Home

Achtergrond 590 x bekeken 22 reacties

Duurzame teelt energiegewas kan in Nederland

Het project De Energieboerderij loopt af. Energiegewassen kunnen in Nederland duurzaam worden geteeld, luidt de conclusie. “Maar er ontbreekt nog een gevoel van urgentie.”

Hoe wenselijk is het gebruik van biobrandstoffen? De discussie daarover wordt vaak vertroebeld door onzuivere gegevens. Daarom is in 2008 het project De Energieboerderij gestart, vertelt Joep Hermans, voorzitter van de stuurgroep die het project heeft begeleid. ”Er zijn uiteenlopende gegevens over hoe efficiënt gewassen energie produceren en in hoeverre dit de uitstoot van broeikasgassen vermindert. Dit maakt de discussie onzuiver. Met dit project willen we goed onderbouwde kengetallen produceren om een zinvolle bijdrage te leveren aan de discussie.”

De Energieboerderij heeft zich beperkt tot drie gewassen: energiemais, bieten en koolzaad, aldus Chris de Visser. Hij is manager van Acrres, een adviesbureau voor hernieuwbare energiebronnen. De drie gewassen zijn door vijftien boeren geteeld. De mais en de bieten zijn vergist voor de productie van biogas; van het koolzaad is puur plantaardige olie gemaakt. Het onderzoeksinstituut PPO-WUR heeft er onderzoek naar gedaan. De Visser: “De onderzoekers hebben alle input van energie meegenomen, van zaadje tot en met de vergister. Zelfs de energie die nodig is om de machines, de trekkers en het zaaizaad te produceren, is meegenomen in de berekeningen. ”

Het onderzoek heeft vier jaar geduurd en wordt eind dit jaar afgesloten. De Visser concludeert uit de resultaten dat energiegewassen duurzaam geteeld kunnen worden in Nederland. ”De onderzochte gewassen voldoen ruimschoots aan de duurzaamheidsnormen die de Europese Unie stelt in de richtlijn voor hernieuwbare energiebronnen (Renewable Energy Directive).”

Bieten scoren het beste op het gebied van duurzaamheid, zegt De Visser. ”De teelt en vergisting van bieten geeft een energie-efficiëntie van 90 procent en het vermindert de CO2-uitstoot met 79 procent ten opzichte van het gebruik van fossiele brandstoffen. Er zat weinig spreiding tussen de verschillende percelen.”

De teelt en vergisting van energiemais leidde tot een CO2-reductie van 74 procent en een energie-efficiëntie van 89 procent. De Visser: ”Ook hier zat weinig spreiding tussen de percelen. Wel blijkt er veel verschil te zitten tussen de maisrassen.”

Koolzaad scoorde wat minder, met een energie-efficiëntie van gemiddeld 72 procent en een CO2-reductie van 27 procent. Maar hier zat een enorme spreiding tussen de percelen. Hermans schrijft dat toe aan de lastige groeiseizoenen tijdens het onderzoek. ”Het was in het voorjaar vaak droog en tijdens de oogst was het nat. In Zuid-Limburg oogstten de telers dertig procent meer koolzaad per hectare dan op de zandgronden. Dat scheelt enorm in de energie-efficiëntie en de CO2-reductie.”

Bovendien is het koolzaadstro niet vergist omdat het daar ongeschikt voor is. Hermans: ”Dat maakt koolzaad minder efficiënt als energiegewas ten opzichte van suikerbieten en mais. Bij die gewassen wordt immers de gehele plant in energie omgezet. Bovendien komt bij de afbraak van organische stof in de grond lachgas vrij, dat ook het broeikaseffect versterkt. Toch scoort koolzaad nog altijd boven de eisen die Brussel stelt in de RED.”

De Visser verwacht dat de energiegewassen nog beter kunnen presteren dan ze in het onderzoeksproject hebben gedaan. ”We hebben geen rekening gehouden met de warmte die vrijkomt in de WKK-motor. Bovendien hebben we in het onderzoek de hele bieten- en maisplanten vergist. Maar bij mais kun je de korrels en het stro gescheiden oogsten. Van de korrels kunnen je bio-ethanol maken en het stro kan in de vergister. Je kunt ook nog het zetmeel uit de korrels halen voor de ethanolproductie en het eiwit apart verkopen. Bij bieten kun je bijvoorbeeld het eiwit of de vezels uit de bladeren halen.”

Dat maakt het economisch interessanter, zegt De Visser. ”De Energieboerderij heeft alleen gekeken naar de duurzaamheid van de teelt en de energieopwekking met deze gewassen. We hebben geen kosten-baten-analyse gemaakt. Maar door de planten voor meerdere doeleinden te gebruiken, is het economisch rendabeler te maken.”

Door de hele plant te oogsten wordt meer organische stof afgevoerd dan wanneer het maisstro of het bietenblad achterblijft op de akkers. De Visser zegt dat telers dit kunnen compenseren met groenbemesters. ”We willen meer onderzoek doen naar de relatie tussen de afvoer van biomassa en het gehalte organische stof in de grond.”

Door het digestaat dat na de vergisting overblijft terug te brengen op de percelen, wordt organische stof aangevoerd. De Visser: ”Maar dan is het wel wenselijk dat de overheid de mestwetgeving verandert. Nu wordt digestaat op één lijn gezet met dierlijke mest. Het is technisch mogelijk het digestaat te scheiden in stikstof, fosfaat en organische stof. Dan kun je de organische stof terug brengen op de akkers en de stikstof en het fosfaat afzetten als grondstof voor de kunstmestproductie.”

Binnen De Energieboerderij heeft het IRS de teelt van winterbieten onderzocht. Die worden in augustus gezaaid en het voorjaar daarop geoogst voor de vergister. Maar de onderzoekers zien daar geen brood in. De teelten zijn mislukt omdat de bieten te klein bleven of kapotvroren. Bovendien zijn bieten lastiger lang te bewaren en daarom niet jaarrond beschikbaar voor de vergister.

Verder verricht het PPO nog metingen naar de uitstoot van lachgas uit de bodem bij de afbraak van organische stof, zegt projectleider Jan Kamp. ”We willen weten of de uitkomst van een rekenmodel van het IPCC (het klimaatpanel van de VN) wel overeenkomt met de werkelijke uitstoot van lachgas. Lachgas is een broeikasgas dat veel schadelijker is dan CO2. Het telt zwaar mee in de uitkomsten. We willen daarom zeker weten of dit klopt.”

In een ander project is ook onderzoek gedaan naar een combinatieteelt. Kanp: ”Dan zaai je na vroeg geoogste mais winterrogge, die je in het voorjaar oogst. De resultaten hiervan zijn nog niet bekend. Ook hebben we van een paar alternatieve energiegewassen demonstratievelden aangelegd, zoals reed canary grass, mariadistel, switchgrass, pennycress en deder. We willen in een vervolgonderzoek ook deze gewassen testen op duurzaamheid.”

Het is niet duidelijk of De Energieboerderij een vervolg krijgt. Volgens De Visser wordt nagedacht over de oprichting van een apart bedrijf of een instituut om de ontwikkeling van energiegewassen verder te helpen. ”Een knelpunt is dat voor een biobased economy hele nieuwe ketens moeten worden opgezet. Afnemers van biomassa willen een constante aanvoer van voldoende omvang. Telers willen zekerheid dat hun gewassen worden afgenomen. Technisch is veel mogelijk om energie en grondstoffen uit biomassa te winnen. De vraag is wie het voortouw neemt.”

Hermans denkt dat werken aan een biobased economy noodzakelijk is. ”De aardolie raakt een keer op. Maar er ontbreekt bij de overheid en het bedrijfsleven nog een gevoel van urgentie. De economie van de dag wint het helaas nog steeds van de economie van de langere termijn.”

Engergieboerderij
Het project Energieboerderij is op 1 juli 2008 van start gegaan en loopt dit jaar af. De resultaten worden gepresenteerd op het openingssymposium van de Detaf, de vakbeurs voor duurzame energie. Die vindt plaats van dinsdag 22 tot en met donderdag 24 november in de Evenementenhal in Venray.

In het project zijn drie biomassaketens onderzocht. De eerste is de teelt van energiemais die wordt vergist in een covergistingsinstallatie. Het tweede gewas betreft suikerbieten die eveneens worden vergist in een covergistingsinstallatie. Het derde gewas is koolzaad waarvan het zaad wordt geperst tot pure plantaardige olie (ppo). Het project heeft een praktisch en transparant meetsysteem ontwikkeld waarmee de duurzaamheid van de productie van biomassa kan worden bepaald.
De Energieboerderij is een initiatief van de Vereniging Innovatief Platteland. Het Praktijkonderzoek Plant en Omgeving (PPO-AGV), onderdeel van Wageningen UR, verzorgt de technische leiding en coördineert de activiteiten op het gebied van maïs en koolzaad. Ook ontwikkelt PPO-AGV het meetsysteem voor duurzaamheid van biomassa. De activiteiten rondom de suikerbieten worden door het bieteninstituut IRS gecoördineerd.

Het project kostte 1,4 miljoen euro en is gefinancierd door het ministerie van ELI, Wageningen UR, provincie Limburg, Limburgse Land- en Tuinbouw Bond, Productschap Akkerbouw, Cosun, IRS, Argos Oil, afvalverwerker Attero (voorheen Essent Milieu), koolzaadcoöperatie Carnola, Vitelia Voeders, HAS Kennistransfer en OCI Agro (voorheen DSM Agro).

Foto

Laatste reacties

  • no-profile-image

    Peter Kooman

    Een beetje zonde van het geld dit onderzoek, in de wetenschap is er al lang consensus dat 1e generatie energie gewassen geen toekomst hebben. Deze gewassen concurreren met voedselgewassen en om een substantiële bijdrage te leveren zijn veel te grote oppervlakten nodig. Als je dan toch zo nodig energie uit biomassa wilt halen concentreer je dan op de 2e generatie .

  • no-profile-image

    Wat een onbenullen onderzoek. 1.4 miljoen aan koste,
    Ze weten nu dat het economisch beter kan ,dat het haalbaar is.
    Dat het nood zakelijk is. Niet wat het kost.
    Er is maar een vraag is het economisch haalbaar.

  • no-profile-image

    Wat een onbenullen onderzoek. 1.4 miljoen aan koste,
    Ze weten nu dat het economisch beter kan ,dat het haalbaar is.
    Dat het nood zakelijk is. Niet wat het kost.
    Er is maar een vraag is het economisch haalbaar.

  • no-profile-image

    Wat een onbenullen onderzoek. 1.4 miljoen aan koste,
    Ze weten nu dat het economisch beter kan ,dat het haalbaar is.
    Dat het nood zakelijk is. Niet wat het kost.
    Er is maar een vraag is het economisch haalbaar.

  • no-profile-image

    Wat een onbenullen onderzoek. 1.4 miljoen aan koste,
    Ze weten nu dat het economisch beter kan ,dat het haalbaar is.
    Dat het nood zakelijk is. Niet wat het kost.
    Er is maar een vraag is het economisch haalbaar.

  • no-profile-image

    Wat een onbenullen onderzoek. 1.4 miljoen aan koste,
    Ze weten nu dat het economisch beter kan ,dat het haalbaar is.
    Dat het nood zakelijk is. Niet wat het kost.
    Er is maar een vraag is het economisch haalbaar.

  • no-profile-image

    Wat een onbenullen onderzoek. 1.4 miljoen aan koste,
    Ze weten nu dat het economisch beter kan ,dat het haalbaar is.
    Dat het nood zakelijk is. Niet wat het kost.
    Er is maar een vraag is het economisch haalbaar.

  • no-profile-image

    Wat een onbenullen onderzoek. 1.4 miljoen aan koste,
    Ze weten nu dat het economisch beter kan ,dat het haalbaar is.
    Dat het nood zakelijk is. Niet wat het kost.
    Er is maar een vraag is het economisch haalbaar.

  • no-profile-image

    Wat een onbenullen onderzoek. 1.4 miljoen aan koste,
    Ze weten nu dat het economisch beter kan ,dat het haalbaar is.
    Dat het nood zakelijk is. Niet wat het kost.
    Er is maar een vraag is het economisch haalbaar.

  • no-profile-image

    Wat een onbenullen onderzoek. 1.4 miljoen aan koste,
    Ze weten nu dat het economisch beter kan ,dat het haalbaar is.
    Dat het nood zakelijk is. Niet wat het kost.
    Er is maar een vraag is het economisch haalbaar.

  • no-profile-image

    Wat een onbenullen onderzoek. 1.4 miljoen aan koste,
    Ze weten nu dat het economisch beter kan ,dat het haalbaar is.
    Dat het nood zakelijk is. Niet wat het kost.
    Er is maar een vraag is het economisch haalbaar.

  • no-profile-image

    Wat een onbenullen onderzoek. 1.4 miljoen aan koste,
    Ze weten nu dat het economisch beter kan ,dat het haalbaar is.
    Dat het nood zakelijk is. Niet wat het kost.
    Er is maar een vraag is het economisch haalbaar.

  • no-profile-image

    Wat een onbenullen onderzoek. 1.4 miljoen aan koste,
    Ze weten nu dat het economisch beter kan ,dat het haalbaar is.
    Dat het nood zakelijk is. Niet wat het kost.
    Er is maar een vraag is het economisch haalbaar.

  • no-profile-image

    Wat een onbenullen onderzoek. 1.4 miljoen aan koste,
    Ze weten nu dat het economisch beter kan ,dat het haalbaar is.
    Dat het nood zakelijk is. Niet wat het kost.
    Er is maar een vraag is het economisch haalbaar.

  • no-profile-image

    Wat een onbenullen onderzoek. 1.4 miljoen aan koste,
    Ze weten nu dat het economisch beter kan ,dat het haalbaar is.
    Dat het nood zakelijk is. Niet wat het kost.
    Er is maar een vraag is het economisch haalbaar.

  • no-profile-image

    Wat een onbenullen onderzoek. 1.4 miljoen aan koste,
    Ze weten nu dat het economisch beter kan ,dat het haalbaar is.
    Dat het nood zakelijk is. Niet wat het kost.
    Er is maar een vraag is het economisch haalbaar.

  • no-profile-image

    In Amerika ziet men nu al de nadelen vande eerste generatie biobrandstoffen Van 40% van de mais wordt al ethanol gemaakt.Resultaat maar 6,3% van de benzine wordt er door vervangen, en maar 2% van het totale aardolieverbruik in Amerika.(1liter ethanol heeft men nodig om 0,66 liter benzine tevervangen )Omdat de Amerikanen het niet vrijwillig tanken,wegens de hoge voedselprijzen Wordt de ethanol nu over de hele wereld uitgevoerd ,(zij tanken alleen het verplichte mengsel 10% ethanol met 90%benzine) De luzerneteelt voor veevoer wordt nu massaal vervangen door de dure mais voor ethanol. Ook de pindateelt en de groenten in open lucht worden vervangen Zodat ook veevoer en groenten sterk in prijs zijn gestegen door deze waanzin!!!!! De jarenlange lobby voor ethanol door de akkerbouwers in Amerika heeft succes gehad.Maar hoelang nog????,zij zullen wel een keer op hun bek vallen als iedereen doorkrijgt dat het alleen de voedingsprijzen sterk opdrijft.Eerst en vooral de subsidie op ethanol afschaffen.

  • no-profile-image

    Ik merk nog weinig van die hoge voedselprijzen,de granen en suiker zijn wat minder goedkoop. Ik ben wel blij voor de boeren in ontwikkelings landen,dan krijgen die ook eens wat meer voor hun produkten en en krijgen ze geen spotgoedkope inportgranen om hun oren. Als de pinda en groententeelt vervangen word door b.v. mais is dat een teken dat er aan die gewassen geen donder verdient werd, meer dan de helft van de Amerikaanse boeren is ouder dan 65 jaar en heeft geen opvolger ,niet omdat de verdiensten zo goed zijn!!!!
    Ik moet er niet aan denken dat dit ophoud ,dan gaat het licht op de hele wereld uit voor de akkerbouw.

  • no-profile-image

    Grof .De landbouwgrond in de V.S.is het afgelopen jaar 25%duurder geworden,in de beste maisstreken zelfs 35% tot wel 25000 dollar per ha .De pachtprijzen vliegen omhoog,dan is er toch wel iets te verdienen De landbouwbladen en de regionale kranten gaven als uitleg de droogte en de overstromingen in de V.S.Maar dat de ethanolproduktie al 5 jaar ieder jaar 5% meer mais heeft verbruikt wordt er niet bij geschreven.Dit is de werkelijke reden voor de hoge maisprijs samen met het exportverbod van rusland uit 2010,de speculanten deden de rest.Dit durft men niet te zeggen omdat men bang is dat de consument stopt met ethanol tanken boven het verplichte mengsel van 10% ethanol en 90%benzine.Wegens de hoge voedselprijzen en het slechte rendement van ethanol.Brazilie heeft al 30 jaar ervaring met ethanolproduktie .Daar gaat nu al 60 %van de rietsuiker in ethanol voor nog maar 15% brandstof voor het totale wegvervoer,en nu is er plots geen suiker.meer !!!!
    zie: agricultural marketing resource center - renewable klik op: corn ethanol balance scheet

  • no-profile-image

    Gelukkig verdienen ze weer wat en ben blij dat je speculanten en het export verbod van rusland noemt,ook het weer speelt heel erg mee. O.ja, is er geen suiker meer????
    Het barst nog van de suiker ,ik heb nog geen winkels leeg gezien!!! En de prijs van suiker op de wereldmarkt daalt al weken.
    En is Brazilie gek?? dat ze al 30 jaar met succes op ethanol rijden (minder uitstoot)
    We zijn akelig genoeg verslaaft aan goedkoop voedsel, en dat mag best eens veranderen.
    Als het voedsel eindelijk eens wat duurder word,willen en kunnen wij de productie nog zeer fors opvoeren .

  • no-profile-image

    Minder uitstoot Grof ???? In de Amerikaanse staat Californie is het gebruik van ethanol verboden omdat de uitstoot van co2 te hoog is.Daarom wordt er ethanol uit rietsuiker uit brazilie ingevoerd en mais ethanol uitgevoerd ( nog meer co2 uitstoot ).In de energieboerderij wordt de hele plant gebruikt en waarschijnlijk met dierlijke mest bemest,dit is veel eerder rendabel dan alleen de korrel oogsten met alleen kunstmest zoals in Amerika nu gebeurd.Ook in Amerika is het de bedoeling om over te gaan naar de tweede generatie ethanol maar dit wordt steeds uitgestelt wegens te weinig investeerders.Ook de boeren brengen niet graag hun organischestof (stro )naar de ethanolfabriek ,omdat hun (kunstmestgronden ) nu al een tekort aan organischestof hebben.Het resultaat is korte termijn denken,dat is ethanol uit mais produceren alleen om de maisprijs hoog te houden

  • no-profile-image

    Alles beter dan leegloop van het Amerikaanse platteland.
    Laat ze nu hun gang maar gaan, er komt vanzelf een oplossing.
    Jammer dat je alleen op de uitstoot reageerd,en niet op de andere onderwerpen uit mijn reaktie.

    Het zou beter zijn voor jou idee dat de graan prijzen 3x hoger zijn dan nu ,want dan is het niet interesant meer dat ethanol verhaal.
    Dat zag je 1-2 jaar geleden al dat ethanol fabrieken stil werden gelegt door de hoge graanprijs

Laad alle reacties (18)

Of registreer je om te kunnen reageren.