Home

Achtergrond 420 x bekeken

Tuinbouw kritischer bij financiering techniekonderzoek

Op de Hortifair staat techniek waar tuinders al aan hebben meebetaald. Waar in andere sectoren grote bedrijven fundamenteel onderzoek zelf financieren, moet de versnipperde glastuinbouw dit wel collectief blijven doen. Minder middelen zorgt voor een scherper financieringsbeleid. De toekomst van dat model met overheid en bedrijfsleven is bovendien niet duidelijk.

Tuinders kunnen op de Hortifair techniek kopen die ze zelf hebben helpen ontwikkelen. Dat lijkt dubbel, maar als het aan LTO Glaskracht Nederland ligt, verandert dat. Voorzitter Nico van Ruiten denkt dat met collectief geld in de toekomst alleen nog fundamenteel onderzoek gefinancierd wordt. ”Zaken die dichter bij de praktijk liggen, zullen dan ook door de bedrijven zelf ontwikkeld moeten worden.”

Dat was dit jaar al duidelijk bij de toekenning van gelden door de energiecommissie van het PT. Veel projecten werden terugverwezen doordat ze te dicht bij de praktijk lagen of dat er juist te weinig inbreng was van de praktijk.

Het Productschap Tuinbouw stelt dat investeringsvoorstellen kritischer bekeken worden. Het PT haalt al eenderde minder heffing binnen. Dat kan afnemen na de modernisering in het schap.
Zo mag de tuinbouw bijvoorbeeld wel onderzoek betalen voor eisen aan nieuwe kasschermen, maar het is aan toeleveranciers om de installatie van die schermen te maken. Daarmee voorkomen tuinders dubbel betalen.

Van Ruiten: ”Ik denk dat we strategisch onderzoek, haalbaarheidsstudies en pilots moeten blijven financieren. Zaken die multinationals in andere bedrijfstakken zelf financieren, maar waarvoor de bedrijven in de tuinbouw te klein zijn.”

Met het programma Kas als Energiebron streven overheid en bedrijfsleven naar een energieneutrale teelt in 2020. Jaarlijks moet de energie-efficiënte stijgen met 2 procent. Daarvoor was in 2011 circa 7,5 miljoen euro beschikbaar.

Gezamenlijk beslist de glastuinbouw via het PT (sectorcommissie energie) over besteding van die programmagelden. Als het aan LTO Glaskracht Nederland ligt, blijft onderzoek daarvoor betaald via PT-heffingen en overheidsbijdrages, maar de toekomstige taken van het PT staan niet vast. Langjarige financiering van onderzoeksprojecten wordt daardoor nu niet aangegaan. Ook heeft het kabinet plannen voor innovatiegelden nog niet ingevuld.

Dat de toekomst van het onderzoeksmodel voor de langere termijn nu niet duidelijk is, betekent niet dat onderzoek in de toekomst onzeker is, denkt Van Ruiten. ”Het Programma Kas als Energiebron loopt door in 2012 en ook de MEI-regeling voor energie-innovaties. Ik heb er vertrouwen in dat het ook daarna wordt doorgetrokken. Middelen daarvoor zijn altijd een knelpunt, maar het bedrijfsleven maakt per jaar 3 miljoen euro vrij.”

In januari vult het kabinet met het topsectorenbeleid de toekomst van het onderzoek verder in. Dan is duidelijk hoe het energieprogramma Kas als Energiebron wordt doorgezet en met hoeveel geld. Dat model van co-financiering door bedrijfsleven en overheid zal overeind blijven, gezien het belang dat het kabinet Rutte hecht aan de samenwerking tussen bedrijfsleven, overheid en kennisinstellingen. Van Ruiten verwacht geen kadootjes. ”Ik ben blij als we de huidige inspanningen kunnen handhaven.”

Verdere verlenging van energie-innovatieonderzoek is wel aannemelijk. In januari liet het kabinet aan Glaskracht weten dat het Kas als Energiebron blijft ondersteunen. Door scherper de grens te trekken tussen private en collectieve financiering is het met hetzelfde geld de duur van dit programma al verlengd.

Volgens het PT moet dat gepaard gaan met de zoektocht naar nieuwe geldstromen, mogelijk ook buiten de tuinbouw. Saillant detail: de financiering leunt nu deels op een miljoenengift van de Gasunie. Ook wijst het PT op het effect van de crisis in de glastuinbouw. Innovatie-onderzoek kan wel doorgaan, maar het schort aan investeringscapaciteit.

Zo is de agenda van de energiecommissie een staalkaart van de stand van de techniek. Voorstellen voor nieuwe generaties energiezuinige schermen, aardwarmteboring, warmte-opslag in de bodem en een zeer vernieuwende techniek om CO2 en warmte los te koppelen.

Tuinders zijn zelf ook in toenemende mate betrokken bij praktijkgericht onderzoek. De bedrijven zijn daarvoor ook groot genoeg. Het was al langer de praktijk dat nieuwe techniek onder de handen van onderzoekers werd weggetrokken voor toepassing in de bedrijven. Een kraamkamerbenadering, die bedrijven helpt aan voorsprong, maar ook ontwikkelproblemen aan het licht brengt. Zo is de aardwarmtetechniek verder ontwikkeld, maar de voorlopers stuitten op problemen, zoals de bijvangst van olie en gas in het warme water.

Maar bedrijven lijken nu een stap verder te gaan. Een recent voorstel voor financiering betrof het verder ontwikkelen van ontvochtigingstechniek. Naast Wageningen UR was Lans tomaten erbij betrokken als investeerder met het doel octrooi aan te vragen op de nieuwe techniek.

Het zijn cruciale ontwikkelingen voor de tuinbouw. De noodzaak van energiezuiniger teelt was tijdens de energiecrisis voelbaar aanwezig. Om met hoge gasprijzen te kunnen produceren, is snel nieuwe techniek nodig. Het zal ook bepalen of de maatschappij nog draagvlak houdt voor teelt in grote kassen in Nederland. De effecten op het milieu klinken daar zwaar in door, vooral in energie en water. Daarvan lijkt de tuinbouw goed doordrongen, gezien de inzet van bedrijven om in een nieuw crisisjaar (nu het gevolg van Ehec) met miljoenensteun door te gaan met ontwikkelen van nieuwe techniek.

Twaalfde editie Horti Fair

De internationele Horti Fair gaat zijn twaalfde editie in. Officieel is het de zesde editie als zelfstandige beurs, na een fusie tussen de Tuinbouwvakbeurs NTV en Internationale Bloemenvaktentoonstelling in 2006. Dit jaar werd er overigens ook een beurs ingelijfd: Horti Fair Fresh. Dit was voorheen bekend als Fresh Rotterdam, dat weer een voortzetting was van wat vroeger AGF Totaal heette, ooit het Europese middelpunt voor de internationale groente- en fruitsector. Inmiddels is die rol overgenomen door de Fruit Logistica in Berlijn.

De organisatie van de Horti Fair hoopt met de overname van Fresh Rotterdam de belangstelling van weggelopen bezoekers deels terug te winnen. Het aantal deelnemers komt, met de exposanten van Fresh, uit op circa 590. Daarmee lijkt een kentering in de afnemende belangstelling van de laatste jaren te zijn ingezet.

In 2010 trok de beurs nog 530 exposanten, bijna de helft van de hoogtijdagen tussen 2000 en 2007. Overigens is het bezoekersaantal al sinds 2005 aan het dalen. Dit jaar hoopt de beursorganisatie 30.000 belangstellenden uit binnen- en buitenland te trekken.

Thema water centraal tijdens Horticongres

Als centraal thema van de Horti Fair is dit jaar gekozen voor ’water’. Dit onderwerp wordt uitgewerkt tijdens het Horticongres dat op 1 november plaatsvindt in de Rai in Amsterdam. Diverse sprekers gaan in op ’het belang van water-efficiënte productie van voedingsmiddelen, de productie van tuinbouwgewassen in zeer droge gebieden en de technologische innovaties die daarvoor nodig zijn’. Aan het woord zijn onder meer Martin Kropff (Wageningen UR), Gene Giacomelli (Universiteit van Arizona), Kees Reinink (Rijk Zwaan), Dr Richard N. Tutwiler (Desert Development Center) en Peter Westerveld (Naga Foundation). Voorzitter en debatleider tijdens het congres is Agnes van Ardenne, ex-vertegenwoordiger van Nederland bij de FAO en huidig voorzitter van het Productschap Tuinbouw. Onderwerpen die behandeld worden zijn telen onder extreme klimatologische omstandigheden en de bijdrage van de tuinbouw aan het wereldwijde voedselvraagstuk.

Het Internationaal Horticongres vindt plaats op 1 november tijdens de Horti Fair in de Forumzaal van Amsterdam RAI. Het congres begint om 16.00 (ontvangst vanaf 15.40 uur) uur en sluit af om 19.30 uur. Kosten: 295 euro p.p.

Foto

Of registreer je om te kunnen reageren.