Home

Achtergrond 117 x bekeken

Kennis verspreidt zich niet altijd snel onder boeren

Met een verstandige aanpak kunnen plagen en ziektes bestreden worden. Maar het is een kunst om de kennis op een goede manier te verspreiden onder akkerbouwers en veehouders. Franse onderzoekers keken naar de dynamiek van de kennisverspreiding.

Internationaal wordt de kennis over de beheersing van plagen en ziekten in de land- en tuinbouw vooral via boeren verspreid. De gedachte is dat voorlopers en sleutelfiguren een belangrijke rol kunnen spelen bij de overdracht van kennis.

Maar er zitten risico’s aan dat idee, zeggen Franse onderzoekers in een wetenschappelijk artikel in het tijdschrift Plos Computational Biology.

De onderzoekers Olivier Dangles en François Rebaudo zijn onder meer verbonden aan het Institut de Recherche pour le Développement en de Université Paris-Sud. Ze hebben hun onderzoek uitgevoerd bij aardappelboeren in Ecuador.

Het is, zeggen de onderzoekers, van groot belang dat telers de geëigende maatregelen nemen om plagen en ziektes te voorkomen. Heel veel programma’s om ziektes te beheersen zijn gebaseerd op de aanname dat boeren hun kennis delen.

”Recente onderzoeken zetten echter vraagtekens bij de doeltreffendheid bij dergelijke programma’s”, aldus de onderzoekers.Eigenlijk is er heel weinig bekend over het gedrag van boeren, hun opvattingen en verwachtingen, hun verscheidenheid en de manier waarop al die verschillende boeren omgaan met ziekten en plagen bij hun gewassen.

De Franse onderzoekers keken in het veld naar de effectiviteit van het uitrollen van technieken om de Guatemala-mot (Tecia solanivora) in aardappels te bestrijden. In totaal werden 300 gezinsbedrijven bij het onderzoek betrokken.

De onderzoekers zochten een boer uit die werd getraind in de bestrijding van de plaag. De getrainde boer moest de kennis op zijn beurt met een aantal collega’s delen. Dangles en Rebaudo keken vervolgens wat er gebeurde als de mot in de aardappels toesloeg.

Wat de onderzoekers opviel is dat de kennis over de beheersing van de plaag zich veel minder snel verspreidt dan werd verondersteld. Dat kan echt jaren duren. Er is een beperking aan de hoeveelheid kennis die zich in een bepaalde tijd laat verspreiden. Dat betekent dat er een lange tijd overheen kan gaan voordat een kleine gemeenschap als een dorp in de Andes – waar dit onderzoek werd uitgevoerd – echt gemeenschappelijk voordeel kan halen uit de kennis die via sleutelfiguren is verspreid.

De kennis kan sneller worden verspreid als boeren zien of horen dat een bepaalde aanpak voordelen oplevert. De boeren in het dorp in de Andes maakten zich sneller van nieuwe kennis en nieuwe technieken meester, als ze bij collega’s zagen, of van collega’s hoorden dat ze daardoor een uitbraak van de Guatemala-mot konden voorkomen.

Dangles en Rebaudo zeggen dat ze aan de hand van een computermodel waarin sociale verbanden en ecologische systemen worden gecombineerd, betere voorspellingen kunnen doen over het succes van programma’s om plagen en ziekten te voorkomen.
Het model heeft meer potentie, aldus de onderzoekers. Het kan ook gebruikt worden voor elk ander programma waarbij het doel is om innovaties breed te verspreiden onder de bevolking.

Nederlandse boer koopt zelf kennis in

Om de wereldbevolking te blijven voorzien van voldoende voeding, moet de opbrengst omhoog. Er is nog veel winst te halen door de gemiddelde productie - met name in Afrika - omhoog te brengen.
Productieverhoging kan onder meer door de kennis over de beheersing van ziekten en plagen breder te verbreiden onder boeren. Internationale ontwikkelingsorganisaties gaan er in hun programma’s vaak vanuit dat kennis zich via sleutelfiguren verspreidt.

Kennisverspreiding in Nederland ging tot de jaren 80 onder meer via de landbouwvoorlichting. Inmiddels is de kennisinfrastructuur zo ontwikkeld, dat aangenomen wordt dat Nederlandse agrarisch ondernemers zelf kennis vergaren, als ze daaraan behoefte hebben. Er worden wel experimenten uitgevoerd met gemeenschappelijke kennisverwerving, bij voorbeeld op het terrein van agrarisch natuurbeheer. Gemeenschappelijke kennisverwerving gebeurt ook via studiegroepen.

Foto

Of registreer je om te kunnen reageren.