Home

Achtergrond 194 x bekeken 2 reacties

CLM slaat al dertig jaar brug tussen boer en samenleving

Het Centrum voor Landbouw en Milieu (CLM) jubileert deze week. Sinds 1981 brengt het boer en burger dichter bij elkaar. Inmiddels weten deze partijen elkaar zelf te vinden. De komende jaren staan daarom meer in het teken van kennisontwikkeling om boeren te helpen duurzaam te produceren, in een tijd dat de kostprijs toeneemt.

Elkaar zien als mensen. Dat was het uitgangspunt voor het CLM toen de stichting eind jaren zeventig werd geïnitieerd. De vijandbeelden tussen boeren en milieuorganisaties waren groot. Er was weinig begrip voor en kennis van elkaars werkwijze en standpunten. Het CLM startte met het op gang brengen van de dialoog tussen de boeren en de milieu-organisaties.

Directeur Wouter van der Weijden herinnert zich de discussies van toen nog levendig. ”Het viel op dat met de boeren zelf vaak beter viel te praten dan met de bestuurders van boerenorganisaties. Daar overheersten toch vaak ingegraven standpunten. Door de boeren zelf te benaderen hebben we veel weten te bereiken”, zegt Van der Weijden. Het viel hem op dat het boeren werkelijk raakte als zij door de samenleving werden aangesproken als vervuiler. Juist door in gesprek te gaan met de boeren zelf hebben we veel weten te bereiken.”

Het aanspreken van de boer als ondernemer die stikstof en fosfaat laat weglopen in de natuur en niet als vervuiler van zijn omgeving, was een manier van werken van het CLM die beklijfde. ”Ik kan me nog goed herinneren dat een boer me eens zei dat mineralenverlies gelijkstond aan gezichtsverlies. Dat inzicht is tekenend voor de ontwikkeling en het maatschappelijk besef dat de afgelopen twintig jaar is gegroeid in de agrarische sector is gegroeid.”

Het CLM wist de boeren te helpen met het op orde krijgen van met name de mineralenboekhouding. Hierdoor kregen zij meer zicht op hoe ze hiermee omgingen en welke plek het had in de bedrijfsvoering. Het CLM ontwikkelde praktische hulpmiddelen voor boeren hun stikstofverliezen te berekenen uit hun boekhoudgegevens. Dat verschafte de boer meer inzicht. ”We hebben sinds de oprichting van het CLM voor veel duurzaamheidthema’s praktische hulpmiddelen ontwikkeld. We zijn ons in de loop der jaren ook steeds meer gaan toeleggen op kennisontwikkeling. We merkten dat daar onder boeren behoefte aan was, omdat WUR een gat liet vallen.”

De rol van kennisontwikkelaar werd steeds belangrijker voor het CLM en zal ook in de toekomst een grote rol spelen. Immers: gaande weg wisten boeren, burgers en milieuorganisaties elkaar steeds beter te vinden en hadden daar organisaties als het CLM niet meer voor nodig. Het grote verschil met vijftien jaar geleden is dat het thema duurzaamheid in de landbouw en de keten gemeengoed is geworden. ”Iedereen heeft dat begrip wel tussen de oren. Duurzaam produceren is een belang van de boeren zelf geworden.”

Terugtredende overheid

Maar de sector is er nog niet, vindt Van der Weijden. Het CLM werkt daarom aan een lijst van criteria zodat een ondernemer kan weten waar zijn bedrijf aan moet voldoen wil het maatschappelijk gezien goed scoren.

De veranderende markt heeft daarbij ook een belangrijke rol gespeeld. De overheid treedt als het om milieuzaken gaat terug en het bedrijfsleven neemt de voortrekkersrol over. Met name in de zuivelketen is deze ontwikkeling duidelijk merkbaar. De zuivelketen werkt hard aan verduurzaming. De plantaardige sectoren hebben op dat gebied de afgelopen jaren al veel bereikt onder druk van de markt. De consument ligt niet wakker van het milieu, maar vindt voedselveiligheid wel belangrijk. De akkerbouwers en tuinders zijn daar op ingesprongen door veel te doen aan het beperken van residuen. Nederlandse groenten en fruit scoren internationaal goed. ”Maar het begrip tussen boeren en consumenten moet nog vergroot worden, de brug nog steviger gebouwd. Daarin willen we de komende jaren een rol spelen.”

Hoewel in de afgelopen dertig jaar veel is bereikt voor milieu en duurzaamheid, is Van der Weijden ook teleurgesteld. ”Sinds onze oprichting staat de mestproblematiek op de agenda. Het zou de eer van de veehouderij in Nederland te na moeten zijn om een dergelijk probleem zo lang te laten voortduren. Er had natuurlijk allang een oplossing gevonden moeten zijn voor de mest. Het botst immers al jaren met de nitraatrichtlijnen. Toen de Europese Commissie de mineralenboekhouding afschoot als sturingsinstrument had de veehouderijsector moeten kiezen voor een kleinere veestapel waar een betere en meer duurzame productie plaats vindt.”

De rol van het CLM is dus nog niet uitgespeeld, hoewel duurzaamheid een begrip is geworden in de sector en boeren en milieuorganisaties elkaar beter verstaan. Organisaties als het CLM zouden de komende jaren namelijk eerder belangrijker kunnen worden dan overbodig. Met name de veehouderij staat op een keerpunt als het gaat om maatschappelijk verantwoord ondernemen.
De prijzen van grondstoffen en energie zullen de komende jaren blijven stijgen. Dit gegeven in combinatie met de druk vanuit de markt om de vlees- en zuivelketen werkelijk te verduurzamen, maakt dat de individuele boeren gebruik kunnen maken van de kennis die het CLM biedt. Want het stijgen van de kostprijs en de toenemende milieu-eisen zullen zorgen voor een spanningsveld bij boeren en de keten. Om die reden is de kennis die organisaties als het CLM de komende jaren nog hard nodig.

Foto

Laatste reacties

  • koestal

    weinig van gemerkt,zeker wakker dier!

  • jan1966

    Gesubsidieerd stelletje boeren bashers

Of registreer je om te kunnen reageren.