Home

Achtergrond 834 x bekeken 1 reactie

Eerbetoon aan een verdwijnende generatie

Fotograaf Maikel Samuels stelde een boek samen met portretten van oude Brabantse boeren. Een unieke generatie, die grote veranderingen in de agrarische sector meemaakte. Begonnen met paard en wagen, zagen deze boeren de opkomst van de trekker, de melktank, ruilverkavelingsprojecten. Het boek werd een beeld van een tijdperk.

Nuchter, hardwerkend, geen poespas, op zichzelf. Zo omschrijft Maikel Samuels de generatie Brabantse boeren die hij heeft geportretteerd voor zijn fotoboek ’En de boer hij ploegde voort’. Het was voor hem dan ook niet altijd gemakkelijk om de oude boeren – de jongste was 78, de oudste bijna 94 – zover te krijgen dat ze wilden meewerken. Belangstelling, in de spotlights staan, is iets dat voor de bejaarde agrariërs zeer ver van het bed staat. ”Bij sommigen ben ik wel drie of vier keer langs geweest om te vragen of ze wilden meewerken”, vertelt Samuels. ”Iedere keer een praatje maken, een visitekaartje geven. Uiteindelijk brak dan meestal het ijs en zeiden ze: het klinkt goed, ik doe mee.”

Freelance fotograaf Samuels werkt onder meer voor het Brabants Dagblad en komt zodoende veel in dorpen op het platteland. De oude boeren die daar nog wonen, vormen een uitstervende generatie, waarvan hij het beeld wilde vastleggen. Boeren die vroeger hun boterham verdienden met een klein gemengd bedrijf met kippen, varkens, koeien en een moestuin. Ze verruilden door de jaren heen paard en wagen voor een trekker, zagen de melktank verschijnen, maakten het proces van schaalvergroting mee. ”In het huidige Brabant is landbouw nog steeds een belangrijke pijler en deze boeren stonden aan de basis daarvan”, zegt Samuels. ”Ik realiseerde me dat als ik deze bijzondere generatie in beeld wilde brengen, ik daar niet te lang mee moest wachten.”

De Bossche fotograaf kwam op een vrij eenvoudige manier met de boeren in contact. ”In een dorp zocht ik de bakker of de slager op en vertelde wat voor persoon ik zocht. In de winkel kreeg ik dan uitleg: bij die en die straat linksaf en zo kwam ik er.” Was de boer eenmaal bereid tot meewerken, dan verliep het proces vrij soepel. Ga gewoon je gang, was het advies van Samuels, en hij maakte vervolgens een portret en een foto van de boer in zijn leefomgeving. Het leverde pure beelden op. ”Ik hoefde er niets voor te ensceneren”, vertelt de fotograaf. ”Deze mensen hadden geen styling nodig en waren volkomen zichzelf.”

In het boek staan geen interviews, maar bij alle vijftien boeren is een quote geplaatst van de geportretteerde. Krachtige oneliners als ”Van werken ga je niet dood, anders waren wij het al lang geweest”.

Uiteraard hebben de boeren allemaal hun eigen verhaal, waaraan in het voorwoord van hoogleraar cultuur in Brabant Arnoud-Jan Bijsterveld wordt gerefereerd. De mannen weten nog precies wie de eerste in het dorp was met een trekker, en welk merk dat was. Wie zich in de jaren 50 als eerste verhuurde als loonwerker. En ze herinneren zich de jaren 60, waarin er zoveel veranderde op het gebied van specialisatie en ruilverkaveling. Het was de periode waarin ze zich begonnen te realiseren dat hun type bedrijf aan het uitsterven was.

Uiteraard verdienen de (hoog)bejaarde boeren tegenwoordig de kost niet meer met agrarisch werk. ”Enkelen wonen nog naast het bedrijf dat hun zoon heeft overgenomen en heeft gemoderniseerd. De meesten hebben geen opvolger. Ze houden vaak hobbymatig nog wat dieren”, vertelt Samuels.

Voor de boekpresentatie die binnenkort plaatsheeft in ’s-Hertogenbosch, heeft hij alle gefotografeerde boeren uitgenodigd. ”Ik verwacht er een paar, maar zeker niet allemaal. Sommigen zijn slecht ter been en komen niet zo ver van huis. Voor hen is zo’n gebeurtenis echt een stap te ver.”

De fotograaf heeft twee jaar gewerkt aan het boek. Hij ziet het vooral als eerbetoon aan de boeren: met foto’s blijft hun verhaal voortleven. ”Nu staan de geportretteerden nog met één been in de huidige maatschappij, maar straks zijn ze er niet meer”, zegt Samuels. ”Ze hebben hun leven lang hard gewerkt en verdienen een erepodium.”

Het fotoboek ’En de boer hij ploegde voort’ van Maikel Samuels beslaat 76 pagina’s in hardcover, full colour. Het is te bestellen via zijn website www.maikelsamuels.com. De prijs is 19 euro 95. ISBN 978-90-77955-17-8.

Foto

Eén reactie

  • no-profile-image

    m. meulenbroeks

    hoi.

    Is dit boek ook in de winkel te koop?
    gr. marion

Of registreer je om te kunnen reageren.