake van een overschrijding van de norm van 0,5 microgram.

Het rapport van Royal Haskoning laat een opmerkelijk verschil zien tussen zandgrondgebieden en gebieden met zwaardere grondsoorten. In zandgrondgebieden komen bestrijdingsmiddelen meer voor in het grondwater, terwijl in bijvoorbeeld de akkerbouwgebieden op klei met name het oppervlaktewater is belast.

Royal Haskoning maakte op basis van de meetresultaten, gecombineerd met kennis uit andere bronnen, kaartjes van de belasting van het bovenste grondwater. Het zijn plaatjes met rode, gele en groene vlekken. De milieumeetlat van het Centrum voor Landbouw en Milieu (CLM) is als gereedschap gebruikt om de kaart in te kleuren. Daar waar de milieubelasting boven 500 punten komt, is de kaart rood gekleurd; tussen 100 en 500 punten geel en beneden 100 punten groen. De waardering in de milieumeetlat is een weerspiegeling van de wettelijke normen: meer dan 500 punten is overschrijding van de norm.

Vergelijking van de situatie van 1997 met die van 2010 laat een hoopgevend beeld zien waar het gaat om het bovenste grondwater. In 1997 was het rood en geel wijd verspreid over de vier provincies in het noorden. In 2010 is in veel gebieden de belasting aanmerkelijk terug gelopen. Alleen de Veenkoloniën en de akkerbouwgebieden langs de Waddenkust kleuren nog overwegend rood. Daar is sprake van een te zware belasting van het milieu.

De onderzoekers concluderen dat uit de verschillen tussen 1997 en 2010 kan worden opgemaakt dat er sinds 1997 sprake is van een aanzienlijke verschuiving in middelen en een afname van de milieubelasting in de orde van 80 tot 90 procent. ”Echter, de belasting in met name akkerbouwgebieden is nog steeds boven de grenswaarden van de milieumeetlat.”

Er is nog een andere conclusie die hoopvol stemt: de gevonden hoeveelheden in het bovenste grondwater zijn kleiner dan die in het diepere grondwater: dat betekent dat het middelengebruik in de loop van de tijd waarschijnlijk is verminderd. Vervuiling van dieper grondwater weerspiegelt het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen van langer geleden. In de bewoonde gebieden is dat trouwens anders: daar is de vervuiling van het bovenste grondwater juist erger.

Royal Haskoning maakte op basis van de meetresultaten, gecombineerd met kennis uit andere bronnen, kaartjes van de belasting van het bovenste grondwater. Het zijn plaatjes met rode, gele en groene vlekken. De milieumeetlat van het Centrum voor Landbouw en Milieu (CLM) is als gereedschap gebruikt om de kaart in te kleuren. Daar waar de milieubelasting boven 500 punten komt, is de kaart rood gekleurd; tussen 100 en 500 punten geel en beneden 100 punten groen. De waardering in de milieumeetlat is een weerspiegeling van de wettelijke normen: meer dan 500 punten is overschrijding van de norm.

Vergelijking van de situatie van 1997 met die van 2010 laat een hoopgevend beeld zien waar het gaat om het bovenste grondwater. In 1997 was het rood en geel wijd verspreid over de vier provincies in het noorden. In 2010 is in veel gebieden de belasting aanmerkelijk terug gelopen. Alleen de Veenkoloniën en de akkerbouwgebieden langs de Waddenkust kleuren nog overwegend rood. Daar is sprake van een te zware belasting van het milieu.

De onderzoekers concluderen dat uit de verschillen tussen 1997 en 2010 kan worden opgemaakt dat er sinds 1997 sprake is van een aanzienlijke verschuiving in middelen en een afname van de milieubelasting in de orde van 80 tot 90 procent. ”Echter, de belasting in met name akkerbouwgebieden is nog steeds boven de grenswaarden van de milieumeetlat.”

Er is nog een andere conclusie die hoopvol stemt: de gevonden hoeveelheden in het bovenste grondwater zijn kleiner dan die in het diepere grondwater: dat betekent dat het middelengebruik in de loop van de tijd waarschijnlijk is verminderd. Vervuiling van dieper grondwater weerspiegelt het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen van langer geleden. In de bewoonde gebieden is dat trouwens anders: daar is de vervuiling van het bovenste grondwater juist erger.

Brede aanpak werkt beter

Terugdringing van de milieubelasting door bestrijdingsmiddelen werkt beter als alle partijen daarbij betrokken worden en als de focus niet alleen ligt op het gewasbeschemingsmiddelengebruik. Dat concluderen onderzoekers van Royal Haskoning. Boeren en tuinders zijn eerder geneigd afspraken te maken als ze zien dat ook andere partijen, zoals gemeenten en waterschappen, hun steentje bijdragen. Als de focus niet alleen ligt op het bestrijdingsmiddelengebruik maar ook op andere manieren om de kwaliteit van gewassen (pootgoed) te verbeteren, leidt dat ook tot een verlaging van het gebruik.
Vrijheid, blijheid gaat niet altijd op, zeggen de onderzoekers. Het inperken van de vrijblijvendheid van deelname aan stimuleringsprojecten zorgt ervoor dat de verandering in het bestrijdingsmiddelengebruik bestendiger is.

Foto

Of registreer je om te kunnen reageren.